Tawarruq, Sejenis Kontrak Shariah

Tawarruq menurut Dokumen Polisi Tawarruq oleh Bank Negara Malaysia (BNM) adalah satu susunan kontrak yang terdiri daripada dua kontrak jual beli. Kontrak jual beli pertama melibatkan pembelian aset oleh pembeli dengan bayaran bertangguh manakala kontrak jual beli kedua melibatkan pembeli tadi menjual asset tersebut kepada pihak ketiga untuk mendapatkan tunai.

Nama lain Tawarruq adalah Komoditi Murabahah di mana Murabahah adalah kontrak jual beli dengan harga kos + keuntungan dan komoditi merujuk kepada komoditi yang menjadi aset pendasar bagi transaksi-transaksi jual beli tersebut.

Aplikasi Tawarruq

Tawarruq merupakan kontrak yang menguasai industri kewangan Islam di Malaysia setakat ini melibatkan kontrak berkaitan pembiayaan, Sukuk, Simpanan Tetap (Fixed Deposit), kad kredit dan produk kewangan yang lebih kompleks seperti derivatif.

Dua aplikasi utama yang melibatkan pelanggan biasanya adalah pertama; pembiayaan seperti pembiayaan peribadi, rumah, kereta dan kedua; simpanan tetap.

Sumber: https://www.dummies.com/personal-finance/islamic-finance/reverse-murabaha-tawarruq-in-islamic-finance/

Pembiayaan

Contoh modus operandi transaksi Tawarruq dalam pembiayaan peribadi adalah seperti berikut:

  1. Wan ke Bank bagi mendapatkan pembiayaan peribadi bagi tujuan meyambung pengajian sebanyak RM50,000.
  2. Bank membeli komoditi daripada platform Bursa Suq Al-Sila’ (BSAS) dengan harga RM50,000 dan menjualnya kepada Wan dengan harga RM50,000 + RM10,000 = RM60,000.
  3. Wan setuju membelinya dengan bayaran bertangguh secara bulanan selama 10 tahun.
  4. Wan kemudian meminta pihak Bank menjadi wakilnya untuk menjual komoditi tersebut kepada pembeli melalui platform (BSAS) dengan harga RM50,000.
  5. Komoditi terjual dan nilai RM50,000 dikreditkan ke dalam akaun Wan.

Simpanan Tetap

Contoh modus operandi transaksi Tawarruq dalam Simpanan Tetap pula adalah seperti berikut:

  1. Mansor ke Bank bagi membuka akaun Simpanan Tetap dengan jumlah simpanan sebanyak RM50,000. Bank menawarkan kadar tetap 3% setahun.
  2. Mansor melantik Bank sebagai wakilnya bagi membeli komoditi daripada platform Bursa Suq Al-Sila’ (BSAS) berharga RM50,000 dengan wang simpanannya itu tadi.
  3. Mansor kemudiannya menjual komoditi tadi dengan harga RM50,000 + 3% keuntungan kepada pihak Bank.
  4. Bank setuju membelinya dengan bayaran nilai keuntungan dibuat dalam tempoh setahun.
  5. Bank kemudiannya menjual komoditi tadi kepada pembeli melalui platform BSAS.  

Dalam Simpanan Tetap, nama lain kontrak yang digunakan adalah Tawarruq Terbalik (Reversed Tawarruq). Modus operandinya terbalik daripada pembiayaan biasa dengan pihak pelanggan yang membeli komoditi dan menjualnya kepada Bank.

Ramai yang kurang memahami proses ini dan pelik apabila perbankan Islam menawarkan kadar keuntungan tetap kepada pemilik akaun Simpanan Tetap. Hakikatnya Simpanan Tetap bukanlah kontrak pelaburan tetapi ianya melibatkan kontrak jual beli.

BSAS merupakan satu platform dagangan di bawah Bursa Malaysia yang dibangunkan khas bagi tujuan memudahkan transaksi Tawarruq. Dalam platform ini terdapat ratusan pembekal dan pembeli komoditi dengan lebih 20 jenis komoditi ditawarkan antaranya minyak kelapa sawit mentah, biji kopi, getah dan sebagainya.

Selain BSAS terdapat banyak lagi platform komoditi seperti ini seperti Ableace Raakin, Sedania as-Salam melalui platform As-Sidq, dan Shoraka Global Resources. Kesemua platform ini memiliki kelebihan masing-masing dan digunakan oleh bank-bank Islam di Malaysia dalam membuat transaksi Tawarruq.

