Kewangan

Tabung Haji – Di Antara Subsidi dan Hibah

Isu Tabung Haji ini adalah merupakan isu yang semakin hangat sejak kebelakangan ini. Ramai juga yang ternanti-nanti pengumuman hibah oleh pihak Tabung Haji, sebelum mengambil tindakan selanjutnya.

Apa kata kita dengarkan kupasan menarik berkenaan isu yang kini melanda Tabung Haji oleh Tuan Afyan Mat Rawi, seorang Islamic Financial Planner, trainer dan blogger yang disegani.

Hibah Tabung Haji Masih Belum Diumumkan

Sumber: Tabung Haji

Ketika artikel ini ditulis, Tabung Haji belum lagi mengisytiharkan hibah mereka bagi tahun 2018 biarpun bulan Mac 2019 sudah hampir ke penghujung.

Sejak hujung tahun lalu, timbul polemik tentang Tabung Haji berikut;

1. Cadangan pengurangan atau penarikan subsidi haji atas alasan istito’ah yakni hanya yang mampu sahaja diwajibkan menunaikan haji

2. Kemungkinan hibah TH akan jadi lebih sedikit atau tiada langsung. Alasannya, TH adalah tempat untuk mengumpul dana untuk menunaikan haji, bukan untuk membuat keuntungan.

Saya tidak menolak kedua-dua langkah dengan alasan-alasan di atas. Ia munasabah.

Tapi selaku pendeposit TH serta trainer dan konsultan kewangan, saya memikirkan apakah akan terjadi sekiranya ia betul-betul dilaksanakan kelak.

Ini jangkaan saya;

1. Pendeposit TH hanya akan kekalkan jumlah minima untuk menunaikan haji. Setakat ini ia berjumlah RM9,980.

2. Lebih dari jumlah itu, pendeposit akan keluarkan untuk pindahkan ke instrumen lain.

Berapa jumlah yang terlibat?

Nanti kita buat kiraan dan tengok jumlahnya berapa.

Selama ini TH memang dikenali sebagai instrumen simpanan kewangan yang selamat yakni tiada sebarang risiko dalam masa sama mempunyai pulangan melalui hibah dengan kadar yang menarik iaitu sekitar 6% setahun malah pendeposit tidak perlu lagi membayar zakat.

Berikut ialah ciri TH yang menyebabkan ia menjadi tarikan;

1. Boleh dapat subsidi haji
2. Selamat, tiada risiko.
3. Mempunyai pulangan yang menarik, sekitar 6% setahun
4. Pendeposit tidak perlu lagi membayar zakat simpanan

Instrumen kewangan yang hampir sama dengan ciri TH ialah ASB, tapi tanpa ciri pertama dan ke-3.

Atas dasar di atas, saya selalu menggalakkan para pelanggan dan peserta program saya untuk menjadikan TH sebagai instrumen simpanan kewangan terbaik .

Berdasarkan rekod, jumlah wang pendeposit pada tahun 2017 ialah RM70.78 billion daripada 9.3 pendeposit.

Secara purata, seorang pendeposit menyimpan sekitar RM7,610 di Tabung Haji.

Nampak macam bagus, tapi secara realiti ia tidak begitu.

Berdasarkan laporan daripada PricewaterhouseCoopers (PWC), syarikat yang membuat audit terhadap TH tahun lalu melaporkan bahawa pendeposit terbesar TH mempunyai simpanan RM190 juta!

Dalam masa sama, sebanyak 1.3% pendeposit (sekitar 117,000 orang) menyumbang 50% simpanan daripada keseluruhan deposit RM70 billion di TH!

Apa akan terjadi jika ke semua pendeposit ini mengeluarkan wang mereka di TH dan hanya meninggalkan RM10,000 sahaja atas alasan bahawa TH hanyalah instrumen untuk membuat simpanan haji dan bukan untuk membuat keuntungan?

Jika ia berlaku, jumlah dana Tabung Haji yang kini berjumlah RM70 billion boleh menyusut dengan drastik!

Ia akan memberi domino effect yang sangat besar kepada Tabung Haji!

Baik, berdasarkan laporan di atas, sekarang kita buat kira-kira;

1. Sejumlah 1.3% pendeposit (117,000 orang) memiliki 50% daripada RM70 billion deposit

Bermakna, 117,000 orang pendeposit tadi mempunyai simpanan purata RM299,145!

