Dalam dunia pelaburan saham, terdapat satu persoalan yang sering menjadi perdebatan dalam kalangan ahli akademik, pengurus dana profesional dan pelabur individu.

Adakah seseorang benar-benar mampu mengalahkan prestasi pasaran secara konsisten?

Ada yang percaya ia boleh dilakukan dengan analisis yang mendalam, pengalaman dan disiplin pelaburan. Namun ada juga yang berpendapat perkara itu hampir mustahil kerana semua maklumat yang diketahui umum telah pun tercermin dalam harga saham.

Pandangan kedua inilah yang dikenali sebagai Efficient Market Hypothesis (EMH) atau Teori Kecekapan Pasaran. Teori ini telah lama menjadi asas kepada banyak kajian dalam bidang kewangan dan memberi pengaruh besar terhadap cara pelabur melihat pasaran saham. Tetapi sejauh manakah teori ini benar? Dan apakah implikasinya kepada pelabur biasa?

Apakah Maksud Teori Kecekapan Pasaran?

Secara mudah, Teori Kecekapan Pasaran menyatakan bahawa harga sesuatu saham sentiasa mencerminkan semua maklumat yang tersedia pada ketika itu.

Ini bermaksud sebaik sahaja sesuatu maklumat baharu diumumkan kepada umum, harga saham akan menyesuaikan diri hampir serta-merta.

Oleh itu, peluang untuk membeli saham pada harga yang “tersalah nilai” menjadi sangat kecil.

Dalam erti kata lain, pasaran sentiasa “lebih pantas” daripada kebanyakan pelabur.

Bagaimana Teori Ini Berfungsi?

Bayangkan sebuah syarikat tersenarai mengumumkan bahawa keuntungan bersihnya meningkat sebanyak 70% berbanding tahun sebelumnya.

Apakah yang akan berlaku?

Dalam beberapa saat sahaja:

• Sistem dagangan automatik mula mengesan berita tersebut.
• Pengurus dana institusi membuat pembelian.
• Penganalisis mengemas kini penilaian syarikat.
• Ribuan pelabur bertindak berdasarkan maklumat yang sama.

Akibatnya, harga saham mungkin terus melonjak sebelum kebanyakan pelabur sempat membaca laporan tersebut.

Ini menunjukkan bahawa maklumat baharu sangat cepat dimasukkan ke dalam harga saham.

Jika seseorang hanya membeli selepas membaca berita tersebut beberapa jam kemudian, kemungkinan besar beliau sudah membeli pada harga yang lebih tinggi.

Siapakah Yang Memperkenalkan Teori Ini?

Teori Kecekapan Pasaran dipopularkan oleh ahli ekonomi Amerika Syarikat, Profesor Eugene Fama, sekitar tahun 1970.

Beliau berhujah bahawa pasaran saham sangat cekap dalam memproses maklumat kerana terdapat jutaan pelabur, institusi kewangan dan sistem komputer yang sentiasa bersaing mencari peluang keuntungan.

Persaingan inilah yang menyebabkan harga saham sentiasa bergerak ke arah nilai yang dianggap paling munasabah berdasarkan maklumat semasa.

Atas sumbangannya dalam bidang ekonomi kewangan, Eugene Fama dianugerahkan Hadiah Nobel dalam Ekonomi pada tahun 2013.

Mengapa Teori Ini Penting?

Jika teori ini benar sepenuhnya, ia membawa beberapa implikasi yang besar.

Antaranya:

• Sangat sukar mencari saham yang benar-benar murah.
• Sukar mengalahkan prestasi indeks secara konsisten.
• Analisis teknikal mungkin tidak mampu meramalkan pergerakan harga.
• Analisis fundamental juga mungkin tidak memberikan kelebihan yang besar jika semua maklumat telah diketahui umum.

Inilah sebabnya ramai penyokong teori ini memilih strategi pelaburan pasif seperti melabur dalam dana indeks berbanding memilih saham secara aktif.

Tiga Bentuk Kecekapan Pasaran

Walaupun sering disebut sebagai satu teori, EMH sebenarnya mempunyai tiga tahap atau bentuk kecekapan yang berbeza.

