Ekonomi

‘Force Majeure’ Dan Impaknya Kepada Ekonomi Dunia

KUALA LUMPUR: ‘Force Majeure’ dalam bahasa Perancis merujuk kepada ‘kuasa besar’ atau dari sudut undang-undang bermakna keadaan di luar jangka yang berlaku seperti perang di Asia Barat yang jelas di luar kawalan sesuatu pihak dan membolehkan mereka dikecualikan daripada memenuhi obligasi kontrak.

Profesor Madya Ekonomi Perniagaan Universiti Nottingham Malaysia, Dr Tan Chee Meng, berkata syarikat yang mempunyai obligasi kontrak dapat menggunakan klausa ini bukan hanya sewaktu peperangan tetapi juga dalam konteks seperti konflik bersenjata, bencana alam, mogok dan sekatan kerajaan.

“Klausa ini digunapakai sebagai langkah perlindungan untuk melindungi pihak-pihak yang terkesan akibat peperangan atau konflik,” katanya kepada Bernama ketika ditanya mengenai penggunaan ‘force majeure’ serta impaknya terhadap ekonomi, khususnya di Asia.

Serangan ketenteraan oleh Amerika Syarikat (AS) dan Israel ke atas Iran berlaku pada 28 Februari dan 2026, disusuli dengan serangan balas Tehran menerusi pengeboman terhadap pangkalan udara serta kemudahan penapisan minyak di 11 negara di rantau Teluk sejak 24 hari lalu.

Setakat tengah hari ini, Iraq telah menguatkuasakan ‘force majeure’ ke atas semua medan minyak asing dibangunkan oleh syarikat minyak luar negara manakala Kuwait ke atas minyak mentah dan produk minyak ditapis dan Qatar ke atas eksport gas atau penghantaran gas asli cecair (LNG) serta syarikat tenaga milik negara Bahrain (BAPCO).

BAPCO juga bertindak mengisytiharkan penguatkuasaan ‘force majeur’ ke atas operasi selepas kemudahan penapisan minyaknya turut menjadi sasaran serangan.

Di Iraq misalnya, medan minyak adalah milik kerajaan manakala pengendali asing menghasilkan minyak berdasarkan kontrak dengan kerajaan negara itu.

“Meskipun perang, entiti asing ini masih mempunyai obligasi atau kewajipan kontrak untuk pengeluaran walaupun tidak dapat diangkut keluar dari Asia Barat dengan selamat selain kekurangan ruang simpanan minyak.

“Mungkin ini juga menjadi alasan Iraq mengumumkan pelaksanaan ‘force majeure’ yang boleh menjadi asas undang-undang kepada firma asing uintuk tidak lagi bertindak mengeluarkan minyak selagi perang berterusan manakala eksport dan kemampuan penyimpanan pula kekal terhad,” katanya.

Berikutan itu, jelas Tan, apa yang lazimnya berlaku adalah pengurangan pengeluaran.

“Memandangkan perang di Iran berlanjutan dan pergerakan sukar bagi mengangkut minyak dan gas keluar masuk menerusi Selat Hormuz, adalah tidak realistik atau membazir untuk pengendali terbabit mengeluarkan minyak dan gas pada tahap sebelum perang berikutan ketiadaan tempat penyimpanan yang mencukupi,” katanya.

Tan berkata kenaikan premium insurans bukan disebabkan oleh ‘force majeure’ sebaliknya akibat gangguan susulan sekatan di Selat Hormuz, laluan sempit transit minyak paling kritikal dunia dengan Iran memegang kuasa besar ke atasnya.

Selat itu menghubungkan Teluk Parsi ke Teluk Oman dan Laut Arab dengan kira-kira 20 hingga 30 peratus perdagangan minyak global melintasinya saban hari.

“Oleh kerana risiko melintasi selat ini meningkat ketara sepanjang tempoh peperangan ini, syarikat insurans bertindak mengenakan premium lebih tinggi, mengehadkan liputan dan menetapkan deduktibel lebih tinggi iaitu bahagian tuntutan yang ditanggung oleh pihak diinsuranskan,” katanya.

Deduktibel merujuk kepada bahagian kerugian ditanggung oleh pihak terbabit sebelum berhak menerima pampasan daripada syarikat insurans.

Sebagai contoh, jika kargo bernilai AS$500,000 diinsuranskan dengan kadar deduktibel sebanyak AS$5,000 dan kargo mengalami kerosakan bernilai AS$50,000, syarikat insurans hanya akan membayar AS$45,000 sebagai pampasan manakala baki AS$5,000 ditanggung oleh pihak yang diinsuranskan.