2. Baki 98.7% pendeposit berjumlah 9.183 juta orang lain pula mempunyai simpanan baki RM35 billion.

Bermakna, purata simpanan 9.183 juta orang pendeposit tadi ialah RM3,811 seorang! Jauh lagi hendak sampai kos minima untuk menunaikan haji!

3. Bayangkan, jika 1.3% pendeposit tadi mengeluarkan wang mereka dan hanya tinggalkan RM10,000 seorang?

Wang yang akan tinggal hanyalah berjumlah RM1.17 billion sahaja daripada sekarang RM35 billion!

Justeru, deposit Tabung Haji berpotensi berkurangan daripada RM70 billion menjadi hanya RM36.17 billion sahaja!

(NOTA PENTING: Mohon rakan-rakan pembaca buat semakan kira-kira di atas. Saya buat kiraan berkali-kali kerana tidak menyangka sebegitu sekali jumlahnya. Berkali-kali saya buat kiraan ketika sampai ke perenggan-perenggan di atas)

Ia mungkin tidak berlaku sekaligus tapi jika TH benar-benar lakukan langkah di atas, lama-kelamaan orang ramai akan mengurangkan jumlah simpanan mereka di Tabung Haji.

Berdasarkan rekod;

1. Jumlah deposit Tabung Haji meningkat hampir sekali ganda dalam masa 5 tahun iaitu RM38.284 billion pada tahun 2012 dan RM70.78 pada tahun 2017.

2. Dalam masa sama, pendeposit hanya meningkat dari 8.2 juta orang ke 9.3 juta orang dalam tempoh sama.

Bermakna, pendeposit bertambah sedikit sahaja tapi wang deposit bertambah banyak. Pendeposit yang sama menambah wang deposit mereka kerana yakin dengan kedudukan kewangan Tabung Haji.

Selama ini, majoriti besar yang menyimpan di Tabung Haji memang menyasarkan untuk membuat keuntungan melalui hibah Tabung Haji.

Dan selama ini juga Tabung Haji menggunakan wang deposit daripada mereka untuk menjalankan operasi perniagaan mereka.

Ia satu hubungan simbiosis yang baik antara pendeposit dengan Tabung Haji walaupun kontrak pendeposit dengan TH hanyalah kontrak simpanan tanpa sebarang jaminan pulangan.

Seandainya TH mengambil langkah untuk mengurangkan subsidi dan mengurangkan hibah, nescaya pengurangan deposit akan berlaku dalam tahun-tahun berikutnya.

Saya sendiri akan mengeluarkan wang simpanan saya di TH dan tidak akan menggalakkan para pelanggan dan peserta program saya untuk membuat simpanan di TH. Alternatif terbaik setakat ini ialah ASB.

Saya juga yakin dan percaya majoriti pendeposit TH mengharapkan pulangan daripada hibah berdasarkan rekod hibah TH yang selama ini tidak pernah gagal semenjak tahun pertama TH ditubuhkan.

Sumber: FB Afyan Mat Rawi

Tabung Haji Berdepan Masa Depan Yang Getir

Untuk dapatkan pandangan yang lebih mendalam, sudi sekiranya membaca:

Previous ArticleNext Article

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

KWSP Suami Meninggal: Boleh Isteri Tuntut Sebagai Harta Sepencarian?

Selama ini, apabila seorang suami meninggal dunia, ramai mungkin menganggap wang KWSP yang ditinggalkan akan terus menjadi harta pusaka dan dibahagikan kepada waris mengikut faraid.

Namun, perkembangan hukum dan keputusan Mahkamah Syariah menunjukkan perkara ini sebenarnya lebih kompleks.

Pada September 2025, Muzakarah Jawatankuasa Muzakarah Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama Islam Malaysia (MKI) Kali Ke-128 memutuskan bahawa tuntutan harta sepencarian terhadap wang KWSP oleh ahli beragama Islam adalah diharuskan, tertakluk kepada pertimbangan dan keputusan Mahkamah Syariah.

Keputusan ini membawa satu implikasi penting kepada pasangan yang berkahwin.

Wang KWSP tidak semestinya keseluruhannya menjadi harta pusaka untuk difaraidkan.

Sekiranya Mahkamah Syariah memutuskan sebahagian wang tersebut merupakan hak harta sepencarian pasangan, bahagian itu akan diberikan kepada pasangan terlebih dahulu. Bahagian yang diperintahkan sebagai harta sepencarian tersebut pula tidak dikira sebagai harta pusaka pencarum dan tidak tertakluk kepada pembahagian faraid.

