Halal Haram, Kewangan

Pembaharuan Kewangan Islam – Bukan Hanya Sekadar Pematuhan Syariah

Islamik banking vs konvensional
Gambar hiasan


LONDON, 18 Sept  (Bernama) — Kewangan Islam era moden mula bertapak di Malaysia pada 1963 dengan penubuhan Perbadanan Wang Simpanan Bakal-Bakal Haji (kini dikenali sebagai Lembaga Tabung Haji), yang merupakan pusat kepada transformasi sistem kewangan berasaskan Syariah di Malaysia.

Sejak itu, Malaysia telah melalui pelbagai fasa pembangunan dan pengembangan ekosistem kewangan Islam berikutan peningkatan kesedaran dalam kalangan umat Islam di Malaysia dan global pada era 1970-an untuk menyepadukan nilai dan tradisi Islam ke dalam kehidupan seharian mereka, termasuk aspek kewangan.

Dari awal 1980-an sehingga hari ini, Malaysia menyaksikan penubuhan bank Islam pertamanya, Bank Islam Malaysia Bhd (1983), pengendali takaful pertama, Syarikat Takaful Malaysia Bhd (1984), penerbitan sukuk pertama (sukuk Shell MDS pada 1990) serta penggubalan Akta Perbankan Islam 1983, Akta Pelaburan Kerajaan 1983 dan Akta Takaful 1984 untuk memudahkan operasi kewangan Islam.

 Usaha diteruskan dengan pengenalan Garis Panduan Rangka Kerja Tadbir Urus Syariah bagi Institusi Kewangan Islam oleh Bank Negara Malaysia (BNM) dalam Pelan Induk Sektor Kewangan 2001-2010, serta penubuhan Pusat Pendidikan Kewangan Islam Antarabangsa (INCEIF) dan Akademi Penyelidikan Syariah Antarabangsa dalam Kewangan Islam (ISRA) sepanjang era milenium.

Kewangan Islam diterima secara meluas

Walaupun kewangan Islam kini diterima secara meluas di Malaysia dan di negara lain, Pengerusi Majlis Kepimpinan Pusat Kewangan Islam Antarabangsa Malaysia (MIFC) Tan Sri Azman Mokhtar berkata banyak lagi yang perlu dilakukan selain daripada pematuhan syariah.

Bercakap kepada BERNAMA selepas Forum Perniagaan MIFC-United Kingdom (UK) di sini, minggu lepas, Azman berkata antara isu utama yang dihadapi masyarakat ialah akses kepada pembiayaan, ketidaksamaan ekonomi, pemerkasaan kewangan, kemampanan iaitu perubahan iklim, kemanusiaan, standard buruh, penghijrahan dan pelarian.

Beliau berkata kewangan Islam boleh menangani isu ini secara berkesan sekiranya dilakukan dengan betul. 

“Alhamdulillah, (penerimaan kewangan Islam dan penubuhan sistem pematuhan Syariah) telah membawa kita ke tahap ini tetapi masih belum mencukupi untuk membawa kita melangkaui daripadanya iaitu laluan masa depan bagi ekosistem kewangan Islam. Dunia sendiri sedang bergelut dan isu-isu ini bersifat universal; ia bukan hanya isu yang dikaitkan dengan orang Islam semata-mata.

“Apa yang kita lihat hari ini (di forum perniagaan minggu lepas), antara lain, ialah kerjasama antarabangsa. Islam sepatutnya untuk semua umat manusia. Walaupun UK, sebagai contoh, mempunyai banyak kekuatan, mereka juga mencari idea, dan sejujurnya, bentuk hala tuju etika dalam Islam mempunyai kelebihan besar,” katanya.

Menggunakan Keluk-S (S-Curve) sebagai rujukan, bekas ketua Khazanah itu berkata perubahan tidak mengikut garisan lurus dan dalam persekitaran yang dinamik, apabila Keluk-S mula mendaki, ia biasanya bermaksud permulaan kepada penurunan.