Bagaimanapun, susulan peningkatan risiko sebegitu tinggi, nisbah itu berubah secara drastik sehingga tidak lagi ekonomik untuk kedua-dua pihak pengangkut dan syarikat insurans, katanya.

Namun, Tan berkata ini bukanlah alasan utama banyak negara di serata dunia berdepan kekurangan minyak dan gas kerana perkara asas adalah sekatan Selat Hormuz.

Sehubungan itu, ‘force majeure’ dalam konteks ini adalah sebagai tindak balas terhadap gangguan dan memberi asas undang-undang kepada firma minyak untuk mengurangkan pengeluaran akibat ketidakupayaan melakukan eksport secara selamat melintasi selat itu serta kekangan penyimpanan.

Oleh kerana sekatan itu masih berterusan, penghantaran minyak dan gas melalui selat itu telah merosot sebegitu ketara.

Tan turut merujuk unjuran agensi berita Reuters bahawa penghantaran telah merosot daripada kira-kira 25.1 juta tong sehari (bpd) kepada 9.7 juta bpd.

Memburukkan lagi keadaan, lebih 80 peratus minyak dan gas dari Asia Barat itu adalah bagi destinasi ke Asia.

“Tanpa bahan bakar fosil ini, banyak negara Asia kini mengalami kekurangan tenaga dan bahan bakar, terutamanya negara kurang maju yang tiada kapasiti mengekalkan jumlah simpanan besar,” katanya.

Berikutan itu, negara seperti Bangladesh, Vietnam dan Thailand bertindak mengumumkan langkah bekerja dari rumah dan penggunaan pengangkutan awam sebagai usaha penjimatan bahan bakar manakala negara lain, terutama pengguna minyak, meningkatkan harga pam di stesen-stesen minyak.

Situasi perang yang berlanjutan akan memaksa lebih banyak kerajaan bertindak mengambil langkah lebih tegas untuk menguruskan penggunaan tenaga.

Maybank Investment Bank Bhd (Maybank IB) bertindak menyemak turun unjuran pertumbuhan Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) ASEAN-6 kepada 4.5 peratus pada 2026 daripada 4.8 peratus dan 4.7 peratus pada 2027 (daripada 4.8 peratus).

Bagi Malaysia, unjuran KDNK 2026 dikurangkan kepada 4.9 peratus daripada 5.1 peratus manakala Indonesia 5.2 peratus (5 peratus), Filipina kepada 4.9 peratus (4.6 peratus), Singapura kepada 3.6 peratus (3.4 peratus), Thailand kepada 2.1 peratus (1.8 peratus) dan Vietnam 7.6 peratus (7.2 peratus).

Pengurangan ketara adalah di Filipina (0.4 peratus), Vietnam (0.4 peratus), dan Thailand (0.3 peratus).

Menurut Maybank IB, kenaikan harga tenaga dan subsidi bahan bakar akan hanya menambah beban fiskal bagi Indonesia, Thailand dan Malaysia.

“Had siling defisit fiskal Indonesia sebanyak tiga peratus mungkin diuji jika kejutan harga minyak ini berlanjutan. Malaysia (sebagai pengeksport tenaga bersih) dan Singapura (mempunyai rizab fiskal besar) berada dalam kedudukan lebih baik untuk menghadapi impak berkenaan,” menurut bank itu.

Maybank IB turut menaikkan unjuran inflasi ASEAN-6 kepada 2.7 peratus pada 2026 (daripada 2.2 peratus) dan 2.7 peratus pada 2027 (daripada 2.5 peratus) dengan pelarasan lebih tinggi bagi Thailand (0.8 peratus pada 2026), Filipina (0.5 peratus) dan Indonesia (0.5 peratus).

“Kejutan harga tenaga ini telah memendekkan kitaran pelonggaran monetari. Kami menjangkakan bank pusat di Filipina dan Singapura akan bertindak menaikkan kadar sebanyak 25 mata asas selain mengetatkan dasar masing-masing melalui kecenderungan lebih tinggi pada April.

“(Pendirian) bank-bank pusat ASEAN lain pula berkemungkinan tidak berubah pada 2026,” katanya.

-BERNAMA

Previous ArticleNext Article

Pelaburan Automotif Di Kulim: Lebih 5,000 Porsche Cayenne Dipasang, Apa Manfaatnya Kepada Ekonomi Malaysia?

Bila dengar cerita Porsche Cayenne dipasang di Kulim, mesti ada yang terus terfikir, “Eh, Porsche pun pasang dekat Malaysia?”

Apabila kita bercakap tentang pelaburan asing, perkara pertama yang sering terlintas ialah jumlah modal yang dibawa masuk ke Malaysia.

Namun, pelaburan berkualiti bukan sekadar tentang berapa bilion ringgit yang dilaburkan. Persoalan yang lebih penting ialah: Apa yang Malaysia dapat dalam jangka panjang?

