Baru-baru ini dapat pertanyaan dari seorang sahabat, lebih kurang begini soalannya: “Bagaimanakah deposit bertempoh boleh patuh shariah dengan pulangan yang terjamin, sedangkan dalam Islam keuntungan pelaburan adalah tidak dijamin?”
Jawapan saya mudah iaitu ianya bersandarkan kontrak tawarruq (kos + keuntungan). Masalahnya, ramai di kalangan kita yang kurang jelas berkenaan dengan kontrak yang digunakan dalam Perbankan Islam.
Saya sendiri sebelum melanjutkan pengajian dalam Bidang Perbankan Islam tidak begitu faham apakah perbezaan di antara Produk Konvensional dan Produk Perbankan Islam. Apa yang biasanya kita faham adalah Perbankan Islam perlu lebih murah berbanding Perbankan Konvensional.
Untuk makluman, pada permulaan pengenalan Perbankan Islam di Malaysia, kebanyakan kontrak yang digunakan adalah ‘Bay Inah’ iaitu urusniaga jual dan beli secara tunai dan menjualnya semula pada harga tangguh dengan harga yang lebih tinggi.
Namun disebabkan beberapa kontroversi berkenaan kontrak Bay Inah (salah satunya kerana ia hanya melibatkan 2 pihak), kontrak Tawarruq diperkenalkan sebagai alternatif bagi proses penambahbaikan.
Kembali semula kepada soalan sahabat saya berkenaan deposit bertempoh, ianya adalah di mana pendeposit akan mendepositkan sejumlah wang ke dalam akaun bank dan dijanjikan dengan kadar keuntungan yang telah dipersetujui dalam tempoh tertentu.
Sebagai contoh, Aqil mendepositkan RM100 dan dijanjikan keuntungan sebanyak 10% dalam tempoh 6 bulan. Selepas 6 bulan, Aqil boleh mengeluarkan wang tersebut iaitu sebanyak RM110.
Perbezaan ketara di antara Bay Inah dan Tawarruq adalah Bay Inah melibatkan 2 pihak iaitu bank dan pelanggan manakala Tawarruq melibatkan 4 pihak iaitu bank, pelanggan, peniaga komoditi 1, dan peniaga komoditi 2.
Untuk kita lebih faham, boleh lihat modus operandi kontrak tawarruq dalam deposit bertempoh seperti berikut :
1. Pihak pelanggan mendepositkan sejumlah wang dan melantik pihak bank sebagai wakil untuk membeli komoditi
2. Wang akan digunakan oleh pihak bank untuk membeli komoditi dari peniaga komoditi 1
3. Setelah pemilikan menjadi milik pelanggan, pelanggan menjual pula komoditi tersebut kepada pihak bank pada harga tangguh di mana pihak bank perlu membayar semula harga jualan dalam tempoh 6 bulan beserta keuntungan yang telah ditetapkan
4. Dalam masa yang sama, pihak bank akan menjual komoditi pada harga yang sesuai di pasaran kepada peniaga komoditi 2 selaku pembeli komoditi bagi mendapatkan hasil untuk membayar semula kepada pelanggan.
Untuk makluman, urusniaga komoditi akan dibuat melalui platform Bursa Suq al-Sila (BSAS). BSAS bertanggungjawab memastikan komoditi yang diniagakan hanya yang patuh shariah.
Selain daripada itu, BSAS akan memastikan tiada pertindihan pemilikan komoditi kerana isu pemilikan adalah rukun dalam jual beli.
Pihak bank juga boleh membuat audit ke tempat pembekal komoditi bagi memastikan urusniaga yang dijalankan mematuhi standard operasi shariah.
Sekarang dah tahu apa itu kontrak tawarruq yang digunakan di dalam deposit bertempoh patuh shariah?
Ramai rakyat Malaysia mempunyai simpanan dalam unit amanah ASNB, termasuk ASB. Namun, pernahkah kita terfikir bagaimana simpanan tersebut akan diuruskan apabila kita meninggal dunia?
Tanpa perancangan harta yang sesuai, waris mungkin perlu melalui proses pentadbiran pusaka sebelum harta pelaburan dapat diserahkan kepada pihak yang berhak.
Bagi pemegang unit amanah ASNB yang beragama Islam, salah satu pilihan perancangan harta yang disediakan ialah Hibah Amanah ASNB.
Apa itu Hibah Amanah?
