Menjelang tahun 2020, ekonomi gig mula mendapat tempat malah ribuan sudah mula beralih ke sektor baharu itu yang dilihat mampu menjana lebih banyak pendapatan berbanding beberapa sektor lain. Investopedia membuat takrifan sebagai “pekerjaan yang fleksibel adalah tempat biasa dan syarikat cenderung untuk mengambil kontraktor dan pekerja bebas dan bukannya pekerja sepenuh masa”.
Beberapa istilah lain juga digunakan bagi sektor baharu ini seperti Sharing Economy, Collaborative Economy, Digital Economy, Crowd Economy dan Peer Economy.
Perkembangan Ekonomi
Ekonomi gig menjadi segmen ekonomi yang semakin meningkat popular sejak akhir-akhir ini, terutama dalam kalangan generasi muda. Ekonomi gig dijangka terus berkembang pada 2021 selaras kadar pengangguran yang juga dijangka semakin tinggi berikutan dengan pandemik COVID-19.
Kadar pengangguran yang tinggi ini menyebabkan platform ekonomi gig seperti Grab dan FoodPanda mula menjadi pilihan untuk mereka menyara kehidupan. Justeru, tidak hairanlah kerajaan ingin memberi tumpuan khas kepada ekonomi gig sebagai sumber baharu pertumbuhan ekonomi dalam merangka Rancangan Malaysia ke 12 tahun 2021 – 2025.
Komponen dan Ciri-Ciri Ekonomi Gig
Terdapat tiga komponen utama dalam Ekonomi Gig. Pertama, pekerja bebas dibayar berasaskan tugas tertentu. Kedua, pelanggan mahu perkhidmatan spesifik. Ketiga, syarikat membina medium antara pekerja bebas dengan pelanggan menggunakan platform aplikasi teknologi seperti Grabfood, Foodpanda, TaskRabbit, BungkusIt serta perkhidmatan seru-pandu seperti Grab dan MyCar.
Pendapatan sebagai pemandu GrabCar juga boleh dikenakan cukai pendapatan sekiranya memenuhi syarat.
Tiada garis panduan yang khusus untuk menerangkan pekerjaan dalam ekonomi gig ini. Bagaimanapun, ianya boleh disimpulkan kepada beberapa ciri. Pertama, sistem kerja tanpa kontrak. Pekerja tidak terikat dengan satu syarikat atau satu pekerjaan tertentu.
Seseorang itu boleh bekerja di tiga syarikat sekaligus atau lebih tanpa batasan di era digital. Kedua, pekerja mempunyai masa fleksibel tanpa terikat dengan waktu normal bekerja. Pekerja bebas bekerja pada bila-bila masa asalkan kerja dibuat boleh diselesaikan pada waktu yang dipersetujui. Ketiga, hasil pendapatan lebih daripada satu.
Tidak hairan apabila generasi milenial ini boleh menghasilkan pendapatan lebih lumayan malah pendapatan mereka boleh mencecah ratusan ribu ringgit berbanding mereka yang telah lama bekerja di syarikat. Ini disebabkan era ekonomi gig membolehkan mereka bekerja di beberapa tempat tanpa terikat dengan peraturan tertentu.
Ciri terakhir bagi ekonomi gig ialah bebas menyelesaikan pekerjaan. Sambil bekerja sambil bersantai asalkan pekerjaan tersebut boleh selesai pada waktu yang ditentukan. Dengan cara ini, seseorang itu dapat mengurangkan tekanan emosi dan stress. Kebebasan bekerja mungkin menjadi ciri utama mereka memilih menjadi freelancer atau self-employed.
Pengenaan Cukai Dalam Ekonomi Gig
Kini, semakin ramai yang terlibat dengan ekonomi gig kerana menginginkan kebebasan dalam bekerja. Bukan sahaja itu, ekonomi gig juga telah membuka ruang yang lebih besar kepada perkembangan ekonomi rakyat Malaysia dan negara kerana ia memberi peluang pekerjaan kepada ramai rakyat yang terjejas akibat pandemik COVID-19.
Kebanyakan mereka yang terkesan dengan situasi ini telah beralih kepada ekonomi gig dengan membuat kerja separuh masa untuk menambah pendapatan seperti menjadi pemandu Grab, bekerja sebagai penghantar makanan, terlibat dengan perniagaan dalam talian dan banyak lagi. Adakah golongan yang bekerja separuh masa seperti ini perlu melaporkan pendapatan tersebut?
Secara asasnya, ia bergantung kepada kekerapan kerja separuh masa itu dilakukan. Jika pekerjaan tersebut dilakukan satu atau dua kali sahaja, mereka boleh menggunakan borang BE untuk melaporkan pendapatan. Pendapatan yang diterima daripada pekerjaan separuh masa atau part time tersebut perlu diisi dalam bahagian pendapatan lain.
Bagaimanapun, jika pekerjaan part time tersebut dilakukan secara kerap seperti dilakukan setiap bulan, maka ia lebih kepada business model, maka perlu melaporkan pendapatan menggunakan borang B (Individu Berpendapatan Perniagaan).
Bagi kategori borang B ini contohnya perniagaan dalam talian, pembelian barang dan kos perbelanjaan bagi penghantaran barang adalah dibenarkan tuntutannya sebagai pelepasan cukai.