Adakah pelaburan tersebut mewujudkan pekerjaan berkemahiran tinggi? Adakah syarikat tempatan mendapat peluang menjadi vendor? Adakah teknologi dan kepakaran baharu dapat dipindahkan kepada tenaga kerja tempatan?

Lawatan teknikal Menteri Kewangan II, YB Senator Datuk Seri Amir Hamzah Azizan, ke fasiliti Inokom di Kulim pada 14 September 2026 memberikan gambaran tentang bagaimana pelaburan dalam sektor automotif boleh menyumbang kepada pembangunan keupayaan industri tempatan.

Inokom Kulim: Hab pemasangan automotif bernilai strategik

Menurut Kementerian Kewangan, Inokom mengendalikan sebuah hab pemasangan automotif seluas 200 ekar di Kulim, Kedah.

Fasiliti ini kini menghimpunkan 7 jenama dan 29 model kenderaan, dengan jumlah lebih 530,000 unit kenderaan telah dipasang sejak mula beroperasi.

Selain memenuhi permintaan pasaran tempatan, operasi Inokom turut mempunyai orientasi eksport, dengan kadar eksport mencecah 20%.

Angka ini menunjukkan bahawa aktiviti pemasangan kenderaan di Malaysia bukan semata-mata untuk pasaran domestik. Ia juga berpotensi menjadi sebahagian daripada rangkaian pengeluaran automotif antarabangsa.

Porsche di Kulim: Daripada pemasangan kepada pemindahan kepakaran

Antara fasiliti yang menjadi tumpuan lawatan ialah kilang pemasangan Porsche, yang merupakan fasiliti pemasangan pertama Porsche di luar Eropah.

Fasiliti ini dilancarkan pada 2022 dan diperluas kepada keluasan 11,000 meter persegi pada 2024 bagi menyokong pemasangan model Porsche Cayenne S E-Hybrid Coupé.

Menurut Kementerian Kewangan, sehingga Mac 2026, lebih 5,000 unit model tersebut telah dipasang di Kulim.

Persoalannya, apakah nilai sebenar di sebalik angka 5,000 unit ini?

Dalam industri automotif, pemasangan kenderaan berjenama premium memerlukan tenaga kerja yang mempunyai kemahiran teknikal, kawalan kualiti, kejuruteraan proses dan pemahaman terhadap piawaian pengeluaran global.

Ini bermakna manfaat pelaburan tidak semestinya terhad kepada nilai kenderaan yang dihasilkan. Ia juga boleh merangkumi pembangunan kemahiran, pengalaman operasi dan keupayaan tenaga kerja tempatan untuk mengendalikan proses pengeluaran yang lebih kompleks.

100% tenaga kerja rakyat Malaysia

Satu lagi perkara yang diketengahkan dalam lawatan tersebut ialah tenaga kerja Inokom yang terdiri daripada 100% rakyat Malaysia.

Kementerian Kewangan turut berkongsi kisah Eisqil Yuliana, yang memulakan kerjaya melalui program PROTÉGÉ Sime pada 2019 sebelum menyertai Inokom sebagai jurutera proses.

Beliau kini mengetuai bahagian Kejuruteraan di Porsche Production Plant.

Kisah ini menggambarkan salah satu aspek penting pelaburan berkualiti, iaitu pembangunan bakat tempatan.

Pelaburan asing yang disertai peluang latihan, pengalaman teknikal dan laluan kerjaya boleh membantu meningkatkan keupayaan tenaga kerja Malaysia. Dalam jangka panjang, kemahiran ini berpotensi digunakan bukan sahaja dalam satu kilang, tetapi juga dalam keseluruhan ekosistem industri automotif.

Namun, untuk menilai kesan sebenar kepada pasaran buruh, data seperti jumlah pekerjaan berkemahiran tinggi, pertumbuhan gaji, peluang kenaikan pangkat dan jumlah tenaga kerja yang menerima latihan khusus juga perlu dilihat.

RM3 bilion kepada vendor tempatan

Pelaburan dalam sektor automotif turut memberi kesan kepada syarikat-syarikat yang berada di luar kawasan kilang.

Menurut Kementerian Kewangan, kira-kira RM3 bilion telah disumbangkan kepada vendor tempatan, merangkumi komponen, logistik dan pelbagai perkhidmatan sokongan.

Inilah antara aspek penting dalam konsep kesan pengganda ekonomi.

Sebuah kilang automotif bukan hanya memerlukan pekerja di barisan pemasangan. Ia juga memerlukan pembekal komponen, syarikat logistik, perkhidmatan penyelenggaraan, pengurusan gudang, kawalan kualiti dan pelbagai perkhidmatan sokongan yang lain.