“Sebelum kita menurun, yang kita rasa akan berlaku sekarang, kita perlu melihat bahagian kedua Keluk-S, iaitu tentang masa depan. Jadi dalam bahasa laporan kami (Kertas Akademik), kami membicarakan tentang keperluan untuk Islah, iaitu pembaharuan dan pemulihan.

Bersiap sedia untuk masa depan

Merujuk kepada Keluk-S sebagai Keluk Islah, Azman berkata keluk seterusnya untuk kewangan Islam mesti berusaha untuk mewujudkan sistem yang lebih dipacu Syariah, keputusan dan impak berlandaskan Syariah yang lebih mengikut kepada prinsip Maqasid Al-Syariah dan konsep berkaitan, termasuk beralih daripada ekosistem halal kepada ekosistem halalan toyyiban.

“Justeru, kami (MLC) menekankan tujuh prinsip perubahan dalam Kertas Akademik itu dan kami mengambil pendekatan pragmatik dan bukannya pendekatan keras. Kita semua tahu riba adalah haram tetapi apa yang akan kita lakukan mengenainya? Walaupun penting untuk bersikap pragmatik, kita juga tahu hujah teknikal darurah (darurat) dan maslahah (kepentingan awam),” katanya.

Di bawah tujuh prinsip itu, kertas tersebut menggariskan 10 tema dan anjakan yang diperlukan bagi memberi gambaran mengenai keluk Islah itu dari segi menjalankan amalan yang berbeza berbanding ketika ini.

“Ia termasuk meningkatkan pembentukan modal risiko ekuiti, meluaskan dan mendalami modal dermawan, rangkuman dan akses kewangan lebih banyak, pemerkasaan individu dan masyarakat melalui instrumen kewangan Islam, memanfaatkan teknologi dan inovasi lebih baik dalam kewangan Islam dan menambah baik penciptaan bakat serta dalam pembangunan institusi dan kapasiti.

“Sudah tiba masanya untuk kita menyampaikan dengan lebih tepat mengenai apa yang perlu dilakukan dari struktur (sudut pandangan). Satu-satunya perkara yang masih boleh menjadi penghalang ialah perbezaan antara kewangan Islam dan konvensional…ramai orang telah tidak dapat membezakannya.

Risiko dan ganjaran

Menurut Azman, perbezaan utama dalam isu ekonomi dan pelaburan dalam kewangan Islam adalah risiko dan ganjaran malahan sebenarnya tidak ada perkara seperti pelaburan tanpa risiko kerana pulangan tanpa risiko secara teknikal adalah riba yang juga dikatakannya sebagai satu bentuk penindasan.

Keduanya, beliau berkata ciri-ciri kewangan Islam adalah lebih kepada menyokong dan bukannya menghukum dan tidak semua institusi kewangan mematuhi perkara ini, sambil memberi contoh, HSBC Amanah mula beroperasi di Malaysia pada Ogos 2008.

“Mereka (bank itu) mengatakan ramai pelanggan HSBC Amanah adalah orang bukan Islam. Anda tahu kenapa? Mereka mendapati ia kelihatan sama (antara kewangan konvensional dan Islam) tetapi apabila berlaku masalah, ia adalah berbeza.

“Ini kerana kewangan Islam bukan untuk menghukum, kami menyokong. Contohnya kami tidak mengenakan faedah penalti. Atau, jika ada caj pentadbiran, ada hadnya. Ini perbezaannya. Sudah tentu, jika semuanya lancar, anda tidak nampak perbezaannya,” jelasnya.

Perbezaan ketiga ialah sumber dan penggunaan dana perlu halal, mendapat keizinan atau lebih daripadanya.

Keempat ialah pengertian rahmah iaitu mengenai belas ehsan dan kebajikan.

