Saham

Robo-Advisor di Malaysia: Alat Pelaburan Pintar Atau Sekadar Penasihat Digital?

Perkembangan teknologi kecerdasan buatan yang dikenali sebagai Artificial Intelligence (AI) telah mengubah cara pelabur membuat keputusan kewangan. Dalam dunia pelaburan moden, AI digunakan melalui platform yang dikenali sebagai robo-advisor, iaitu sistem digital yang memberi cadangan portfolio berdasarkan data dan algoritma. Di Malaysia, robo-advisor seperti RIA by ASNB, StashAway dan Wahed Invest semakin popular kerana menawarkan pelaburan yang mudah, kos rendah dan mesra pengguna.

Namun, penting untuk difahami bahawa robo-advisor bukanlah pengurus kewangan yang mengawal sepenuhnya harta pelabur. Sebaliknya, ia hanya bertindak sebagai penasihat yang mencadangkan strategi dan instrumen pelaburan tertentu. Keputusan akhir serta pengurusan kekayaan masih berada di tangan pelabur sendiri.

Oleh itu, artikel ini meneliti instrumen pelaburan yang digunakan oleh robo-advisor di Malaysia, kelebihan dan kekurangannya, serta isu utama berkaitan proses penilaian risiko dan ketelusan sistem tersebut, khususnya dari sudut pelabur Muslim. Justeru, pemahaman terhadap instrumen pelaburan dan cara robo-advisor membentuk portfolio adalah lebih penting berbanding kebergantungan sepenuhnya kepada teknologi semata-mata.

 Secara asas, robo-advisor beroperasi dengan meminta pengguna menjawab beberapa soalan berkaitan matlamat kewangan, tempoh pelaburan dan tahap toleransi risiko. Maklumat ini kemudiannya diproses oleh algoritma untuk mencadangkan peruntukan aset yang dianggap sesuai.

Instrumen Pelaburan dalam Robo-Advisor

Kebanyakan robo-advisor tidak melabur secara langsung dalam saham individu. Sebaliknya, mereka menggunakan instrumen pelaburan yang lebih pelbagai dan bersifat kepelbagaian untuk mengurangkan risiko serta meningkatkan kestabilan portfolio.

Antara instrumen utama yang digunakan ialah:

  • Exchange Traded Funds (ETFs)

ETF sering digunakan kerana kos yang rendah dan keupayaan memberikan pendedahan kepada pasaran atau sektor tertentu secara menyeluruh termasuk pasaran antarabangsa.

  • Ekuiti (Equities)

Pendedahan kepada saham biasanya dilakukan melalui dana atau ETF, bukan pemilikan saham individu, bagi mengelakkan risiko kebergantungan kepada prestasi satu syarikat sahaja.

  • Pendapatan Tetap / Sukuk

Instrumen ini berfungsi untuk menstabilkan portfolio dan mengurangkan turun naik, terutamanya bagi pelabur berprofil risiko rendah hingga sederhana.

  • Instrumen Pasaran Wang (Money Market Instrument)

Digunakan untuk tujuan kecairan dan pengurusan dana jangka pendek dengan risiko yang minimum.

InstrumenFungsiKelebihanKekurangan
ETFsDiversifikasi pasaranKos rendah, pendedahan luasTerikat dengan prestasi pasaran
EkuitiPertumbuhan jangka panjangPotensi pulangan tinggiVolatiliti tinggi
Sukuk / Fixed IncomeKestabilan portfolioPendapatan lebih konsistenPulangan lebih rendah
Pasaran wang
(Money Market)		Kecairan tinggiRisiko rendahPulangan terhad

Walaupun instrumen asas seperti ekuiti, ETF, sukuk dan pasaran wang digunakan oleh kebanyakan robo-advisor di Malaysia, cara instrumen ini digabungkan dalam portfolio berbeza mengikut platform. RIA by ASNB cenderung menggunakan dana unit amanah ASNB, StashAway memberi tumpuan kepada ETF global, manakala Wahed Invest menekankan instrumen patuh Syariah seperti sukuk dan ETF Islamik. Perbezaan ini mencerminkan pendekatan dan tahap fleksibiliti instrumen yang berbeza antara platform robo-advisor.

