Halal Haram

Bahagian Faraid Isteri Kedua Yang Tidak Mempunyai Anak Dengan Suami

SOALAN

Assalamualaikum, Ustaz. Saya ingin bertanya soalan faraid harta pusaka. Suami saya telah meninggal dunia. Suami saya telah menceraikan isteri pertama sebelum berkahwin dengan saya dan mereka mempunyai dua orang anak, manakala saya pula isteri kedua dan saya tidak mempunyai anak dengan suami. Jadi, berapa bahagian faraid saya ustaz?

Berdasarkan kepada AL-KAFI #1939: BAHAGIAN FARAID ISTERI KEDUA YANG TIDAK MEMPUNYAI ANAK DENGAN SUAMI yang dikeluarkan oleh Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan.

RINGKASAN JAWAPAN

Isteri yang kematian suaminya akan mendapat bahagian faraid daripada harta pusaka selepas pengurusan jenazah, hutang-piutang serta wasiat suami telah dilaksanakan. Bahagian faraid isteri apabila suami yang meninggal dunia mempunyai anak, isteri akan mendapat satu perlapan (1/8) daripada harta. Kewujudan anak kepada suami walaupun anak tersebut daripada perkahwinan dengan isteri yang lain telah mengurangkan bahagian isteri daripada 1/4 ke 1/8. Manakala isteri yang telah diceraikan suami tidak mendapat harta pusaka suaminya.

HURAIAN JAWAPAN

Alhamdulillah segala puji bagi Allah SWT tuhan sekalian alam. Selawat dan salam ke atas junjungan besar kita Nabi Muhammad SAW serta ahli keluarga, para sahabat, dan orang yang mengikuti jejak Langkah Baginda sehingga hari kiamat. Semoga kita semua sentiasa di bawah lindunganNya.

Pembahagian harta si mati kepada waris-warisnya akan dilakukan selepas selesai pengurusan jenazahnya, melunaskan hutang-piutang serta melaksanakan wasiat si mati yang tidak melebihi satu pertiga daripada baki harta peninggalan. Menurut Imam al-Nawawi[1]:

يبدأ من تركة الميت بمؤنة تجهيزه ثم تقضى ديونه ثم وصاياه من ثلث الباقي ثم يقسم الباقي بين الورثة.

Maksudnya: “Harta peninggalan si mati digunakan bermula dengan pengurusan jenazah, kemudian melangsaikan hutang-piutang si mati, kemudian melaksanakan wasiat si mati yang tidak melebihi satu pertiga daripada baki harta si mati (selepas pengurusan jenazah dan membayar hutangnya). Setelah itu, dibahagikan baki daripada harta itu kepada pewaris.”

Dalam proses pembahagian harta ini, wujud waris-waris yang boleh menghalang atau mengurangkan bahagian waris yang lain. Keadaan ini dipanggil halangan pewarisan (الحَجْبُ).

Berdasarkan soalan di atas, anak-anak suami merupakan halangan yang mengurangkan  bahagian isteri dalam faraid (الحَجْبُ النُّقْصَان). Dengan wujudnya anak-anak suami ini, mereka telah mengurangkan bahagian isteri daripada mendapat satu perempat kepada satu perlapan daripada harta. Ini berdasarkan firman Allah SWT:

وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم ۚ مِّن بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۗ

Maksudnya: Dan bagi mereka (isteri-isteri) pula satu perempat dari harta yang kamu tinggalkan, jika kamu tidak mempunyai anak. Tetapi kalau kamu mempunyai anak maka bahagian mereka (isteri-isteri kamu) ialah satu perlapan dari harta yang kamu tinggalkan, sesudah ditunaikan wasiat yang kamu wasiatkan, dan sesudah dibayarkan hutang kamu.

Surah al-Nisa’ (12)

Imam al-Qurtubi berkata ketika mentafsirkan ayat ini:

وَالْوَلَدُ هُنَا بَنُو الصُّلْبِ وَبَنُو بَنِيهِمْ وَإِنْ سَفُلُوا، ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَاحِدًا فَمَا زَادَ بِإِجْمَاعٍ. وَتَرِثُ الْمَرْأَةُ مِنْ زَوْجِهَا الرُّبُعَ مَعَ فَقْدِ الْوَلَدِ، وَالثُّمُنَ مع وجوده.

Maksudnya: “Dimaksudkan dengan al-walad ialah anak kandung serta anak kepada anak kandung (cucu) dan ke bawah, samada lelaki atau perempuan, seorang atau lebih daripada itu, dan ini ialah ijmak. Isteri akan mewarisi ¼ sekiranya suami tiada anak dan satu perlapan sekiranya ada[2].”