Sebagai contoh kelebihan As-Sidq berbanding platform komoditi lain adalah ia membekalkan komoditi dalam bentuk Airtime Telco.

This image has an empty alt attribute; its file name is assidq_300x250px_bm01.jpg

Di peringkat pengawalselia industri perbankan dan Takaful, pihak Bank Negara Malaysia mengeluarkan garis panduan Tawarruq sebagai rujukan kepada industri. Ia menggariskan syarat-syarat serta mekanisme pengurusan kontrak Tawarruq oleh pihak kewangan Islam.

Sila rujuk: https://www.bnm.gov.my/guidelines/05_shariah/PD_Tawarruq.pdf

Semoga perkongsian ini membantu kita memahami produk dan kontrak dalam kewangan Islam.

Ditulis oleh Arham Merican, pegawai Shariah di salah sebuah bank Islam antarabangsa dan sedang melanjutkan pengajian peringkat Sarjana dalam bidang Pengajian Pembangunan. Meminati bidang ekonomi dan Shariah dengan fokus pada pemberdayaan modal insan.

Previous ArticleNext Article

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Kaedah Pengiraan Dan Pembahagian Faraid Menurut Al-Quran

Pembahagian harta pusaka menggunakan kaedah faraid, terdapat pengiraannya yang telah ditetapkan di dalam Al-Quran. Ianya bertujuan untuk membahagikan harta dalam sebuah keluarga dengan memberikan dalam kadar tertentu kepada waris yang berhak.

Dengan adanya kaedah pengiraan ini, tidak akan timbul salah faham di kalangan ahli keluarga.

Ayat 11 Surah an-Nisaa’:

Allah SWT telah berfirman dalam surah an-Nisaa’ seperti berikut.

Maksudnya:

“Allah perintahkan kamu mengenai (pembahagian harta pusaka untuk) anak-anak kamu, iaitu bahagian seorang anak lelaki menyamai bahagian dua orang anak perempuan. Tetapi jika anak-anak perempuan itu lebih daripada dua, maka bahagian mereka ialah dua pertiga daripada harta yang ditinggalkan oleh si mati.

Dan jika anak perempuan itu seorang sahaja, maka bahagiannya ialah satu perdua (separuh) harta itu. Dan bagi ibu bapa (si mati), tiap-tiap seorang dari keduanya: satu perenam dari harta yang ditinggalkan oleh si mati, jika si mati itu mempunyai anak.

Tetapi jika si mati tidak mempunyai anak, sedang yang mewarisinya hanyalah kedua ibu bapanya, maka bahagian ibunya ialah satu pertiga. Kalau pula si mati itu mempunyai beberapa orang saudara (adik-beradik), maka bahagian ibunya ialah satu perenam.

(Pembahagian itu) ialah sesudah diselesaikan wasiat yang telah diwasiatkan oleh si mati, dan sesudah dibayarkan hutangnya. lbu-bapa kamu dan anak-anak kamu, kamu tidak mengetahui siapa di antaranya yang lebih dekat serta banyak manfaatnya kepada kamu.

(Pembahagian harta pusaka dan penentuan bahagian masing-masing seperti yang diterangkan itu ialah) ketetapan dari Allah; sesungguhnya Allah adalah Maha Mengetahui, lagi Maha Bijaksana.”

Cara pembahagian Faraid berdasarkan Ayat 11 Surah An-Nisaa’

  1. Sekiranya seseorang meninggal dunia dan meninggalkan anak lelaki dan anak perempuan, maka bahagian anak lelaki adalah 2 kali bahagian anak perempuan.
  2. Sekiranya seseorang meninggal dunia dan meninggalkan dua atau lebih anak perempuan sahaja (tiada anak lelaki), maka bahagian mereka adalah dua pertiga (2/3) daripada nilai harta pusaka, dimana perlu dibahagikan sama rata kepada semua anak perempuan yang terlibat.
  3. Sekiranya seseorang meninggal dunia dan meninggalkan seorang anak perempuan sahaja (tiada anak lelaki), maka bahagiannya adalah satu perdua (1/2) atau separuh daripada hartanya.
  4. Sekiranya seseorang meninggal dunia dan meninggalkan ibubapa serta anak (tanpa mengira bilangan dan jantina anak mereka), bahagian yang ditetapkan untuk setiap seorang ibu dan bapa adalah satu perenam (1/6); untuk ibu 1/6 dan untuk bapa 1/6.
  5. Sekiranya seseorang meninggal dunia dan meninggalkan ibubapa sahaja (tidak mempunyai anak), bahagian ibu adalah satu pertiga (1/3), bapa pula mendapat bahagian dua pertiga (2/3).
  6. Sekiranya seseorang meninggal dunia dan meninggalkan ibubapa serta adik-beradik (tidak mempunyai anak), maka bahagian ibu adalah satu per enam (1/6) dan selebihnya adalah bahagian adik-beradik lelaki yang perlu dibahagikan.