Kekerapan pekerjaan yang dilakukan menentukan jenis Borang Nyata ketika melapor pendapatan kepada LHDNM.
Kesimpulannya, apa sahaja pekerjaan yang menghasilkan pendapatan termasuklah pekerjaan dalam ekonomi gig perlu dilaporkan kepada Lembaga Hasil Dalam Negeri Malaysia (LHDNM) bagi tujuan cukai pendapatan.
Sebarang pertanyaan boleh dibuat melalui Borang Maklumbalas Pelanggan atau hubungi HASiL Care Line di 03-8911 1000. Maklumat lanjut percukaian boleh diperolehi di www.hasil.gov.my.
Sumbangan anda jaminan kemakmuran negara.
Nota: Artikel ini disumbangkan oleh Bahagian Perhubungan Awam dan Multimedia, Jabatan Khidmat Korporat, Lembaga Hasil Dalam Negeri Malaysia.
“Aku dah faham ke belum macam mana cukai pendapatan Malaysia berfungsi?”
Ramai orang mula ambil tahu tentang cukai hanya apabila musim e-Filing tiba.
Bila tengok borang BE atau B, terus pening.
“Yang ni kena isi apa?”
“PCB dah potong setiap bulan. Masih kena bayar lagi?”
“Aku ada side income. Kena declare ke?”
“Dividen saham kena cukai?”
“Kalau untung jual saham?”
“Kalau ada duit masuk akaun RM100,000, automatik kena cukai?”
“Gaji aku RM8,000 sebulan. Berapa sebenarnya cukai yang kena bayar?”
Sebenarnya, sistem cukai individu Malaysia tidaklah serumit yang disangka jika kita faham asasnya.
Dalam panduan ini, kita akan pecahkan cukai pendapatan individu Malaysia dari A sampai Z daripada TIN, status pemastautin, jenis pendapatan, pelepasan, rebat, PCB, CP500, e-Filing, cukai dividen, pelaburan, side income, sehinggalah kepada cara merancang cukai secara sah.
Nota: Artikel ini ialah panduan umum. Peraturan, kadar, pelepasan dan insentif cukai boleh berubah mengikut Tahun Taksiran. Untuk pengiraan atau situasi khusus, semak panduan rasmi HASiL bagi tahun berkenaan.
1. Apa Itu Cukai Pendapatan?
Secara mudah, cukai pendapatan ialah cukai yang dikenakan ke atas pendapatan yang tertakluk kepada cukai.
Ia bukan bermaksud setiap duit yang masuk ke akaun bank kita akan dikenakan cukai.
Contohnya, seseorang mungkin mempunyai:
gaji;
pendapatan perniagaan;
pendapatan freelance;
komisen;
sewa;
dividen;
faedah;
royalti;
pendapatan daripada sumber luar negara; atau
pendapatan lain yang berada dalam skop cukai.
Setiap jenis pendapatan mempunyai layanan cukai yang berbeza.
Sebab itu kita tidak boleh guna satu formula mudah seperti:
“Duit masuk bank = pendapatan bercukai.”
Begitu juga:
“Dah bayar PCB = tak perlu buat apa-apa lagi.”
Tidak semestinya.
2. Siapa Yang Perlu Ambil Tahu Tentang Cukai?
Secara asasnya, individu yang mempunyai pendapatan yang tertakluk kepada cukai perlu memahami tanggungjawab percukaian mereka.
Antara golongan yang patut ambil perhatian ialah:
Pekerja makan gaji
Contohnya:
pekerja swasta;
penjawat awam;
pengurus;
eksekutif;
profesional.
Freelancer
Contohnya:
graphic designer;
programmer;
consultant;
photographer;
tutor;
penulis;
developer;
content creator.
Peniaga
Termasuk:
kedai fizikal;
perniagaan online;
Shopee;
TikTok Shop;
dropship;
ejen;
perniagaan makanan;
servis profesional.
Pemilik hartanah
Contohnya individu yang menerima pendapatan sewaan.
Pelabur
Contohnya individu yang mempunyai:
saham;
REIT;
ETF;
unit amanah;
pelaburan luar negara;
atau aset pelaburan lain.
Penting: Mempunyai TIN atau pernah berdaftar dengan HASiL tidak semestinya bermaksud seseorang itu pasti mempunyai cukai yang perlu dibayar. Jumlah cukai bergantung kepada pendapatan yang tertakluk kepada cukai, pelepasan, rebat dan keadaan individu.
3. Apa Itu TIN?
TIN = Tax Identification Number / Nombor Pengenalan Cukai.
Ia ialah nombor pengenalan pembayar cukai yang digunakan dalam urusan percukaian dengan HASiL.
Bagi rakyat Malaysia dan pemastautin tetap berumur 18 tahun ke atas, pendaftaran TIN bagi individu dibuat secara automatik berdasarkan data Jabatan Pendaftaran Negara dalam keadaan yang ditetapkan.
TIN menjadi semakin penting kerana urusan percukaian semakin bergerak ke arah sistem digital.
Jadi, jangan tunggu sampai ada masalah baru nak semak nombor cukai sendiri.
4. Pemastautin Cukai Malaysia vs Bukan Pemastautin
Ini satu lagi perkara yang ramai salah faham.