Justeru, dengan kewujudan anak kandung, isteri tetap mendapat satu perlapan walaupun anak tersebut bukan daripada hasil perkahwinannya bersama suami. Hal ini kerana anak yang disebutkan ialah anak kepada si mati dan bukanlah anak kepada waris sebagaiamana yang dinyatakan oleh Imam al-Khatib al-Syirbini:

(الثّمن) وَهُوَ (فرض الزَّوْجَة) الْوَاحِدَة (و) كل (الزَّوْجَات) بالتسوية (مَعَ الْوَلَد) للزَّوْج مِنْهَا أَو من غَيرهَا

Maksudnya: “Satu per lapan ialah bahagian seorang isteri atau beberapa isteri yang dikongsi bersama apabila suami mempunyai anak dengannya atau anak dengan isteri yang lain[3].”

Oleh yang demikian, berdasarkan penerangan di atas, sekiranya suami mempunyai anak walaupun dengan isteri yang berbeza, bahagian faraid isteri adalah satu perlapan daripada harta. Bahagian satu perlapan itu akan dikongsi bersama jika suami mempunyai lebih dari seorang isteri.

Kesimpulannya, jika suami mempunyai isteri kedua dan anak daripada isteri pertama yang telah diceraikan sebagaimana soalan yang diajukan, bahagian isteri kedua ialah satu perlapan daripada harta untuk dirinya seorang dan tidak perlu berkongsi dengan bekas isteri.

Wallahu a’lam.

Rujukan: 

[1] Al-Nawawi, Yahya bin Syaraf. (2005). Minhaj al-Tolibin. Cet. 1. Beirut: Dar al-Fikr. Hlm. 180.

[2] Al-Qurtubi, Muhammad bin Ahmad. (1964). Tafsir al-Qurtubi (Jilid 5). Cet. 2. Kaherah: Dar al-Kutub al-Misriyyah. Hlm. 75.

[3] Al-Syirbini, Muhammad bin Ahmad. (t.t.). Al-Iqna’ fi Halli Alfaz Abi Syuja’ (Jilid 2). Beirut: Dar al-Fikr. Hlm. 388.

Previous ArticleNext Article

135 Bilion Nilai Aset Digital Mungkin Beku?

Risiko dalam Dunia Kewangan Digital

Dalam era baru transformasi digital yang pesat hari ini, rakyat Malaysia telah diperkenalkan dengan pelbagai platform kewangan digital. Dari e-wallet hingga akaun pelaburan atas talian, kita menyimpan sebahagian besar kekayaan kita dalam bentuk digital. Namun, di sebalik perkembangan teknologi ini, tersembunyi satu risiko yang jarang kita bincangkan iaitu apa akan terjadi kepada aset digital kita apabila kita tiada?

RM135 Bilion: Satu Angka yang Membimbangkan

Menurut anggaran firma perakaunan PwC, menjelang tahun 2030, nilai transaksi digital akan menjangkau angka RM135 bilion oleh rakyat Malaysia. Jumlah ini merangkumi baki dalam e-wallet, akaun pelaburan digital, mata wang kripto, dan pelbagai transaksi kewangan yang berlaku dalam platform digital atas talian yang semakin popular dalam kalangan rakyat Malaysia.

Angka ini bukan sekadar statistik tetapi ia juga berkait dengan simpanan keluarga, pelaburan masa depan anak-anak, dan hasil titik peluh bertahun-tahun yang mungkin hilang begitu sahaja kerana ketiadaan perancangan yang sewajarnya.

Mengapa Aset Digital Berbeza?

Tidak seperti aset fizikal atau akaun bank tradisional, aset digital menghadapi cabaran unik:

Ketiadaan Dokumen Fizikal. Tiada buku bank, tiada sijil saham fizikal – hanya data dalam simpanan awan (cloud storage) yang dilindungi oleh kata laluan dan pengesahan dua faktor.

Sistem Sekuriti. Sistem sekuriti akaun yang direka untuk melindungi kita semasa hidup daripada akses orang tidak dikenali menjadi penghalang terbesar kepada waris selepas kematian.

Pelbagai Platform. Rata-rata rakyat Malaysia menggunakan 3-5 platform kewangan digital yang berbeza. Tanpa dokumentasi yang jelas, waris mungkin tidak tahu kewujudan aset-aset ini.

Proses Tuntutan Platform yang Pelbagai. Setiap platform mempunyai prosedur tersendiri untuk tuntutan waris, dan tidak semua mempunyai mekanisme yang jelas atau mesra pengguna.

Realiti di Malaysia

Situasi di Malaysia menjadi lebih rumit dengan beberapa faktor:

Kesedaran yang masih rendah tentang pentingnya perancangan harta pusaka digital di kalangan rakyat Malaysia. Ramai yang masih menganggap perancangan harta pusaka hanya untuk mereka yang mempunyai aset yang besar atau umur yang lanjut.