Ayat 12 Surah an-Nisaa’

“Dan bagi kamu satu perdua daripada harta yang ditinggalkan oleh isteri-isteri kamu jika mereka tidak mempunyai anak. Tetapi jika mereka mempunyai anak maka kamu beroleh satu perempat daripada harta yang mereka tinggalkan, sesudah ditunaikan wasiat yang mereka wasiatkan dan sesudah dibayarkan hutangnya.

Dan bagi mereka (isteri-isteri) pula satu perempat daripada harta yang kamu tinggalkan, jika kamu tidak mempunyai anak. Tetapi kalau kamu mempunyai anak maka bahagian mereka (isteri-isteri kamu) ialah satu perlapan daripada harta yang kamu tinggalkan, sesudah ditunaikan wasiat yang kamu wasiatkan, dan sesudah dibayarkan hutang kamu.

Dan jika si mati itu, lelaki atau perempuan, yang tidak meninggalkan anak atau bapa, dan ada meninggalkan seorang saudara lelaki (seibu) atau saudara perempuan (seibu) maka bagi tiap-tiap seorang daripada keduanya adalah satu perenam. Kalau pula mereka (saudara-saudara yang seibu itu) lebih dari seorang, maka mereka berkongsi pada satu pertiga (dengan mendapat sama banyak lelaki dengan perempuan), sesudah ditunaikan wasiat yang diwasiatkan oleh si mati, dan sesudah dibayarkan hutangnya.

Wasiat-wasiat yang tersebut hendaknya tidak mendatangkan mudarat (kepada waris-waris). (Tiap-tiap satu hukum itu) ialah ketetapan dari Allah. Dan (ingatlah) Allah Maha Mengetahui, lagi Maha Penyabar.”

Cara pembahagian Faraid berdasarkan Ayat 12 Surah An-Nisaa’ yang telah dihuraikan di dalam Al-Quran

  • Sekiranya isteri meninggal dunia dan meninggalkan suami sahaja (tidak mempunyai anak), maka bahagian suami adalah satu perdua (1/2). Tetapi, sekiranya isteri tersebut mempunyai anak, maka bahagian suami adalah satu perempat (1/4).
  • Sekiranya suami meninggal dunia dan meninggalkan isteri sahaja (tidak mempunyai anak), maka bahagian isteri adalah satu perenam (1/6) (dibahagikan sama rata daripada 1/6 tersebut jika isteri lebih daripada seorang). Tetapi, sekiranya suami tersebut mempunyai anak, maka bahagian isteri adalah satu perlapan (1/8) yang (dibahagikan sama rata daripada 1/8 tersebut jika isteri lebih daripada seorang).
  • Sekiranya meninggal dunia dan tidak mempunyai waris usul (ibu dan bapa, datuk dan nenek) dan waris furu’ (anak, isteri atau suami), tetapi mempunyai saudara lelaki seibu atau saudara perempuan seibu sahaja, maka bahagian mereka adalah satu perenam (1/6) manakala selebihnya diserahkan kepada baitulmal. Tetapi, sekiranya saudara lelaki seibu atau saudara perempuan seibu lebih daripada 2 orang, maka bahagian mereka adalah satu pertiga (1/3) yang perlu dikongsi sama rata antara mereka, manakala selebihnya dua pertiga (2/3) diserahkan kepada baitulmal.
  • Sekiranya meninggal dunia dan tidak mempunyai waris usul dan furu’, tetapi mempunyai saudara lelaki dan saudara perempuan seibu dan sebapa, maka bahagian mereka adalah seluruh harta yang ditinggalkan (lelaki 2 bahagian, perempuan 1 bahagian).

Faraid adalah mengikut pengiraan dan pembahagian Al-Quran, bukanlah mengikut hukum manusia semata-mata. Jangan bimbang, faraid tidak akan membebankan kita, ianya adil kepada semua orang bagi mereka yang faham. 

Namun, kita juga boleh menggunakan konsep hibah (hadiah), tiada masalah.

Sumber Rujukan: Jom Urus Duit

Baca juga:

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!