Warganegara Malaysia tidak semestinya automatik menjadi pemastautin cukai Malaysia.
Status pemastautin cukai ditentukan berdasarkan peruntukan percukaian, termasuk syarat-syarat berkaitan tempoh seseorang berada di Malaysia.
Salah satu keadaan yang biasa disebut ialah kehadiran di Malaysia selama 182 hari atau lebih, tetapi terdapat juga beberapa ujian dan keadaan lain di bawah peraturan pemastautin.
Status ini penting kerana kadar dan layanan cukai individu pemastautin dan bukan pemastautin adalah berbeza.
Jadi jangan tentukan status cukai hanya berdasarkan:
Antara sumber pendapatan yang mungkin berada dalam skop cukai termasuk:
Gaji & penggajian
gaji;
bonus;
komisen;
elaun;
manfaat/perquisite tertentu;
manfaat pekerjaan tertentu.
Perniagaan
keuntungan perniagaan;
freelance;
online business;
konsultansi;
komisen;
professional services.
Hartanah
pendapatan sewa dan pendapatan berkaitan.
Pelaburan
dividen dalam keadaan yang tertakluk;
faedah dalam keadaan tertentu;
pendapatan atau keuntungan yang mempunyai sifat pendapatan/perniagaan.
Pendapatan lain
royalti;
pencen;
dan sumber lain bergantung kepada keadaan.
Jangan terus anggap semua penerimaan wang ialah pendapatan bercukai.
Begitu juga, jangan terus anggap sesuatu pendapatan tidak bercukai hanya kerana ia diterima secara tunai atau masuk ke akaun bank lain.
6. Gaji RM5,000 Sebulan, Kena Bayar Cukai Ke?
Mari guna contoh mudah.
Gaji:
RM5,000 × 12 bulan = RM60,000 setahun
Tetapi kita tidak terus ambil RM60,000 dan darab dengan kadar cukai.
Pengiraan cukai secara mudah boleh difahami seperti ini:
Pendapatan kasar
↓
Tolak potongan/perbelanjaan yang dibenarkan mengikut jenis pendapatan
↓
Tolak pelepasan cukai yang layak
↓
Pendapatan bercukai
↓
Gunakan kadar cukai progresif
↓
Tolak rebat jika layak
↓
Cukai kena dibayar
↓
Tolak PCB yang telah dibayar
↓
Baki cukai / bayaran balik
Sebab itu dua orang yang mempunyai gaji kasar yang sama mungkin mempunyai jumlah cukai yang berbeza.
7. Apa Itu Pendapatan Bercukai?
Ini konsep yang sangat penting.
Pendapatan kasar ≠ pendapatan bercukai.
Contohnya secara ilustrasi:
Pendapatan tahunan:
RM100,000
Kemudian individu mempunyai pelepasan cukai yang layak sebanyak:
RM20,000
Maka secara ringkas:
RM100,000 – RM20,000 = RM80,000
RM80,000 inilah yang menjadi asas kepada pengiraan pendapatan bercukai, tertakluk kepada peraturan dan butiran pengiraan sebenar.
Jadi apabila orang berkata:
“Gaji aku RM100,000. Confirm kena cukai 25%?”
Jawapannya:
Tidak semudah itu.
8. Kadar Cukai Individu Malaysia
Bagi individu pemastautin, Malaysia menggunakan sistem cukai progresif.
Bagi Tahun Taksiran 2025, jadual kadar cukai adalah seperti berikut:
Pendapatan Bercukai
Kadar
RM0 – RM5,000
0%
RM5,001 – RM20,000
1%
RM20,001 – RM35,000
3%
RM35,001 – RM50,000
6%
RM50,001 – RM70,000
11%
RM70,001 – RM100,000
19%
RM100,001 – RM400,000
25%
RM400,001 – RM600,000
26%
RM600,001 – RM2,000,000
28%
Melebihi RM2,000,000
30%
Perkara paling penting:
Kadar 30% bukan bermaksud semua pendapatan anda dikenakan cukai 30%.
Sistem ini progresif.
Contohnya, jika seseorang mempunyai pendapatan bercukai melebihi RM2 juta, kadar 30% hanya dikenakan ke atas bahagian pendapatan yang berada dalam banjaran tersebut.
9. Contoh Kiraan Cukai
Katakan pendapatan bercukai seseorang ialah:
RM100,000
Pengiraan asas:
RM5,000 pertama × 0% = RM0
RM15,000 berikutnya × 1% = RM150
RM15,000 berikutnya × 3% = RM450
RM15,000 berikutnya × 6% = RM900
RM20,000 berikutnya × 11% = RM2,200
RM30,000 berikutnya × 19% = RM5,700
Jumlah:
RM9,400
Ini ialah cukai sebelum mengambil kira rebat atau perkara lain yang berkaitan.
Jadi kadar marginal mungkin 19%, tetapi jumlah cukai bukan:
RM100,000 × 19% = RM19,000.
Itulah beza antara kadar marginal dengan jumlah cukai sebenar.
10. Apa Itu Pelepasan Cukai?
Pelepasan cukai ialah jumlah tertentu yang dibenarkan untuk ditolak daripada pendapatan mengikut syarat yang ditetapkan.
