Amacam, tahun lepas bisnes untung ke rugi? Biasalah nama pun bisnes, mestilah ada naik turun.
Mari kita lihat 10 orang bilionaire yang telah rugi besar pada tahun 2019 dan berkemungkinan akan mengubah strategi perniagaan mereka pada tahun ini.
1. Rupert Murdoch
Merupakan taikun besar dalam industri penerbitan berita. Beliau memiliki syarikat berita yang berpengaruh di dunia dan juga sebahagian kecil saham syarikat perfileman yang telah dijual kepada Disney iaitu Syarikat Fox.
Rupert Murdoch mendapat durian runtuh berikutan pembelian Syarikat Fox oleh Disney yang melibatkan perjanjian sebanyak $71 bilion.
Nilai kekayaan beliau menyusut bukan sebab bisnes tak kencang, tetapi kerana telah mewariskan harta kepada 6 orang anaknya.
Jumlah susut nilai kekayaanya pada tahun lepas adalah sebanyak $10.2 bilion.
2. Jeff Bezos
Siapa tak kenal dengan taikun e-commerce terbesar di dunia ini. Beliau memonopoli hampir keseluruhan pasaran online peruncitan di Amerika Syarikat.
Jeff Bezos telah memberi sebanyak 4% saham Syarikat Amazon kepada bekas isterinya yang bernilai sebanyak $38 bilion selepas perceraian beliau. Ia merupakan kes penceraian yang termahal dalam sejarah dunia.
Jumlah susut nilai kekayaanya pada tahun lepas adalah sebanyak $8.7 bilion.
3. Hui Ka Yan
Merupakan pengerusi dan pemilik saham terbesar dalam syarikat hartanah terkenal di China iaitu Evergrande. Beliau memiliki kekayaan sebanyak $30 bilion.
Hui Ka Yan kehilangan kekayaan disebabkan harga saham syarikatnya itu telah menurun sebanyak 8% pada tahun lepas. Syarikat beliau kurang mendapat projek hartanah dari kerajaan Negara China yang menyebabkan harga saham syarikatnya itu telah jatuh.
Jumlah susut nilai kekayaanya pada tahun lepas adalah sebanyak $2.2 bilion.
4. Tan Siok Tjien
Seorang bilionaire yang berasal dari Indonesia. Beliau yang membina kekayaanya melalui penghasilan rokok jenama Gudang Garam, turut terkenal di Malaysia.
Tan Siok Tjien memiliki sebanyak 75% pegangan saham di dalam syarikat tersebut dan kejatuhan harga saham mereka sebanyak 37% pada tahun lepas, telah menyebabkan nilai kekayaanya turut merosot. Sebelum ini, Gudang Garam menguasai sebanyak 20% pasaran rokok di sana.
Jumlah susut nilai kekayaanya pada tahun lepas adalah sebanyak $2.2 bilion.
5. Robin Li
Merupakan pengasas dan juga CEO untuk ejen carian terbesar di China iaitu Baidu. Baidu merupakan Google versi China dan beliau telah kehilangan kekayaannya akibat perang perdagangan di antara China dan Amerika Syarikat.
Perang perdagangan itu telah mengurangkan pengiklanan di platform milik syarikatnya.
Jumlah susut nilai kekayaan Robin Li pada tahun lepas adalah sebanyak $2.2 bilion.
6. Thomas Peterffy
Merupakan pengerusi dan pengasas kepada syarikat Interactive Brokers yang merupakan salah satu broker saham yang terkenal di Amerika Syarikat.
Thomas Peterffy mengalami penyisutan nilai disebabkan persaingan di antara syarikat pesaingnya yang utama iaitu Charles Schwab. Schwab telah membeli syarikat TD Ameritrade dan telah mengakibatkan harga saham Interactive Brokers susut nilai.
Jumlah susut nilai kekayaan beliau pada tahun lepas adalah sebanyak 2.2 bilion.
7. Wang Wei
Merupakan pengasas kepada syarikat pos terbesar di China iaitu SF Express, yang merupakan syarikat penghantaran parcel ke seluruh China.
Sejak tahun 2017 lagi, saham syarikatnya mulai turun dan perang perdagangan di antara Amerika Syarikat dan China menambah lagi derita beliau. Akibatnya, saham syarikat telah mengalami penurunan sebanyak 38% .
Jumlah susut nilai kekayaan Wang Wei pada tahun lepas adalah sebanyak $1.9 bilion.