Secara umum, hibah ialah akad pemberian harta yang dilakukan oleh seseorang kepada orang lain ketika masih hidup, secara sukarela dan tanpa mengharapkan balasan.
Dalam konteks ASNB, Hibah Amanah merupakan perkhidmatan yang menggunakan pendekatan Hibah Ruqba yang diperhalusi mengikut prinsip Syariah.
Perkhidmatan ini membolehkan pemegang unit amanah membuat perancangan mengenai penyerahan unit pelaburannya kepada penerima hibah selepas kematiannya, tertakluk kepada terma dan syarat yang ditetapkan oleh ASNB.
Bagaimana konsep Hibah Ruqba berfungsi?
Hibah Ruqba ialah hibah bersyarat yang menetapkan pemilikan harta berdasarkan kematian salah satu pihak.
Dalam penerangan ASNB, sekiranya pemberi hibah meninggal dunia terlebih dahulu, harta hibah akan menjadi milik penerima hibah.
Namun, jika penerima hibah meninggal dunia sebelum pemberi hibah, harta hibah akan kembali kepada pemberi hibah.
Pendekatan ini digunakan dalam perkhidmatan Hibah Amanah ASNB bagi memenuhi keperluan pemegang unit amanah, termasuk keadaan penerima meninggal dunia terlebih dahulu.
Bagaimana Hibah Amanah ASNB berfungsi?
Berdasarkan penerangan ASNB, proses Hibah Amanah melibatkan beberapa langkah utama:
Semasa hidup, pemberi hibah melaksanakan akad hibah, iaitu pemberian dan penerimaan harta dengan kehadiran dua orang saksi.
Pemberi dan penerima hibah bersetuju melantik ASNB sebagai pemegang amanah bagi mentadbir harta selepas kematian.
Selepas kematian pemberi hibah, ASNB akan mengagihkan harta hibah kepada penerima seperti yang dinyatakan dalam Surat Ikatan Hibah Amanah.
Dengan adanya perancangan ini, pemegang unit amanah boleh menetapkan penerima yang dikehendaki ketika masih hidup.
Siapa yang layak memohon Hibah Amanah?
Menurut maklumat ASNB, syarat kelayakan yang dinyatakan adalah seperti berikut:
Pemegang unit mestilah warganegara Malaysia.
Beragama Islam.
Berumur 18 tahun ke atas.
Mempunyai baki unit pelaburan minimum 1,000 unit.
Unit yang diambil kira tidak termasuk unit yang bercagar, unit melalui pinjaman atau unit di bawah Skim Pelaburan Ahli KWSP.
Pendaftaran tertakluk kepada tabung unit amanah ASNB yang terbuka untuk pendaftaran Hibah Amanah.
Oleh itu, pemegang unit perlu menyemak sama ada dana pelaburan yang dimiliki layak untuk didaftarkan di bawah perkhidmatan ini.
Berapa Kos Hibah Amanah ASNB?
Selain syarat kelayakan, kos perkhidmatan juga merupakan perkara penting yang perlu dipertimbangkan sebelum membuat Hibah Amanah ASNB.
Berdasarkan jadual yuran ASNB, berikut ialah kadar yang dinyatakan:
Jenis yuran
Kadar
Yuran pendaftaran kali pertama
RM180
Yuran pendaftaran selanjutnya
RM90
Yuran pembatalan
RM70
Yuran pindaan penerima hibah, penjaga sah, penambahan atau pengguguran tabung
RM20
Yuran pentadbiran
RM10 setiap tahun
Contoh pengiraan kos
Sebagai contoh, Encik Ahmad ingin mendaftarkan Hibah Amanah ASNB buat kali pertama.
Kos yang perlu diambil kira ialah:
Yuran pendaftaran kali pertama: RM180
Yuran pentadbiran tahunan: RM10
Jumlah kos pendaftaran dan pentadbiran bagi tahun pertama ialah RM190, berdasarkan kadar dalam jadual tersebut.
Pada tahun-tahun berikutnya, yuran pentadbiran ialah RM10 setahun, tertakluk kepada terma dan kadar yang berkuat kuasa.
Sekiranya Encik Ahmad ingin membuat pendaftaran selanjutnya, yuran pendaftaran yang dinyatakan ialah RM90. Jika beliau mahu membatalkan Hibah Amanah, yuran pembatalan pula ialah RM70.