Contoh mudah:
Pendapatan RM100,000
Tolak pelepasan yang layak:
RM20,000
Baki:
RM80,000
Kemudian cukai dikira berdasarkan pendapatan bercukai tersebut.
Untuk Tahun Taksiran 2025, antara pelepasan yang tersedia termasuk pelepasan individu dan tanggungan serta pelbagai kategori lain yang ditetapkan HASiL. Senarai dan had boleh berubah mengikut Tahun Taksiran.
11. Antara Pelepasan Cukai Yang Perlu Anda Semak
Jangan main agak-agak.
Setiap tahun, semak senarai rasmi pelepasan bagi Tahun Taksiran berkenaan.
Antara kategori yang lazim termasuk:
individu dan saudara tanggungan;
pasangan;
anak;
pendidikan;
perubatan;
gaya hidup;
peralatan tertentu;
caruman KWSP;
insurans hayat/takaful;
insurans perubatan;
PRS;
SSPN;
PERKESO;
aktiviti sukan;
perbelanjaan berkaitan ibu bapa/datang dengan syarat tertentu;
pelepasan berkaitan OKU;
dan kategori lain yang diperuntukkan.
Jangan beli sesuatu semata-mata kerana orang kata “boleh claim cukai”.
Soalan yang betul ialah:
“Adakah perbelanjaan ini memenuhi syarat pelepasan bagi Tahun Taksiran tersebut?”
Pelepasan mengurangkan pendapatan yang digunakan untuk pengiraan cukai.
Contoh:
RM100,000 pendapatan
− RM20,000 pelepasan
= RM80,000 pendapatan bercukai
Rebat
Rebat pula mengurangkan jumlah cukai yang telah dikira, jika individu memenuhi syarat.
Contohnya, HASiL menyediakan rebat individu RM400 bagi individu yang memenuhi syarat pendapatan bercukai yang ditetapkan.
Mudah cerita:
Pelepasan → kurangkan pendapatan bercukai
Rebat → kurangkan cukai
Antara rebat yang boleh diberikan kepada individu yang memenuhi syarat ialah:
Rebat individu RM400 bagi individu dengan pendapatan bercukai tidak melebihi RM35,000;
Rebat suami/isteri RM400 jika memenuhi syarat yang ditetapkan;
Rebat zakat atau fitrah, tertakluk kepada jumlah cukai yang dikenakan; dan
Rebat levi pelepasan bagi perjalanan umrah atau perjalanan bagi tujuan keagamaan agama lain, tertakluk kepada syarat dan had yang ditetapkan.
13. PCB – Kenapa Majikan Potong Cukai Setiap Bulan?
PCB = Potongan Cukai Bulanan.
Majikan membuat potongan cukai daripada gaji pekerja dan membayarnya kepada HASiL mengikut peraturan PCB.
Tetapi PCB bukan semestinya sama dengan jumlah cukai akhir anda.
Sebab itu selepas tamat tahun:
Cukai sebenar
−
PCB yang telah dibayar
=
Baki cukai / bayaran balik
Jika PCB terlebih bayar, seseorang mungkin layak menerima bayaran balik.
Jika PCB tidak mencukupi, mungkin ada baki cukai yang perlu dibayar.
HASiL juga menyediakan kalkulator PCB untuk tujuan berkaitan pengiraan potongan cukai bulanan.
14. Kalau PCB Dah Dipotong, Masih Kena Buat e-Filing?
Ya, dalam keadaan anda mempunyai kewajipan untuk mengemukakan Borang Nyata.
PCB bukan bermaksud urusan cukai anda automatik selesai.
e-Filing digunakan untuk melaporkan pendapatan, pelepasan, rebat dan maklumat berkaitan supaya jumlah cukai sebenar boleh ditentukan.
Sebab itu jangan buat kesilapan:
“Majikan dah potong PCB, jadi aku tak perlu declare.”
Siapa yang boleh pilih PCB sebagai Cukai Muktamad?
HASiL juga menyediakan kemudahan PCB sebagai Cukai Muktamad. Bagi individu yang memenuhi syarat, PCB yang telah dipotong oleh majikan boleh dianggap sebagai cukai muktamad dan individu tersebut boleh memilih untuk tidak mengemukakan Borang Nyata. Kemudahan ini berkuat kuasa sejak Tahun Taksiran 2014.
Antara syarat yang ditetapkan ialah:
mempunyai satu punca pendapatan penggajian sahaja;
PCB telah dipotong mengikut kaedah yang ditetapkan;
bekerja dengan majikan yang sama sepanjang tahun;
cukai tidak ditanggung oleh majikan; dan
suami atau isteri tidak membuat pilihan taksiran bersama
Jadi, patut pilih PCB sebagai Cukai Muktamad atau buat e-Filing?
PCB sebagai Cukai Muktamad sesuai jika:
anda tidak mempunyai tuntutan tambahan yang mahu dibuat;
anda selesa dengan PCB yang telah dipotong sebagai cukai muktamad.
e-Filing pula mungkin lebih sesuai jika:
anda mahu menuntut pelepasan cukai;
anda mahu menuntut rebat yang layak;
anda menjangka ada lebihan PCB;
anda mahu mendapatkan bayaran balik;
15. Apa Itu CP500?
CP500 ialah bayaran ansuran cukai yang berkaitan dengan individu tertentu yang mempunyai pendapatan selain penggajian, tertakluk kepada keadaan dan penetapan HASiL.