Perbandingan Robo-Advisor di Malaysia

Berikut merupakan platform robo advisor yang terkenal di Malaysia. Setiap platform robo-advisor di Malaysia mempunyai pendekatan tersendiri dalam pemilihan instrumen dan penilaian risiko.

RIA by ASNB menggunakan dana unit amanah ASNB sebagai instrumen utama, termasuk dana ekuiti dan sukuk. Portfolio dibentuk berdasarkan Modern Portfolio Theory (MPT) dan profil risiko pelabur. Pendekatan ini lebih konservatif dan sesuai untuk pelabur yang mengutamakan kestabilan serta kesederhanaan. Jadual di bawah menunjukkan contoh peruntukan portfolio yang digunakan oleh RIA by ASNB berdasarkan tahap toleransi risiko pelabur, bermula daripada Sangat Konservatif hingga Sangat Agresif.

Dapat diperhatikan bahawa portfolio berprofil risiko rendah memperuntukkan sebahagian besar pelaburan kepada ASN Sukuk, yang bertujuan untuk mengekalkan kestabilan dan mengurangkan turun naik nilai pelaburan. Sebaliknya, apabila tahap risiko meningkat, peratusan pelaburan dalam ekuiti global dan ekuiti Malaysia turut meningkat, manakala pegangan dalam sukuk berkurang secara berperingkat.

StashAway pula menggunakan ETF global sebagai instrumen pelaburan utama yang merangkumi pelbagai kelas aset seperti ekuiti, bon dan instrumen tunai. Pemilihan ETF ini membolehkan pelabur mendapat pendedahan kepada pasaran antarabangsa tanpa perlu membeli saham secara langsung. Selain portfolio konvensional, StashAway turut menawarkan Shariah Global Portfolios yang memberi tumpuan kepada pelaburan patuh Syariah. Portfolio ini menyediakan beberapa tahap risiko, bermula daripada sederhana hingga sangat agresif, dengan potensi pulangan yang berbeza mengikut profil risiko pelabur.

Dari sudut instrumen pelaburan, StashAway Shariah Global Portfolios menggunakan gabungan ekuiti patuh Shariah, sukuk dan emas bagi memastikan diversifikasi merentas pasaran dan sektor. Pendekatan ini membolehkan pelabur memperoleh pendedahan global tanpa bergantung kepada satu kelas aset sahaja. Portfolio ini turut melalui proses saringan Shariah secara berkala dan disahkan oleh penasihat Syariah, selaras dengan prinsip pelaburan Islam.

Walau bagaimanapun, potensi pulangan dan diversifikasi ditawarkan serta mekanisme terperinci bagaimana tahap risiko ditentukan dan bagaimana perubahan peruntukan aset dibuat oleh algoritma tidak dijelaskan secara mendalam kepada pelabur. Keadaan ini menekankan bahawa pelabur masih perlu memahami struktur instrumen yang digunakan dan tidak bergantung sepenuhnya kepada unjuran pulangan semata-mata.

Wahed Invest pula memfokuskan sepenuhnya kepada pelaburan patuh Shariah dengan menggunakan instrumen seperti saham patuh Shariah, sukuk dan ETF Islamik. Instrumen ini dipilih melalui proses saringan Shariah yang bertujuan memastikan pelaburan selari dengan prinsip Islam. Berbeza dengan platform lain, Wahed Invest tidak menggunakan ETF konvensional atau instrumen berasaskan faedah dalam pembentukan portfolionya.

Dari sudut pengurusan portfolio, Wahed Invest menggunakan pendekatan peruntukan aset berasaskan profil risiko pelabur, namun pilihan instrumen yang lebih terhad menyebabkan tahap penyesuaian portfolio adalah kurang fleksibel. Walaupun pendekatan ini memberikan keyakinan kepada pelabur Muslim, ia juga bermaksud peluang untuk pendedahan kepada pasaran tertentu mungkin lebih terhad berbanding robo-advisor konvensional.