1. Weak Form Efficiency (Kecekapan Lemah)

Dalam bentuk ini, harga saham dikatakan telah mengambil kira semua maklumat sejarah seperti:

• harga saham terdahulu,
• jumlah dagangan,
• corak carta,
• trend harga.

Menurut teori ini, seseorang tidak boleh memperoleh keuntungan luar biasa hanya dengan mengkaji carta harga.

Contoh

Seorang pelabur mendapati sesuatu saham telah meningkat selama lima hari berturut-turut. Beliau menganggap saham tersebut akan terus naik kerana corak yang sama pernah berlaku sebelum ini. Namun menurut teori kecekapan lemah, corak tersebut sudah diketahui oleh semua peserta pasaran.

Oleh itu, ia tidak memberi sebarang kelebihan. Ini bermaksud analisis teknikal tidak mampu menghasilkan pulangan luar biasa secara konsisten.

2. Semi-Strong Form Efficiency (Kecekapan Separa Kuat)

Bentuk kedua mengatakan bahawa harga saham bukan sahaja mengambil kira sejarah harga.

Malah semua maklumat yang diketahui umum juga telah dimasukkan ke dalam harga saham.

Contohnya:

• laporan kewangan,
• pengumuman dividen,
• kontrak baharu,
• pertukaran CEO,
• keputusan suku tahunan,
• laporan ekonomi,
• perubahan kadar faedah.

Semua maklumat ini akan diserap dengan pantas oleh pasaran.

Contoh Situasi

Sebuah syarikat mengumumkan kontrak bernilai RM2 bilion pada pukul 9.00 pagi. Pada pukul 9.01 pagi, harga saham meningkat 15%. Pelabur yang hanya membaca berita tersebut pada pukul 10 pagi mungkin sudah tidak memperoleh sebarang kelebihan kerana harga telah pun berubah. Dalam bentuk ini, analisis fundamental juga dikatakan sukar menghasilkan pulangan luar biasa secara konsisten.

3. Strong Form Efficiency (Kecekapan Kuat)

Ini merupakan bentuk yang paling ekstrem.

Menurut teori ini, harga saham mencerminkan semua maklumat termasuk:

• maklumat awam,
• maklumat sulit,
• maklumat dalaman syarikat.

Jika teori ini benar, walaupun seseorang mengetahui maklumat dalaman syarikat, beliau masih tidak mampu mengatasi prestasi pasaran.

Namun kebanyakan ahli ekonomi percaya bentuk ini tidak benar sepenuhnya kerana sejarah telah menunjukkan wujudnya kes perdagangan orang dalam (insider trading).

Ini membuktikan maklumat tidak sentiasa tersebar secara serentak kepada semua pihak.

Adakah Pasaran Benar-Benar Cekap?

Inilah persoalan yang masih diperdebatkan sehingga hari ini. Dalam keadaan biasa, pasaran memang bertindak balas dengan sangat pantas terhadap sesuatu maklumat.

Namun pasaran tetap terdiri daripada manusia. Dan manusia mempunyai emosi. Kadangkala pelabur menjadi terlalu optimistik. Kadangkala mereka menjadi terlalu takut. Emosi inilah yang boleh menyebabkan harga saham menyimpang daripada nilai sebenar syarikat.

Peranan Psikologi Dalam Pasaran

Bayangkan sebuah syarikat mencatat keputusan kewangan yang sedikit lemah.

Walaupun perniagaan syarikat masih kukuh untuk jangka panjang, ramai pelabur panik dan menjual saham secara besar-besaran.

Harga saham jatuh 20%. Adakah nilai syarikat benar-benar merosot sebanyak itu? Tidak semestinya. Kadangkala harga jatuh lebih banyak daripada yang sepatutnya kerana emosi menguasai pasaran. Begitu juga ketika pasaran terlalu optimistik. Ada saham yang meningkat berkali ganda walaupun keuntungan syarikat masih belum berkembang. Situasi seperti ini menunjukkan bahawa pasaran tidak sentiasa rasional.