Apabila lebih banyak perolehan disalurkan kepada syarikat tempatan, peluang untuk perusahaan kecil dan sederhana berkembang turut terbuka.

Bagaimanapun, nilai RM3 bilion tersebut perlu difahami mengikut skopnya. Ia merujuk kepada sumbangan kepada vendor tempatan yang dinyatakan oleh kementerian, dan tidak semestinya sama dengan nilai tambah bersih kepada ekonomi Malaysia atau keuntungan yang diperoleh oleh vendor.

Mengapa pemindahan teknologi penting?

Malaysia telah lama terlibat dalam industri pemasangan automotif. Tetapi cabaran utama adalah bagaimana untuk bergerak daripada aktiviti pemasangan kepada aktiviti yang mempunyai nilai tambah lebih tinggi.

Dalam konteks ini, pelaburan berkualiti boleh dinilai melalui beberapa persoalan:

  1. Adakah syarikat tempatan mendapat peluang membekalkan komponen bernilai tinggi?
  2. Adakah tenaga kerja Malaysia menguasai teknologi dan proses pengeluaran baharu?
  3. Adakah lebih banyak aktiviti kejuruteraan, reka bentuk dan penyelidikan boleh dibangunkan di Malaysia?
  4. Adakah vendor tempatan mampu memenuhi piawaian pengeluar antarabangsa?
  5. Adakah syarikat tempatan berpeluang berkembang daripada pembekal biasa kepada pembekal strategik dalam rantaian bekalan global?

Semakin banyak aktiviti bernilai tinggi dapat dijalankan di Malaysia, semakin besar potensi pelaburan tersebut untuk meningkatkan produktiviti dan daya saing industri tempatan.

GEAR-uP dan pendekatan capital-to-capabilities

Kementerian Kewangan mengaitkan perkembangan ekosistem Inokom dengan pendekatan capital-to-capabilities melalui program GEAR-uP di bawah kerangka Ekonomi MADANI.

Secara asasnya, pendekatan ini menekankan bahawa modal dan pelaburan perlu digunakan untuk membina keupayaan negara.

Ini termasuk memperkukuh sektor strategik, meningkatkan kemahiran tenaga kerja, memindahkan pengetahuan dan membuka peluang kepada syarikat tempatan untuk naik ke rantaian nilai.

Dalam sektor automotif, matlamatnya bukan sekadar menghasilkan lebih banyak kenderaan. Ia juga berkaitan dengan keupayaan untuk menghasilkan produk dan perkhidmatan yang lebih kompleks, meningkatkan standard industri serta membina syarikat tempatan yang lebih berdaya saing.

Apa yang perlu diperhatikan selepas ini?

Perkembangan Inokom di Kulim menunjukkan bagaimana pelaburan automotif boleh dikaitkan dengan pekerjaan, vendor tempatan dan keupayaan industri.

Namun, untuk mengukur kejayaan pelaburan secara menyeluruh, beberapa indikator penting perlu dipantau dari semasa ke semasa:

  • Nilai tambah domestik: Berapa banyak nilai ekonomi yang benar-benar dihasilkan di Malaysia?
  • Kandungan tempatan: Berapa besar bahagian komponen dan perkhidmatan yang diperoleh daripada vendor tempatan?
  • Produktiviti pekerja: Adakah kemahiran dan produktiviti tenaga kerja meningkat?
  • Gaji dan kerjaya: Adakah pekerjaan yang diwujudkan menawarkan pendapatan serta laluan kerjaya yang lebih baik?
  • Keupayaan vendor: Adakah syarikat tempatan berjaya memasuki rantaian bekalan global?
  • Aktiviti bernilai tinggi: Adakah Malaysia semakin terlibat dalam kejuruteraan, pembangunan teknologi dan penyelidikan automotif?

Kesemua indikator ini membantu membezakan antara pelaburan yang sekadar menambah kapasiti pengeluaran dengan pelaburan yang turut membina asas ekonomi untuk jangka panjang.

Pelaburan bukan sekadar angka modal

Daripada fasiliti pemasangan Porsche di Kulim kepada vendor tempatan dan tenaga kerja Malaysia, kesan sesuatu pelaburan perlu dilihat secara lebih luas.

Jumlah unit yang dipasang, nilai pelaburan dan kadar eksport memang penting. Tetapi nilai strategiknya juga terletak pada keupayaan untuk membangunkan bakat, memperkukuh syarikat tempatan dan meningkatkan kedudukan Malaysia dalam rantaian nilai global.

Kerana pada akhirnya, pelaburan yang memberi kesan jangka panjang bukan sekadar membina kilang. Ia membina kemahiran, syarikat, teknologi dan peluang ekonomi untuk generasi seterusnya.