PlatformInstrumen UtamaStatus Patuh Syariah
RIA (ASNB)Unit amanah ASNBSebahagian portfolio
StashAwayETF global, ekuitiTidak sepenuhnya
Wahed InvestSukuk, ETF IslamikPatuh Syariah

Kesimpulan

Robo-advisor merupakan satu inovasi yang menawarkan kemudahan dan akses kepada pelaburan melalui penggunaan instrumen seperti ETF, ekuiti dan sukuk. Namun, ia bukan pengganti kepada pengurusan kewangan peribadi. Robo-advisor hanya berfungsi sebagai penasihat digital yang menyediakan cadangan berasaskan data dan algoritma.

Keberkesanan penggunaan robo-advisor bergantung kepada tahap kefahaman pelabur terhadap instrumen pelaburan, kesedaran terhadap risiko, serta keupayaan membuat keputusan secara berdisiplin. Bagi pelabur Muslim, teknologi ini boleh dimanfaatkan sebagai alat sokongan, selagi pengurusan kekayaan kekal di bawah kawalan dan tanggungjawab individu.

Nota: Artikel ini merupakan hasil sumbangan daripada Nur Zafirah Binti Mohamad Zaki dan Prof. Madya Dr Nuradli Ridzwan Shah Bin Mohd Dali, Universiti Sains Islam Malaysia.

Previous ArticleNext Article

Di Sebalik Status Patuh Syariah: Bagaimana SC Menilai Sesebuah Syarikat?

Bagi pelabur Muslim di Malaysia, memilih saham patuh Syariah bukan sekadar memenuhi keperluan pelaburan, tetapi juga memastikan setiap keputusan pelaburan selari dengan prinsip-prinsip Islam.

Hari ini, lebih 70% daripada syarikat yang tersenarai di Bursa Malaysia diklasifikasikan sebagai patuh Syariah. Namun, pernahkah anda tertanya-tanya bagaimana sesuatu syarikat boleh mendapat status tersebut? Adakah ia hanya bergantung kepada jenis perniagaan yang dijalankan atau terdapat proses penilaian yang lebih menyeluruh?

Hakikatnya, status patuh Syariah tidak diberikan secara automatik. Setiap syarikat yang tersenarai akan melalui proses saringan yang sistematik oleh Majlis Penasihat Syariah (MPS) Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC) menggunakan metodologi yang telah ditetapkan. Semakan ini bukan sahaja menilai aktiviti perniagaan syarikat, malah turut melihat kedudukan kewangan dan beberapa aspek kualitatif yang lain.

Dalam artikel ini, kita akan memahami bagaimana proses saringan tersebut dijalankan dan mengapa ia penting kepada setiap pelabur.

Siapa Yang Menentukan Status Patuh Syariah?

Di Malaysia, pihak yang bertanggungjawab menentukan status patuh Syariah bagi syarikat yang tersenarai ialah Majlis Penasihat Syariah (MPS) di bawah Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC).

MPS terdiri daripada pakar dalam bidang Syariah, kewangan Islam dan pasaran modal yang bertanggungjawab memastikan sekuriti yang diklasifikasikan sebagai patuh Syariah memenuhi garis panduan yang telah ditetapkan.

Senarai sekuriti patuh Syariah akan dikemas kini dua kali setahun, lazimnya pada bulan Mei dan November, berdasarkan penyata kewangan teraudit terkini syarikat. Ini bermakna status sesebuah saham boleh berubah mengikut perkembangan aktiviti perniagaan dan kedudukan kewangannya.

Mengapa Perlu Ada Proses Saringan?

Tidak semua syarikat menjalankan aktiviti yang sepenuhnya patuh Syariah. Sebagai contoh, terdapat syarikat yang:

  • memperoleh sebahagian kecil pendapatan daripada faedah konvensional,
  • menyewakan premis kepada perniagaan yang tidak patuh Syariah,
  • atau mempunyai hutang berasaskan faedah.

Jika tiada proses saringan, pelabur akan sukar menentukan sama ada sesuatu saham benar-benar sesuai untuk dilaburkan.