“Kewangan Islam secara amnya adalah satu cara untuk membantu menyokong ekonomi sebenar. Aktiviti ekonomi sebenar perlu produktif, ia tidak boleh mendatangkan mudarat, sebab itu ada halal dan haram,” katanya.

— BERNAMA

Previous ArticleNext Article

Kenapa CIMB Pertimbang Bawa CIMB Niaga Keluar Dari Bursa Saham Indonesia?

Pada 21 Oktober 2026, beberapa laporan media kewangan menyatakan CIMB Group Holdings Bhd, kumpulan perbankan dari Malaysia, sedang menilai kemungkinan membawa anak syarikatnya, PT Bank CIMB Niaga Tbk, keluar daripada Bursa Saham Indonesia atau Indonesia Stock Exchange (IDX).

Bagaimanapun, pada 22 Oktober 2026, CIMB Group mengeluarkan kenyataan menafikan bahawa pihaknya mempunyai rancangan untuk memprivatisasikan CIMB Niaga. Kumpulan itu menegaskan bahawa tiada keputusan dibuat dan tiada cadangan rasmi dikemukakan berhubung perkara tersebut.

Walaupun begitu, laporan awal berkenaan memberikan gambaran tentang cabaran yang dihadapi syarikat tersenarai apabila perlu memenuhi peraturan pasaran saham dalam keadaan pasaran yang tidak menentu.

1. Peraturan Free Float Semakin Ketat

Antara faktor utama yang mencetuskan spekulasi tersebut ialah perubahan peraturan Bursa Saham Indonesia berkaitan free float, iaitu peratusan saham syarikat yang tersedia untuk dagangan pelabur awam.

CIMB Group dilaporkan memiliki kira-kira 91.4% saham CIMB Niaga. Pegangan yang besar ini menyebabkan bahagian saham yang tersedia untuk dagangan awam menjadi terhad.

Berdasarkan peraturan baharu yang dilaporkan, CIMB Niaga perlu meningkatkan pegangan saham awamnya kepada sekurang-kurangnya 12.5% menjelang Mac 2027 dan 15% menjelang Mac 2028.

Bagi memenuhi keperluan ini, CIMB mempunyai beberapa pilihan, termasuk menjual sebahagian saham kepada pelabur strategik atau menerbitkan saham tambahan kepada pelabur awam.

Namun, setiap pilihan mempunyai implikasi tersendiri terhadap struktur pemilikan, penilaian saham dan kepentingan pemegang saham sedia ada.

2. Saham CIMB Niaga Dianggap Belum Mencerminkan Nilai Sebenar

Faktor kedua ialah penilaian saham atau valuation.

Menurut laporan analisis yang diterbitkan pada 21 Oktober, CIMB melihat saham CIMB Niaga sebagai undervalued, iaitu harga pasaran yang dianggap lebih rendah daripada nilai asas perniagaannya.

CIMB Niaga bukan sekadar sebuah bank yang beroperasi di Indonesia. Bank ini mempunyai perniagaan dalam perbankan korporat, pengurusan kekayaan, perbankan Islam dan perkhidmatan kepada pelanggan berpendapatan tinggi.

Pada 30 Jun 2026, CIMB Niaga dilaporkan mempunyai jumlah aset sekitar 382 trilion rupiah.

Jika harga saham tidak mencerminkan potensi perniagaan tersebut, penjualan pegangan kepada pelabur baharu mungkin tidak menghasilkan nilai yang dianggap memadai oleh pemegang saham induknya.

Dalam keadaan sedemikian, pemilik syarikat mungkin menilai sama ada lebih baik mengekalkan pemilikan jangka panjang berbanding menjual saham pada penilaian pasaran semasa.

3. Pasaran Saham Indonesia Berdepan Ketidaktentuan

Keadaan pasaran turut mempengaruhi pilihan yang tersedia kepada CIMB.

Kebimbangan mengenai ketelusan pasaran dan kemungkinan perubahan klasifikasi pasaran Indonesia oleh MSCI telah menjejaskan sentimen pelabur terhadap saham Indonesia.