Tetapi sebenarnya, isu ini bukan bermula pada 2025

Menariknya, beberapa negeri sudah mempunyai perkembangan berkaitan isu ini sebelum keputusan Muzakarah Kebangsaan tersebut.

Kelantan: kes KWSP sebagai harta sepencarian sejak 2000-an

Antara kes yang sering dirujuk ialah Norhayati binti Yusoff lwn Ahmad Shah bin Ahmad Tabrani, yang diputuskan di Mahkamah Tinggi Syariah Kota Bharu, Kelantan.

Dalam kes tersebut, wang KWSP suami menjadi antara aset yang dituntut sebagai harta sepencarian.

Mahkamah mengiktiraf konsep sumbangan tidak langsung isteri. Walaupun isteri mungkin tidak membuat caruman KWSP secara langsung, sumbangan kepada rumah tangga boleh menjadi faktor dalam menentukan hak harta sepencarian.

Ini penting kerana ia menunjukkan bahawa persoalan harta sepencarian bukan semata-mata tentang siapa yang memasukkan duit ke dalam akaun.

Sumbangan pasangan kepada rumah tangga juga boleh mempunyai nilai dari sudut undang-undang Syariah.

Selangor pula mempunyai pendirian yang jelas

Dalam panduan Jabatan Mufti Selangor pada 2020 berkaitan wang KWSP selepas kematian suami, dinyatakan bahawa isteri boleh membuat tuntutan harta sepencarian sepanjang tempoh perkahwinan dengan arwah suami sebelum lebihan harta tersebut dibahagikan mengikut faraid.

Kemudian pada 2023, Selangor mempunyai fatwa khusus berkaitan harta sepencarian selepas kematian salah satu pihak dalam perkahwinan. Rujuk Fatwa Tentang Harta Sepencarian Selepas Kematian Salah Satu Pihak Dalam Perkahwinan Di Negeri Selangor.

Ini menunjukkan konsep tuntutan harta sepencarian selepas kematian bukan sesuatu yang hanya muncul selepas keputusan MKI pada 2025.

Johor: daripada pendirian lama kepada pendekatan baharu

Pendirian terdahulu di Johor menyatakan wang KWSP pencarum yang meninggal dunia merupakan harta pusaka dan tidak boleh dianggap sebagai harta sepencarian. Fatwa Johor yang lebih lama, dikeluarkan pada 2013, menyatakan:

“Apabila pencarum KWSP meninggal, wang KWSP ialah harta pusaka dan perlu difaraidkan; ia tidak boleh dijadikan harta sepencarian.

Namun, selepas keputusan MKI 2025, Johor mengambil pendekatan baharu yang membenarkan tuntutan harta sepencarian terhadap wang KWSP bagi ahli beragama Islam yang layak, tertakluk kepada keputusan Mahkamah Syariah. Rujuk Keputusan Jawatankuasa Fatwa Negeri Johor.

Perubahan ini menunjukkan bagaimana pendirian berkaitan KWSP dan harta sepencarian boleh berkembang mengikut keputusan hukum dan kerangka undang-undang semasa.

NegeriKedudukan yang ditemuiTahun / status
KelantanAda kes Mahkamah Tinggi Syariah yang membenarkan tuntutan terhadap KWSP sebagai harta sepencarian; turut ada fatwa berkaitan tuntutan harta sepencarian selepas kematianKes 2006; Fatwa Negeri 2002
SelangorSecara rasmi mengiktiraf bahawa selepas kematian salah satu pihak, pasangan boleh menuntut harta sepencarian. Soal jawab Mufti Selangor juga secara jelas menyebut isteri boleh menuntut harta sepencarian terhadap KWSP arwah sebelum baki difaraidkanFatwa 2023; panduan 2020
JohorDahulu berpendirian sebaliknya: KWSP ialah harta pusaka dan tidak boleh dijadikan harta sepencarian. Tetapi pada 2026, Jawatankuasa Fatwa Negeri Johor mengeluarkan keputusan baharu yang membenarkan tuntutan KWSP sebagai harta sepencarian, selaras dengan MKI 20252013 → berubah 2026
SarawakPernah memutuskan wang caruman KWSP tidak boleh dianggap harta sepencarian, sebaliknya harta pusaka yang difaraidkanKeputusan terdahulu

Jadi, apa maksudnya kepada pasangan?

Kita ambil contoh mudah.