Ketiadaan dokumentasi yang sistematik – majoriti pengguna tidak menyimpan rekod lengkap tentang platform digital yang mereka gunakan. Termasuk rata-rata tidak berkongsi maklumat apatah lagi akses platform kewangan dengan yang tersayang.

Kelewatan dalam proses tuntutan pusaka tradisional yang boleh mengambil masa bertahun-tahun, sementara aset digital mungkin mempunyai tarikh luput atau tertakluk kepada dasar akaun tidak aktif.

Impak kepada Keluarga

Bayangkan senario ini: Seorang bapa meninggal dunia secara mengejut. Keluarganya tahu beliau aktif dalam pelaburan aset digital dan mempunyai baki yang signifikan dalam e-wallet yang digunakan bagi membuat belian di platform e-commerce seperti Shopee dan Grab. Namun, mereka tidak tahu platform mana yang digunakan, tiada akses kepada kata laluan, dan tidak pasti langkah-langkah yang perlu diambil.

Proses untuk mendapatkan semula aset ini boleh mengambil masa berbulan-bulan hingga bertahun-tahun, melibatkan:

  • Mengenal pasti semua platform yang digunakan si mati
  • Mendapatkan surat kuasa mentadbir atau surat perintah probet
  • Berhubung dengan setiap platform secara individu
  • Memenuhi keperluan dokumentasi yang berbeza-beza
  • Menunggu proses verifikasi dan kelulusan

Dalam tempoh ini, keluarga yang mungkin memerlukan dana tersebut untuk perbelanjaan harian atau pendidikan anak-anak terpaksa menunggu dengan ketidakpastian.

Apakah Yang Boleh Dilakukan?

Walaupun situasi ini membimbangkan, terdapat langkah-langkah praktikal yang boleh diambil oleh setiap individu:

1. Inventori Aset Digital

Buat senarai lengkap semua platform kewangan digital yang anda gunakan – e-wallet (Touch ‘n Go eWallet, Boost, GrabPay, ShopeePay), platform pelaburan (Rakuten Trade, M+, StashAway), akaun bank dalam talian, mata wang kripto, dan lain-lain di platform pusaka digital seperti sampul.co. 

2. Dokumentasi Sistematik

Simpan maklumat penting (bukan kata laluan) dalam format yang selamat – nama platform, jenis akaun, anggaran nilai, dan maklumat hubungan platform.

3. Wasiat atau Hibah Digital

Pastikan wasiat atau dokumen hibah anda merangkumi aset digital dengan jelas. Sebutkan platform-platform spesifik dan berikan arahan yang jelas.

4. Penama Penerima

Gunakan kemudahan penama benefisiari jika disediakan oleh platform. Ini boleh mempercepatkan proses tuntutan.

5. Berkomunikasi dengan Keluarga

Maklumkan kepada ahli keluarga atau wakil yang dipercayai tentang kewujudan aset digital anda tanpa perlu berkongsi kata laluan.

6. Semak Semula Secara Berkala

Kemas kini dokumentasi anda setiap 6-12 bulan kerana platform dan aset digital berubah dengan kerap.

Kesimpulan

RM135 bilion bukanlah sekadar angka – ia adalah peringatan tentang keperluan mendesak untuk kita semua mengambil perancangan harta pusaka digital dengan serius. Dalam usaha kita merangkul kemudahan teknologi digital, janganlah kita lupa untuk melindungi masa depan orang tersayang.

Perancangan harta pusaka bukan lagi sesuatu yang boleh ditangguhkan sehingga usia tua. Dalam dunia digital hari ini, ia menjadi satu tanggungjawab bagi setiap individu yang mempunyai aset digital, tidak kira umur atau jumlah kekayaan.

Mulakan hari ini. Dokumentasikan aset digital anda. Buat perancangan yang sesuai. Pastikan kerja keras anda tidak sia-sia dan orang tersayang anda terlindung.

Kerana aset digital yang tidak dirancang bukan sahaja menjadi beku, ia menjadi kehilangan kekal yang boleh dielakkan.

Penafian: Artikel ini bertujuan untuk meningkatkan kesedaran umum dan tidak sepatutnya dianggap sebagai nasihat undang-undang atau kewangan. Pembaca digalakkan untuk mendapatkan nasihat profesional yang sesuai dengan situasi peribadi mereka.

Artikel ini dibawa kepada anda oleh Sampul Sdn Bhd. Artikel ini diterbitkan bersama MajalahLabur untuk membantu jenama bercerita melalui kandungan berkualiti.