Dalam keadaan pasaran yang lemah, usaha menjual sebahagian besar saham kepada pelabur awam melalui penawaran saham sekunder atau re-IPO mungkin menjadi kurang menarik.

CIMB juga perlu mempertimbangkan sama ada pelabur sanggup membeli saham pada penilaian yang memenuhi jangkaan kumpulan tersebut.

Oleh itu, penswastaan muncul sebagai salah satu pilihan yang dibincangkan oleh penganalisis dalam laporan awal berkenaan.

4. Apakah Maksud Membawa CIMB Niaga Keluar Dari Bursa?

Jika sesebuah syarikat dinyahsenaraikan atau delisted, sahamnya tidak lagi didagangkan di bursa saham berkenaan.

Sekiranya proses itu melibatkan penswastaan, syarikat induk lazimnya membeli sebahagian atau semua saham yang dipegang oleh pemegang saham minoriti, tertakluk pada struktur transaksi dan kelulusan yang diperlukan.

Bagi CIMB, langkah sedemikian secara teori boleh memberikan lebih banyak fleksibiliti dalam mengurus modal, menentukan strategi perniagaan dan merancang pertumbuhan CIMB Niaga tanpa tekanan pasaran saham awam yang sama.

Bagaimanapun, penyahsenaraian tidak semestinya bermaksud bank tersebut akan ditutup atau menghentikan operasinya. CIMB Niaga boleh terus beroperasi sebagai bank di Indonesia walaupun tidak lagi tersenarai di bursa.

5. Berapa Kos Untuk Membeli Keluar Pemegang Saham Minoriti?

Laporan media pada 21 Oktober memetik anggaran penganalisis bahawa pembelian keluar pemegang saham minoriti boleh menelan belanja sekitar RM800 juta, bergantung pada harga tawaran dan struktur transaksi.

Angka ini merupakan anggaran analisis, bukannya jumlah yang telah dipersetujui atau diumumkan secara rasmi oleh CIMB Group.

Kos sebenar akan bergantung pada harga saham ketika transaksi dilaksanakan, premium yang ditawarkan kepada pemegang saham minoriti serta sama ada semua pemegang saham minoriti perlu menjual pegangan mereka.

Selain itu, struktur tertentu mungkin membolehkan sebahagian pelabur institusi mengekalkan pegangan dalam entiti yang tidak lagi tersenarai, tertakluk pada peraturan dan kelulusan berkaitan.

Kesimpulan

Laporan mengenai kemungkinan penyahsenaraian CIMB Niaga memperlihatkan bagaimana perubahan peraturan pasaran, penilaian saham dan keadaan pasaran modal boleh mempengaruhi strategi sesebuah kumpulan perbankan.

Walau bagaimanapun, CIMB Group pada 22 Oktober 2026 menafikan laporan mengenai kemungkinan membawa CIMB Niaga keluar daripada Bursa Saham Indonesia. Kumpulan itu menjelaskan bahawa tiada keputusan atau cadangan rasmi dibuat berhubung perkara tersebut.

CIMB turut menegaskan bahawa CIMB Niaga kekal sebagai sebahagian penting daripada rangkaian perbankan serantaunya dan kumpulan itu komited untuk meneruskan operasi di Indonesia serta mematuhi semua keperluan kawal selia yang berkenaan.

Sumber rujukan

  1. The Star — CIMB Group steps up efforts to pursue potential delisting of CIMB Niaga (21 Oktober 2026).
  2. The Edge Malaysia — CIMB weighs taking Indonesian unit private as potential secondary offering loses appeal — analysts (21 Oktober 2026).
  3. The Business Times — Malaysia’s CIMB explores taking Indonesian arm private amid market volatility (21 Oktober 2026).
  4. CIMB Group Holdings Bhd — kenyataan rasmi bertarikh 22 Oktober 2026 yang menafikan rancangan untuk memprivatisasikan CIMB Niaga.