Contohnya seseorang mempunyai:
Gaji + pendapatan perniagaan
Majikan mungkin sudah membuat PCB atas gaji.
Tetapi pendapatan perniagaan mempunyai mekanisme bayaran cukai tersendiri.
Sebab itu seseorang boleh tertanya-tanya:
“Kenapa aku tiba-tiba dapat CP500 sedangkan aku dah bayar PCB?”
Jawapannya ialah PCB dan CP500 mempunyai fungsi yang berbeza.
Jangan abaikan notis CP500. Semak jumlah, jadual bayaran dan pilihan yang tersedia jika anggaran cukai tidak lagi menggambarkan keadaan sebenar anda.
Individu pemastautin yang mempunyai pendapatan perniagaan
M
Individu bukan pemastautin
HASiL menetapkan borang dan kategori pemfailan mengikut jenis pendapatan dan status pembayar cukai.
Contoh
Ali
Gaji sahaja → Biasanya BE
Abu
Gaji + perniagaan online → Biasanya B
Chan
Bukan pemastautin (selalu keluar masuk Singapura) dan mempunyai pendapatan yang perlu dilaporkan → M, tertakluk kepada keadaan.
17. Bila Tarikh Akhir e-Filing?
Untuk Tahun Taksiran 2025 yang difailkan pada 2026, jadual HASiL menetapkan:
Borang BE
Tarikh akhir biasa:
30 April 2026
Tambahan masa untuk e-Filing:
15 Mei 2026
Borang B
Tarikh akhir biasa:
30 Jun 2026
Tambahan masa untuk e-Filing:
15 Julai 2026.
Tarikh ini perlu disemak semula bagi setiap Tahun Taksiran kerana jadual boleh berubah.
18. Apa Berlaku Kalau Lambat Hantar?
Jangan anggap:
“Lambat sikit tak apa.”
Kegagalan atau kelewatan mengemukakan Borang Nyata boleh menyebabkan penalti mengikut peruntukan undang-undang cukai.
HASiL mempunyai peruntukan khusus berkaitan kesalahan, denda dan penalti.
Lebih baik:
fail tepat pada masa → simpan rekod → selesai.
19. Cukai Dividen 2% – Apa Yang Berubah?
Ini antara perubahan penting yang pelabur individu perlu faham.
Mulai Tahun Taksiran 2025, individu yang menerima pendapatan dividen melebihi RM100,000 setahun tertakluk kepada cukai dividen pada kadar 2% atas bahagian pendapatan dividen yang berkaitan, tertakluk kepada peraturan yang ditetapkan.
Contoh mudah:
Dividen setahun:
RM150,000
Ambang:
RM100,000
Lebihan:
RM50,000
2% × RM50,000 = RM1,000
Jadi bukan:
RM150,000 × 2% = RM3,000.
Yang dikenakan ialah bahagian yang melebihi ambang, mengikut mekanisme cukai yang ditetapkan.
20. Kalau Dividen RM80,000?
Secara asas, jika jumlah pendapatan dividen berada di bawah ambang RM100,000 tersebut, cukai dividen 2% itu tidak dicetuskan.
Contoh:
Dividen = RM80,000
→ Tidak melebihi RM100,000.
Namun, jangan terus membuat kesimpulan bahawa semua jenis penerimaan pelaburan mempunyai layanan cukai yang sama.
Jenis pendapatan tetap penting.
21. Kalau Ada Saham Bursa Malaysia?
Ramai pelabur saham bertanya:
“Kalau aku jual saham dan untung RM50,000, kena cukai?”
Jawapannya tidak boleh ditentukan hanya dengan melihat angka keuntungan.
Perlu dilihat sifat aktiviti tersebut.
Pelaburan modal biasa dan aktiviti yang mempunyai ciri perdagangan/perniagaan boleh menerima layanan cukai yang berbeza.
Jadi jangan guna formula:
“Untung saham = automatik bebas cukai.”
Dan jangan juga guna:
“Untung saham = automatik kena cukai.”
Fakta dan sifat aktiviti itu penting.
Antara perkara yang boleh dilihat untuk menentukan sifat sesuatu aktiviti termasuk kekerapan dan corak transaksi, tempoh pegangan, tujuan pembelian, cara transaksi dijalankan serta keadaan keseluruhan aktiviti tersebut.
Contohnya:
Situasi A – Pelaburan
Ali membeli saham ABC sebanyak RM100,000.
Dia memegang saham tersebut selama beberapa tahun kerana percaya kepada prospek syarikat. Kemudian dia menjualnya pada harga RM150,000.
Keuntungan:
RM50,000
Ini mempunyai ciri pelaburan modal yang lebih jelas.
Situasi B – Aktiviti perdagangan
Berbeza pula jika Abu membeli dan menjual saham secara kerap dan berulang-ulang, dengan banyak transaksi dalam tempoh yang singkat, dan aktiviti tersebut dijalankan dengan tujuan menjana keuntungan daripada turun naik harga.
Contohnya:
Beli saham pagi → jual petang Beli semula minggu depan → jual beberapa hari kemudian Ulang transaksi berkali-kali sepanjang tahun
22. Bagaimana Pula Kripto?
Sama macam saham, keuntungan daripada kripto tidak semestinya automatik bebas cukai.