Mengapa Masih Ada Pelabur Yang Berjaya Mengalahkan Pasaran?

Jika EMH benar, bagaimana Warren Buffett, Peter Lynch atau Terry Smith mampu mencatat prestasi yang lebih baik daripada pasaran selama berpuluh-puluh tahun?

Terdapat beberapa penjelasan.

1. Pasaran Tidak Sentiasa Rasional

Harga saham boleh dipengaruhi oleh ketakutan dan ketamakan. Ini mewujudkan peluang kepada pelabur yang sabar.

2. Pelabur Tidak Memproses Maklumat Dengan Cara Yang Sama

Walaupun semua orang mempunyai akses kepada maklumat yang sama, tafsiran terhadap maklumat tersebut mungkin berbeza. Pelabur yang lebih mahir mampu melihat potensi yang tidak disedari oleh orang lain.

3. Pelabur Mempunyai Tempoh Pegangan Berbeza

Ramai pelabur memberi tumpuan kepada keuntungan jangka pendek. Sebaliknya, pelabur nilai lebih menumpukan kepada pertumbuhan syarikat dalam tempoh lima hingga sepuluh tahun. Perbezaan perspektif ini boleh menghasilkan keputusan pelaburan yang berbeza.

Apa Pengajaran Untuk Pelabur?

Walaupun anda tidak mempercayai EMH sepenuhnya, teori ini tetap mengandungi beberapa pengajaran yang sangat berguna.

Jangan Terlalu Bergantung Kepada Berita

Jika sesuatu berita sudah tersebar luas, besar kemungkinan harga saham telah pun mengambil kira maklumat tersebut. Jangan menganggap setiap berita positif bermaksud peluang membeli.

Fahami Bahawa Pasaran Sangat Kompetitif

Anda bukan seorang sahaja yang sedang mencari peluang. Di luar sana terdapat ribuan pengurus dana, penganalisis profesional dan sistem dagangan berteknologi tinggi yang turut bersaing mendapatkan maklumat. Oleh itu, sentiasa bersikap realistik terhadap jangkaan pulangan.

Fokus Kepada Pelaburan Jangka Panjang

Berbanding cuba meneka pergerakan harga dalam tempoh beberapa hari, lebih baik memberi tumpuan kepada syarikat yang mempunyai asas perniagaan yang kukuh. Dalam jangka panjang, prestasi perniagaan lazimnya akan tercermin dalam harga saham.

Disiplin Lebih Penting Daripada Meramal Pasaran

Ramai pelabur menghabiskan masa cuba meramalkan apa yang akan berlaku esok. Hakikatnya, tiada siapa mampu meramalkan pasaran dengan tepat secara konsisten. Sebaliknya, disiplin dalam memilih syarikat berkualiti, mengurus risiko dan melabur secara konsisten sering memberikan hasil yang lebih baik.

Kesimpulan

Teori Kecekapan Pasaran mengajar kita satu hakikat penting: pasaran saham bukan tempat yang mudah untuk memperoleh keuntungan luar biasa.

Harga saham sentiasa berubah mengikut maklumat, jangkaan dan sentimen jutaan pelabur di seluruh dunia. Dalam kebanyakan keadaan, peluang yang kelihatan jelas kepada kita mungkin sebenarnya telah lama disedari oleh peserta pasaran yang lain.

Namun, ini tidak bermaksud pelabur tidak boleh mencapai pulangan yang baik.

Sebaliknya, teori ini mengingatkan bahawa kejayaan dalam pelaburan bukan datang daripada mengejar khabar angin atau cuba meneka pergerakan pasaran setiap hari. Ia datang daripada ilmu, disiplin, kesabaran dan keupayaan membuat keputusan berdasarkan analisis yang kukuh.

Akhirnya, sama ada anda percaya pasaran benar-benar cekap atau tidak, satu perkara tetap sama. Pelabur yang terus belajar, memahami risiko dan berpegang kepada strategi yang konsisten mempunyai peluang yang lebih baik untuk mencapai kejayaan dalam jangka panjang berbanding mereka yang hanya bergantung kepada nasib atau spekulasi.

Klook.com