Oleh itu, MPS menggunakan metodologi yang mengambil kira bukan sahaja aktiviti utama syarikat, tetapi juga sumbangan pendapatan daripada aktiviti tidak patuh Syariah dan struktur kewangan syarikat.

Secara umum, metodologi saringan saham patuh Syariah di Malaysia dibahagikan kepada tiga komponen utama:

  1. Penilaian aktiviti perniagaan.
  2. Penilaian nisbah kewangan.
  3. Penilaian kualitatif.

Ketiga-tiga komponen ini saling melengkapi bagi memastikan syarikat benar-benar memenuhi prinsip Syariah.

1. Penilaian Aktiviti Perniagaan

Langkah pertama ialah melihat sumber pendapatan syarikat. Jika aktiviti utama syarikat jelas bercanggah dengan Syariah, syarikat tersebut tidak akan diklasifikasikan sebagai patuh Syariah.

Antara aktiviti yang tidak dibenarkan termasuk:

  • perbankan konvensional,
  • insurans konvensional,
  • perjudian,
  • arak dan aktiviti berkaitan,
  • produk berasaskan khinzir,
  • makanan dan minuman yang tidak halal,
  • hiburan yang bercanggah dengan Syariah,
  • tembakau dan rokok,
  • serta aktiviti lain yang diputuskan tidak mematuhi prinsip Syariah oleh MPS.

Walau bagaimanapun, terdapat syarikat yang menjalankan aktiviti utama yang patuh Syariah tetapi mempunyai sedikit pendapatan daripada aktiviti sampingan yang tidak patuh. Dalam keadaan ini, MPS akan menggunakan penanda aras tertentu bagi menentukan sama ada sumbangan tersebut masih berada dalam had yang dibenarkan.

Penanda Aras 5%

Aktiviti yang dianggap jelas bercanggah dengan Syariah tertakluk kepada penanda aras 5%. Ini bermaksud sumbangan pendapatan daripada aktiviti tersebut mestilah kurang daripada 5% daripada jumlah pendapatan kumpulan.

Sebagai contoh:

Sebuah syarikat memperoleh pendapatan keseluruhan sebanyak RM500 juta.

Daripada jumlah tersebut, RM10 juta datang daripada faedah bank konvensional.

Pengiraannya ialah:

RM10 juta ÷ RM500 juta × 100%

= 2%

Oleh kerana jumlah tersebut berada di bawah penanda aras 5%, syarikat masih boleh dipertimbangkan sebagai patuh Syariah, tertakluk kepada syarat-syarat lain.

2. Penilaian Nisbah Kewangan

Selain melihat aktiviti perniagaan, MPS turut menilai struktur kewangan syarikat. Tujuannya ialah memastikan syarikat tidak terlalu bergantung kepada unsur riba dalam operasi kewangannya.

Dua nisbah utama yang dinilai ialah:

a) Tunai Konvensional Berbanding Jumlah Aset

Pengiraan ini hanya mengambil kira tunai yang disimpan dalam akaun atau instrumen konvensional. Tunai yang ditempatkan dalam instrumen Islam tidak diambil kira. Nisbah ini mestilah kurang daripada 33%.

b) Hutang Berfaedah Berbanding Jumlah Aset

Nisbah kedua melihat jumlah hutang yang dikenakan faedah berbanding keseluruhan aset syarikat. Pembiayaan Islam dan sukuk tidak termasuk dalam pengiraan ini. Sekiranya hutang berfaedah melebihi had yang ditetapkan, syarikat mungkin gagal memenuhi syarat patuh Syariah. Penanda aras yang digunakan juga ialah kurang daripada 33%.

3. Penilaian Kualitatif

Walaupun sesebuah syarikat memenuhi syarat dari segi angka, MPS turut menilai aspek kualitatif.

Antara perkara yang diberi perhatian ialah:

  • imej syarikat,
  • persepsi umum terhadap aktiviti syarikat,
  • sama ada operasi syarikat bercanggah dengan nilai dan prinsip Islam,
  • serta unsur yang boleh menimbulkan keraguan kepada pelabur Muslim.