Layanan cukai bergantung kepada sifat dan cara aktiviti tersebut dijalankan.
Contohnya, aktiviti beli dan simpan kripto sebagai pelaburan jangka panjang berbeza sifatnya dengan aktiviti jual beli kripto secara kerap dan sistematik untuk menjana keuntungan.
23. REIT Pula?
REIT juga mempunyai mekanisme percukaian tersendiri.
Pelabur perlu melihat:
jenis REIT;
jenis agihan;
status pelabur;
sumber pendapatan;
serta peraturan cukai yang berkuat kuasa bagi Tahun Taksiran tersebut.
Jangan campurkan terus:
dividen syarikat
dengan
agihan REIT
kerana layanan cukainya tidak semestinya sama.
Bagi pelabur individu pemastautin Malaysia, antara perkara penting yang perlu difahami ialah WHT (withholding tax) ke atas agihan REIT.
Dan di sinilah berlaku perubahan penting mulai Tahun Taksiran 2026.
Sebelum ini, agihan pendapatan REIT kepada individu pemastautin Malaysia tertakluk kepada WHT 10%.
Namun, mulai Tahun Taksiran 2026, kadar WHT khas 10% tersebut telah dimansuhkan.
Ini bermaksud individu pemastautin Malaysia tidak lagi menerima agihan REIT dengan potongan WHT 10% secara automatik seperti sebelum ini. Layanan cukai perlu dilihat berdasarkan peruntukan cukai yang berkuat kuasa bagi Tahun Taksiran berkenaan.
Ringkasnya:
Terima agihan REIT → laporkan di bahagian pendapatan dividen dalam e-Filing,
24. Pendapatan Freelance Kena Declare?
Kalau seseorang mempunyai pekerjaan tetap:
Gaji RM5,000 sebulan
dan pada masa sama memperoleh:
Freelance RM2,000 sebulan
Jangan hanya laporkan RM60,000 gaji dan lupakan RM24,000 freelance.
Pendapatan sampingan yang mempunyai ciri perniagaan atau pendapatan yang tertakluk kepada cukai perlu diberi perhatian.
Maka jangan hanya fikir tentang slip gaji. Pendapatan daripada aktiviti digital juga perlu dinilai berdasarkan sifat dan sumbernya.
Sebab itu seseorang yang mempunyai beberapa sumber pendapatan perlu mempunyai rekod yang lebih teratur.
26. Peniaga – Cukai Bukan Atas Jualan Semata-Mata
Ini salah faham yang biasa berlaku.
Contoh:
Jualan setahun:
RM300,000
Tidak semestinya:
RM300,000 × kadar cukai
Pengiraan perniagaan melibatkan hasil dan perbelanjaan yang dibenarkan mengikut peraturan cukai.
Secara ringkas:
Hasil perniagaan − Perbelanjaan yang dibenarkan = Pendapatan perniagaan untuk tujuan cukai
Tetapi hati-hati.
Tidak semua perbelanjaan automatik boleh ditolak.
Contoh perbelanjaan yang biasanya tidak boleh ditolak sebagai perbelanjaan perniagaan:
❌ Belanja peribadi seperti makan bersama keluarga
❌ Bayaran ansuran pokok pinjaman
❌ Denda atau penalti kerana melanggar undang-undang
❌ Belanja membeli aset modal secara terus. Biasanya tertakluk kepada layanan seperti elaun modal, bukan potongan perbelanjaan biasa
❌ Perbelanjaan yang tidak mempunyai kaitan dengan menghasilkan pendapatan perniagaan
Contoh:
Ali menjalankan perniagaan percetakan. Dia membeli sebuah mesin pencetak industri bernilai RM50,000 untuk digunakan dalam perniagaan.
Ali tak boleh terus tolak RM50,000 daripada pendapatan perniagaan sebagai “belanja biasa”.
Sebaliknya, aset seperti mesin tersebut mungkin layak mendapat elaun modal (capital allowance) mengikut kadar dan syarat yang ditetapkan.
27. “Aku Belanja RM10,000, Boleh Claim RM10,000?”
Tak. “Claim” bukan bermaksud LHDN akan pulangkan semula RM10,000 kepada anda.
Contohnya, anda menjalankan perniagaan dan membeli komputer bernilai:
RM10,000
Kalau perbelanjaan tersebut memenuhi syarat untuk mendapat layanan cukai, ia tidak bermaksud anda akan dapat RM10,000 kembali.
Sebaliknya, perbelanjaan yang dibenarkan boleh mengurangkan jumlah pendapatan perniagaan yang dikenakan cukai, tertakluk kepada peraturan cukai.
Contoh mudah
Katakan keuntungan perniagaan anda sebelum mengambil kira perbelanjaan tersebut ialah:
RM100,000
Jika RM10,000 itu merupakan perbelanjaan yang dibenarkan untuk tujuan cukai, secara mudah:
RM100,000 − RM10,000 = RM90,000
Maka jumlah yang menjadi asas pengiraan cukai boleh berkurang.
Tetapi anda bukan dapat RM10,000 daripada LHDN.
Jumlah cukai yang dapat dijimatkan bergantung kepada kadar cukai anda.