Bagi perubahan tertentu, seperti pindaan penerima hibah, penjaga sah, penambahan atau pengguguran tabung, yuran yang dinyatakan ialah RM20.
Kesimpulannya, kos Hibah Amanah ASNB bukan sekadar RM180. Terdapat juga yuran pentadbiran tahunan serta caj tertentu bagi pendaftaran selanjutnya, pembatalan atau pindaan, bergantung pada perkhidmatan yang digunakan.
Berapa Yuran Tuntutan Hibah Amanah ASNB?
Selain yuran pendaftaran dan pentadbiran, penerima hibah perlu mengambil kira yuran tuntutan berdasarkan jumlah baki pelaburan yang dituntut.
Menurut jadual yuran ASNB, kadar tuntutan adalah seperti berikut:
Baki pelaburan
Kadar yuran tuntutan
RM25,000 yang pertama
1.50%
RM225,000 yang berikutnya
1.00%
RM250,000 yang berikutnya
0.50%
RM500,000 yang berikutnya
0.25%
Baki selebihnya
0.10%
Kadar ini dikenakan secara berperingkat mengikut jumlah baki pelaburan, bukannya satu kadar yang sama untuk keseluruhan nilai tuntutan.
Contoh pengiraan yuran tuntutan
Sebagai contoh, katakan Encik Ahmad mempunyai baki pelaburan sebanyak RM300,000 di bawah Hibah Amanah ASNB. Selepas kematiannya, penerima hibah membuat tuntutan terhadap keseluruhan baki tersebut.
Pengiraan yuran tuntutan adalah seperti berikut:
Baki pelaburan
Pengiraan
Yuran
RM25,000 pertama
RM25,000 × 1.50%
RM375
RM225,000 berikutnya
RM225,000 × 1.00%
RM2,250
RM50,000 berikutnya
RM50,000 × 0.50%
RM250
Jumlah
RM2,875
Berdasarkan kadar dalam jadual tersebut, jumlah yuran tuntutan bagi baki pelaburan RM300,000 ialah RM2,875.
Dengan itu, penerima hibah perlu memahami bahawa selain kos pendaftaran, terdapat juga yuran tuntutan yang bergantung pada nilai pelaburan.
Jumlah sebenar yang dikenakan hendaklah dirujuk kepada pengiraan dan terma ASNB yang berkuat kuasa pada masa tuntutan dibuat.
Berapa lama proses tuntutan Hibah Amanah?
Ini merupakan salah satu maklumat penting yang perlu diperbetulkan daripada artikel lama.
ASNB memaparkan perbandingan proses tuntutan seperti berikut:
Kaedah
Tempoh yang dipaparkan
Hibah Amanah
21 hari*
Wasiat
18 bulan
Tidak membuat perancangan harta
3 tahun
*Tempoh 21 hari bagi Hibah Amanah adalah untuk pindahan unit sahaja.
Maksudnya, angka 21 hari tidak wajar ditulis sebagai jaminan bahawa keseluruhan proses tuntutan harta pusaka akan selesai dalam tempoh tersebut. Ia merujuk kepada pindahan unit sahaja, berdasarkan perbandingan yang dipaparkan oleh ASNB.
Perbandingan dengan harta pusaka tanpa perancangan
Bagi pemegang unit yang tidak membuat perancangan harta, waris mungkin perlu mengenal pasti dan mengumpulkan harta pusaka terlebih dahulu sebelum proses pentadbiran dapat dijalankan.
Dalam perbandingan ASNB, proses tanpa perancangan harta dianggarkan mengambil masa sehingga tiga tahun, manakala proses melalui wasiat pula dipaparkan mengambil masa sehingga 18 bulan.
Tempoh sebenar sesuatu urusan pusaka boleh bergantung pada keadaan harta, dokumen yang diperlukan, pihak pentadbir serta proses undang-undang yang berkaitan.
Hibah Amanah pula menyediakan mekanisme khusus untuk penyerahan unit kepada penerima yang telah ditetapkan, tertakluk kepada syarat dan dokumen yang diperlukan.
Berapa Kos Hibah Amanah ASNB?
Salah satu perkara yang perlu dipertimbangkan sebelum membuat Hibah Amanah ialah kos pendaftaran.
Berdasarkan maklumat yang dipaparkan oleh ASNB, yuran pendaftaran Hibah Amanah ialah RM180.