Ini menunjukkan bahawa penilaian patuh Syariah bukan sekadar bergantung kepada formula matematik, tetapi turut mengambil kira maqasid dan semangat Syariah.

Contoh Situasi

Bayangkan terdapat dua syarikat.

Syarikat A menghasilkan makanan halal dan memperoleh hampir keseluruhan pendapatan daripada jualan produknya. Namun, sebahagian kecil wang tunainya disimpan dalam akaun konvensional dan jumlahnya masih berada di bawah had yang ditetapkan.

Syarikat B pula menjalankan perniagaan utama yang sama, tetapi sebahagian besar pendapatannya datang daripada aktiviti yang tidak patuh Syariah.

Walaupun kedua-duanya menjual produk yang hampir sama, keputusan saringan mungkin berbeza kerana sumber pendapatan dan struktur kewangan mereka tidak serupa.

Inilah sebabnya pelabur tidak boleh menilai status patuh Syariah hanya berdasarkan nama atau jenis perniagaan sesebuah syarikat.

Mengapa Status Patuh Syariah Boleh Berubah?

Ada pelabur yang terkejut apabila mendapati saham yang dibeli sebelum ini tidak lagi berada dalam senarai patuh Syariah.

Perkara ini boleh berlaku kerana:

  • perubahan model perniagaan,
  • peningkatan pendapatan daripada aktiviti tidak patuh,
  • perubahan struktur hutang,
  • atau perubahan kedudukan kewangan syarikat.

Oleh sebab itu, pelabur disarankan menyemak senarai terkini yang diterbitkan oleh SC setiap kali kemas kini diumumkan.

Adakah Saham Patuh Syariah Menjamin Keuntungan?

Jawapannya ialah tidak. Status patuh Syariah hanya menunjukkan bahawa syarikat memenuhi garis panduan Syariah yang ditetapkan oleh MPS.

Ia bukan petunjuk bahawa harga saham akan meningkat atau syarikat pasti mencatat keuntungan. Sebelum membuat keputusan pelaburan, pelabur masih perlu melakukan analisis fundamental, analisis teknikal (jika berkaitan) serta menilai prospek industri dan tahap risiko syarikat. Patuh Syariah dan prestasi pelaburan ialah dua perkara yang berbeza.

Bagaimana Pelabur Menyemak Status Patuh Syariah?

Pelabur boleh menyemak status sesuatu saham melalui senarai rasmi yang diterbitkan oleh Suruhanjaya Sekuriti Malaysia.

Senarai ini dikemas kini dua kali setahun dan menjadi rujukan utama kepada pelabur individu, pengurus dana Islam, syarikat broker Islam serta institusi kewangan Islam.

Kesimpulan

Metodologi saringan saham patuh Syariah di Malaysia dibangunkan bagi memastikan pelabur Muslim mempunyai panduan yang jelas dalam memilih sekuriti yang mematuhi prinsip Syariah. Proses ini bukan sahaja menilai jenis aktiviti perniagaan syarikat, malah turut mengambil kira struktur kewangan dan aspek kualitatif bagi memastikan penilaian dibuat secara menyeluruh.

Sebagai pelabur, memahami bagaimana sesuatu saham diklasifikasikan sebagai patuh Syariah akan membantu anda membuat keputusan pelaburan dengan lebih yakin dan berinformasi. Pada masa yang sama, jangan menganggap status patuh Syariah sebagai satu-satunya faktor dalam memilih saham. Analisis terhadap prestasi kewangan, prospek syarikat, pengurusan dan risiko pelaburan tetap perlu dilakukan.

Akhir sekali, sentiasalah menyemak senarai terkini yang dikeluarkan oleh Suruhanjaya Sekuriti Malaysia kerana status patuh Syariah boleh berubah mengikut perkembangan aktiviti dan kedudukan kewangan syarikat. Dengan gabungan ilmu Syariah dan ilmu pelaburan, anda bukan sahaja berpeluang membina kekayaan, malah dapat melabur dengan lebih tenang dan bertanggungjawab.