Contohnya, jika secara ilustrasi perbelanjaan RM10,000 itu mengurangkan pendapatan yang dikenakan pada kadar marginal 19%:
RM10,000 × 19% = RM1,900
Jadi kesannya mungkin sekitar RM1,900 pengurangan cukai, bukannya RM10,000 wang tunai masuk ke akaun.
Sebaliknya, jika sesuatu perbelanjaan benar-benar berkaitan dengan perniagaan dan memenuhi syarat yang ditetapkan, layanan cukai perlu ditentukan berdasarkan jenis perbelanjaan tersebut.
Ada juga perbelanjaan yang mempunyai kaedah tuntutan khas, contohnya aset perniagaan yang mungkin tertakluk kepada elaun modal, bukannya ditolak terus sebagai perbelanjaan biasa.
28. Berapa Lama Perlu Simpan Resit?
Jangan buang semua dokumen selepas submit e-Filing.
HASiL menyatakan rekod dan dokumen tertentu perlu disimpan selama 7 tahun bagi tujuan semakan.
Antara dokumen yang wajar disusun:
EA Form;
penyata gaji;
penyata PCB;
resit pelepasan;
penyata KWSP;
penyata insurans/takaful;
penyata PRS;
dokumen pendidikan;
dokumen perubatan;
penyata bank;
penyata broker;
baucar dividen;
invois;
resit perniagaan;
rekod jualan;
rekod perbelanjaan.
Kalau boleh, jangan tunggu bulan April baru nak cari semuanya.
29. Duit Masuk Akaun RM100,000, Automatik Kena Cukai?
Tidak semestinya.
Duit masuk ke akaun bank boleh datang daripada pelbagai sumber.
Contohnya:
pindahan antara akaun sendiri;
pinjaman;
hadiah;
pemulangan wang;
modal;
hasil jualan;
pendapatan;
atau transaksi lain.
Tengok juga:
Dari mana duit itu datang? Kenapa duit itu diterima? Apa sifat transaksi tersebut? Adakah ia merupakan pendapatan yang tertakluk kepada cukai?
Bukan semata-mata:
“Berapa banyak duit masuk bank?”
Tetapi kalau wang tersebut sebenarnya merupakan pendapatan yang tertakluk kepada cukai, jangan pula gunakan alasan:
“LHDN tak boleh cukai sebab aku terima masuk bank.”
30. Beli Kereta RM200,000 Dengan Gaji RM5,000 – LHDN Akan Tanya?
Ini bergantung kepada keadaan dan fakta kes.
Tetapi satu perkara yang jelas:
Rekod kewangan perlu masuk akal dan boleh disokong.
Kalau seseorang mempunyai pendapatan yang dilaporkan RM50,000 setahun tetapi dalam masa sama mempunyai transaksi dan pembelian aset yang sangat besar, soalan tentang sumber dana mungkin timbul.
Sebenarnya, cukai biasanya meningkat apabila pendapatan atau pendapatan bercukai anda meningkat.
Maksudnya:
Kalau cukai anda meningkat kerana pendapatan anda meningkat, sekurang-kurangnya ada satu berita baik.
Pendapatan anda juga meningkat.
Sebab itu jangan kejar:
“Macam mana nak bayar cukai RM0?”
Lebih baik kejar:
“Macam mana nak bina kekayaan yang lebih besar sambil mengurus cukai dengan betul?”
37. Checklist Sebelum Submit e-Filing
Sebelum tekan Hantar, semak:
Pendapatan
Gaji
Bonus
Komisen
Perniagaan
Freelance
Sewa
Dividen
Pendapatan lain
Pelepasan
Individu
Pasangan
Anak
KWSP
Insurans/Takaful
Pendidikan
Perubatan
Gaya hidup
PRS
SSPN
PERKESO
Pelepasan lain yang layak
Dokumen
EA Form
Penyata PCB
Resit
Penyata KWSP
Penyata insurans/takaful
Penyata broker
Baucar dividen
Rekod perniagaan
Dokumen sokongan lain
38. Kesilapan Cukai Yang Selalu Orang Buat
❌ 1. Ingat PCB = cukai selesai
Tidak semestinya.
❌ 2. Lupa pasal side income
Gaji sahaja bukan semestinya satu-satunya pendapatan.
❌ 3. Campur semua duit masuk bank sebagai pendapatan
Tidak semestinya.
❌ 4. Claim semua benda sebagai pelepasan
Tidak boleh.
❌ 5. Buang resit selepas e-Filing
Rekod perlu disimpan mengikut tempoh yang ditetapkan.
❌ 6. Ingat kadar 30% dikenakan kepada semua pendapatan
Salah.
Malaysia menggunakan sistem progresif bagi individu pemastautin.
❌ 7. Anggap semua dividen bebas cukai selama-lamanya
Mulai TT2025, cukai dividen 2% telah diperkenalkan bagi pendapatan dividen individu yang melebihi RM100,000 setahun, tertakluk kepada peraturan yang ditetapkan.
❌ 8. Tunggu April baru nak fikir pasal cukai
Itu sebenarnya sudah terlambat untuk tax planning.
39. Soalan Lazim Cukai Individu Malaysia
Kalau gaji saya RM3,000 sebulan, kena cukai?