Sebagai contoh, sekiranya Encik Ahmad ingin mendaftarkan simpanan unit amanahnya di bawah Hibah Amanah ASNB, beliau perlu membayar yuran pendaftaran sebanyak RM180, tertakluk kepada terma dan caj yang berkuat kuasa.
Namun, perlu difahami bahawa RM180 tersebut ialah yuran pendaftaran, bukannya nilai pelaburan yang dihibahkan. Simpanan unit amanah yang hendak dihibahkan adalah berasingan daripada kos pendaftaran.
Pemegang unit disarankan menyemak dengan ASNB sama ada terdapat caj lain yang berkaitan dengan pindahan unit atau proses tuntutan selepas kematian.
Adakah Hibah Amanah sesuai untuk semua pelabur ASNB?
Tidak semestinya. Kesesuaian Hibah Amanah bergantung pada keadaan kewangan, jenis pelaburan, keperluan keluarga dan matlamat perancangan harta seseorang.
Pemegang unit yang ingin membuat perancangan harta boleh mendapatkan penjelasan terus daripada ASNB tentang:
Dana yang layak didaftarkan.
Syarat pemberi dan penerima hibah.
Dokumen yang diperlukan.
Terma Surat Ikatan Hibah Amanah.
Prosedur tuntutan selepas kematian.
Yuran dan caj semasa.
Contoh situasi:
Encik Ahmad, seorang pemegang unit amanah ASNB, mempunyai 20,000 unit pelaburan. Beliau ingin memastikan simpanan tersebut diserahkan kepada anaknya, Ali, sekiranya beliau meninggal dunia.
Semasa hidup, Encik Ahmad boleh membuat perancangan Hibah Amanah dengan menamakan Ali sebagai penerima hibah, tertakluk kepada syarat dan terma ASNB.
Sekiranya Encik Ahmad meninggal dunia terlebih dahulu, ASNB akan menguruskan penyerahan harta hibah kepada penerima seperti yang dinyatakan dalam Surat Ikatan Hibah Amanah, tertakluk kepada dokumen dan prosedur tuntutan yang ditetapkan.
Perkara penting: Hibah Amanah bukan bermaksud wang akan terus masuk ke akaun penerima secara automatik. Penerima masih perlu membuat tuntutan dan memenuhi keperluan ASNB.
Contoh 2: Bagaimana jika penerima meninggal dunia dahulu?
Contoh situasi:
Encik Ahmad menamakan anaknya, Ali, sebagai penerima Hibah Amanah. Namun, Ali meninggal dunia sebelum Encik Ahmad.
Oleh sebab perkhidmatan Hibah Amanah ASNB menggunakan pendekatan Hibah Ruqba, harta hibah tersebut akan kembali kepada pemberi hibah, iaitu Encik Ahmad, berdasarkan konsep yang diterangkan oleh ASNB.
Ini menunjukkan bahawa pemegang unit perlu memahami syarat hibah, termasuk keadaan apabila penerima meninggal dunia terlebih dahulu.
Di manakah permohonan pendaftaran Hibah Amanah boleh dibuat?
Permohonan boleh dibuat di seluruh cawangan ASNB dan ejen yang mengambil bahagian (bagi pendaftaran pertama sahaja).
Kesimpulan
Hibah Amanah ASNB merupakan salah satu pilihan perancangan harta bagi pemegang unit amanah ASNB yang memenuhi syarat kelayakan.
Melalui perkhidmatan ini, pemegang unit boleh membuat persediaan semasa hidup dan menetapkan penerima hibah mengikut mekanisme yang disediakan.
Namun, penting untuk memahami bahawa tempoh 21 hari yang dinyatakan ASNB adalah bagi pindahan unit sahaja, bukan semestinya tempoh keseluruhan penyelesaian tuntutan pusaka.
Perancangan harta yang lebih awal dapat membantu keluarga memahami hak dan tanggungjawab masing-masing apabila berlaku kematian. Sebelum membuat keputusan, pemegang unit disarankan merujuk maklumat rasmi ASNB serta mendapatkan nasihat daripada pihak yang berkelayakan jika diperlukan.
Artikel ini bertujuan memberikan maklumat umum mengenai Hibah Amanah ASNB dan bukan nasihat undang-undang, Syariah atau kewangan. Syarat, yuran dan prosedur adalah tertakluk kepada ketetapan ASNB yang berkuat kuasa.