Katakan seorang suami meninggal dunia dan meninggalkan RM500,000 dalam KWSP.

Isteri membuat tuntutan harta sepencarian.

Jika Mahkamah Syariah selepas mempertimbangkan tuntutan tersebut memutuskan bahawa RM150,000 adalah hak harta sepencarian isteri, maka RM150,000 itu bukan lagi sebahagian daripada harta pusaka suami untuk difaraidkan.

Baki RM350,000 pula barulah menjadi sebahagian daripada harta pusaka, tertakluk kepada proses pengurusan pusaka dan pembahagian mengikut faraid.

Jadi bukan bermaksud:

“Isteri automatik dapat separuh KWSP.”

Tidak.

Yang betul ialah:

“Isteri yang layak boleh membuat tuntutan, dan jumlah yang menjadi harta sepencarian bergantung kepada keputusan Mahkamah Syariah.”

Kenapa perkara ini penting untuk perancangan pusaka?

Sebab ramai orang melihat KWSP hanya daripada sudut simpanan persaraan.

Tetapi apabila berlaku kematian, ia menjadi sebahagian daripada proses pengurusan harta si mati.

Dalam konteks pasangan Islam, terdapat beberapa perkara yang perlu dibezakan:

Pertama, harta sepencarian.

Ini ialah tuntutan pasangan terhadap harta yang diperoleh sepanjang tempoh perkahwinan, tertakluk kepada undang-undang dan keputusan Mahkamah Syariah.

Kedua, harta pusaka.

Selepas hak-hak yang berkaitan seperti harta sepencarian ditentukan, baki harta si mati boleh menjadi harta pusaka.

Ketiga, faraid.

Baki harta pusaka kemudiannya dibahagikan kepada waris yang berhak mengikut hukum faraid.

Sebab itu seseorang tidak boleh terus melihat angka KWSP dan berkata:

“Ini semua akan difaraidkan.”

Ia bergantung kepada keadaan dan, bagi tuntutan harta sepencarian, keputusan Mahkamah Syariah.

Namun, jangan salah faham

Keputusan MKI 2025 bukan bermaksud setiap isteri automatik mendapat sebahagian daripada KWSP suami.

Ia hanya membuka ruang bahawa tuntutan tersebut diharuskan.

Tuntutan masih perlu dibuat dan dipertimbangkan oleh Mahkamah Syariah.

Jumlahnya juga tidak semestinya 50:50.

Mahkamah boleh melihat kepada pelbagai faktor dan bukti berkaitan sumbangan pasangan serta keadaan harta yang dituntut.

Satu lagi perkara penting ialah status keputusan hukum tersebut di setiap negeri. Keputusan Muzakarah MKI perlu dilihat bersama peruntukan dan proses undang-undang Syariah negeri masing-masing.

Daripada “siapa dapat KWSP?” kepada “apa hak setiap pihak?”

Ini sebenarnya perubahan cara kita melihat perancangan pusaka.

Bila seorang suami meninggal dunia, persoalannya bukan semata-mata:

“Berapa banyak isteri dapat?”

Tetapi:

“Apakah hak isteri sebagai pasangan? Apakah yang menjadi harta sepencarian? Apakah yang benar-benar menjadi harta pusaka? Dan siapa yang berhak menerima baki tersebut melalui faraid?”

Perbezaan ini nampak kecil, tetapi dari sudut nilai harta, ia boleh menjadi sangat besar.

Lebih-lebih lagi bagi keluarga yang mempunyai simpanan KWSP jutaan ringgit.

Maka, bagi pasangan yang beragama Islam, memahami kedudukan harta sepencarian dan faraid semasa masih hidup jauh lebih baik daripada cuba memahami semuanya selepas berlaku kematian.

KWSP bukan sekadar soal berapa banyak kita berjaya kumpul. Kita juga perlu tahu bagaimana wang itu akan diurus apabila kita sudah tiada.

Penafian: Artikel ini bertujuan memberikan maklumat umum dan bukan nasihat undang-undang, fatwa atau nasihat kewangan. Kedudukan harta sepencarian, tuntutan wang KWSP dan proses pembahagian harta pusaka boleh berbeza mengikut negeri, fakta kes dan keputusan Mahkamah Syariah. Pembaca disarankan mendapatkan nasihat daripada peguam syarie, pihak berkuasa agama negeri atau pihak yang berkelayakan sebelum membuat sebarang tuntutan atau keputusan berkaitan harta pusaka.