Tidak boleh ditentukan hanya berdasarkan gaji bulanan. Pengiraan bergantung kepada pendapatan tahunan, caruman, pelepasan, rebat dan keadaan individu.
Kalau majikan sudah potong PCB?
Masih perlu memenuhi kewajipan pemfailan jika anda diwajibkan mengemukakan Borang Nyata.
Saya ada side income. Perlu declare?
Jika ia merupakan pendapatan yang tertakluk kepada cukai, ya.
Dividen RM80,000 kena cukai 2%?
Ambang RM100,000 bagi cukai dividen 2% tidak dicapai dengan RM80,000 dividen, tertakluk kepada keadaan dan peraturan yang terpakai.
Dividen RM150,000?
Bahagian yang melebihi ambang RM100,000 tertakluk kepada mekanisme cukai dividen 2%, tertakluk kepada peraturan yang ditetapkan.
Untung saham kena cukai?
Tidak boleh dijawab hanya dengan melihat “untung”. Sifat aktiviti pelaburan atau perdagangan perlu dinilai.
Duit hadiah daripada ibu bapa kena cukai?
Jangan terus anggap semua wang yang diterima ialah pendapatan bercukai. Sifat dan sumber penerimaan perlu dilihat.
Duit pindah dari akaun sendiri ke akaun sendiri?
Pindahan antara akaun sendiri bukan automatik menjadi pendapatan bercukai.
Kalau saya tak bekerja?
Kewajipan pemfailan bergantung kepada keadaan dan sumber pendapatan anda.
Kalau saya berniaga kecil-kecilan?
Jangan anggap “kecil-kecilan” bermaksud automatik tidak perlu lapor. Tentukan sifat dan jumlah pendapatan serta kewajipan pemfailan anda.
Apa beza borang BE dan B?
BE secara umum untuk individu pemastautin tanpa pendapatan perniagaan, manakala B untuk individu pemastautin yang mempunyai pendapatan perniagaan.
Apa itu CP500?
Ia merupakan mekanisme bayaran ansuran cukai bagi individu tertentu yang mempunyai pendapatan selain penggajian, tertakluk kepada keadaan.
Perlu simpan resit?
Ya. Simpan dokumen dan rekod yang berkaitan mengikut tempoh yang ditetapkan.
Boleh claim semua resit?
Tidak. Hanya perbelanjaan atau kategori yang memenuhi syarat pelepasan/peruntukan yang berkaitan.
Perlu bayar cukai walaupun rugi perniagaan?
Ia bergantung kepada keseluruhan kedudukan cukai dan jenis pendapatan anda. Kerugian perniagaan juga mempunyai peraturan khusus dari segi layanan cukai.
Kalau bekerja di luar negara?
Status pemastautin dan sumber pendapatan perlu dinilai berdasarkan fakta serta peruntukan cukai yang berkaitan.
Kalau menerima pendapatan luar negara?
Jangan terus anggap ia automatik bercukai atau automatik bebas cukai. Lihat sumber pendapatan, sifat penerimaan, status pemastautin dan pengecualian/peruntukan yang berkuat kuasa.
40. Jadi, Nak Kaya Tanpa Cukai Atau Nak Kaya Dengan Cukai?
Kalau ditanya:
“Nak kaya tanpa cukai atau nak kaya dengan cukai?”
Jawapan saya:
Nak kaya dengan cukai yang diurus dengan betul.
Sebab matlamat kita bukan untuk membayar cukai sebanyak mungkin.
Dan bukan juga untuk membayar cukai sesikit mungkin dengan apa cara sekalipun.
Matlamatnya ialah:
Bayar jumlah cukai yang memang perlu dibayar berdasarkan undang-undang, gunakan pelepasan dan insentif yang memang layak, simpan rekod yang lengkap dan buat perancangan cukai lebih awal.
Bila pendapatan meningkat, cukai mungkin meningkat.
Tetapi itu bukan sesuatu yang perlu ditakuti.
Kalau pendapatan naik daripada RM50,000 kepada RM100,000, dan cukai pun naik, jangan hanya fikir:
“Cukai aku naik.”
Fikir juga:
“Pendapatan aku dah naik RM50,000.”
Itu jauh lebih penting.
Cukai bukan penghalang untuk menjadi kaya.
Cukai ialah salah satu perkara yang perlu difahami apabila kita semakin kaya.
Dan semakin banyak sumber pendapatan kita, semakin penting untuk kita faham bagaimana sistem cukai berfungsi.
📌 Ringkasan Paling Mudah
Kalau anda baru nak mula faham cukai, ingat 10 perkara ini:
1. Kenali TIN anda.
2. Faham status pemastautin cukai.
3. Kenal pasti semua sumber pendapatan.
4. Faham beza pendapatan kasar dengan pendapatan bercukai.
5. Semak pelepasan cukai yang layak.
6. Faham beza pelepasan dengan rebat.
7. Jangan anggap PCB sebagai cukai muktamad.
8. Hantar e-Filing mengikut tarikh yang ditetapkan.
9. Simpan dokumen dan rekod.
10. Buat tax planning secara sah — bukan tax evasion.
Sumber rasmi
Untuk maklumat terkini, pembayar cukai patut merujuk portal rasmi HASiL kerana kadar, pelepasan, borang, tarikh pemfailan dan peraturan cukai boleh berubah mengikut Tahun Taksiran.