8. Harold Hamm
Merupakan pengasas dan CEO bagi Syarikat Continental Resources. Syarikat ini merupakan syarikat cari gali minyak dan gas. Syarikatnya yang mengalami penurunan harga saham syarikit disebabkan dengan harga minyak pasaran yang tidak menentu.
Saham syarikatnya telah mengalami penurunan sebanyak 15% pada tahun lepas dan ianya menjejaskan nilai kekayaannya.
Jumlah susut nilai kekayaan Harold Hamm pada tahun lepas adalah sebanyak $1.7 bilion.
9. George Kaiser
Beliau merupakan pengerusi dan pemegang saham terbesar dalam syarikat BOK Financial yang merupakan bank yang terbesar di Oklahoma. George Kaiser juga merupakan pengasas kepada Argonaut Private Equity dan juga pemilik kepada Kaiser-Francis Oil.
Jumlah susut nilai kekayaan yang menimpa beliau pada tahun lepas adalah sebanyak $1.6 bilion.
10. Seo Jung-Jin
Merupakan pengasas kepada syarikat biofarmasi yang membangunkan ubat untuk melawan penyakit kanser dan virus influenza. Syarikat yang diasaskannya itu bernama Celltrion.
Saham syarikatnya telah jatuh sebanyak 15% akibat daripada JP Morgan yang mengurangkan pegangan saham dalam syarikat tersebut, dan dikuti oleh syarikat pelaburan Singapura iaitu Temasek.
Jumlah susut nilai kekayaan Seo Jung-Jin pada tahun lepas adalah sebanyak $1.6 bilion.
Setiap kali musim e-Filing, ramai antara kita akan buka MyTax, masukkan maklumat gaji, tuntut pelepasan cukai dan tekan butang “Hantar”.
Nampak mudah. Tapi betul ke semua maklumat dah diisi dengan tepat?
Ada yang tersalah pilih borang. Ada yang terlupa masukkan bonus. Ada juga yang tak lapor pendapatan sewa sebab ingat dah ada potongan PCB, jadi tak perlu risau lagi.
Kesilapan macam ini mungkin nampak kecil, tetapi boleh menyebabkan kita terlepas pelepasan cukai, lambat menerima bayaran balik atau terpaksa membayar cukai tambahan.
Jom semak 10 kesilapan yang patut kita elakkan.
1. ❌ Tersalah pilih Borang B atau Borang BE
Ini antara perkara asas yang ramai pembayar cukai perlu faham.
Borang BE digunakan oleh individu pemastautin yang tidak menjalankan perniagaan, manakala Borang B digunakan oleh individu pemastautin yang menjalankan perniagaan.
Contohnya, Ali bekerja makan gaji dengan pendapatan tahunan RM72,000. Pada masa yang sama, dia menjalankan perniagaan menjual pakaian secara dalam talian (TikTok Shop, Shopee) dan memperoleh keuntungan bersih RM20,000 setahun.
Ali tidak boleh memilih Borang BE semata-mata kerana dia juga mempunyai pekerjaan tetap. Dia perlu menggunakan borang yang sesuai dengan keadaan pendapatannya.
Jika tersalah menghantar Borang BE, maklumat pendapatan perniagaannya mungkin tidak dilaporkan melalui borang yang sepatutnya.
Kesannya, Ali mungkin perlu mendapatkan panduan HASiL untuk membetulkan pelaporan cukainya.
Penting juga untuk diingat bahawa pendapatan sewa atau pendapatan sampingan tidak secara automatik bermaksud seseorang perlu menggunakan Borang B. Penentuan bergantung pada sifat pendapatan dan sama ada individu itu menjalankan perniagaan bagi tujuan cukai.
2. ❌ Tertinggal bonus ketika mengisi pendapatan penggajian
Katakan pendapatan penggajian seseorang sepanjang tahun ialah RM80,000, terdiri daripada:
Gaji tahunan: RM72,000
Bonus: RM8,000
Tetapi ketika mengisi e-Filing, dia hanya memasukkan RM72,000 dan terlupa memasukkan bonus.
Akibatnya, pendapatan penggajian terkurang lapor sebanyak RM8,000.
Jika tambahan pendapatan itu dikenakan cukai pada kadar marginal 19%, kesan cukai secara ilustrasi ialah:
RM8,000 × 19% = RM1,520
Jumlah sebenar bergantung pada pendapatan bercukai keseluruhan, pelepasan, rebat dan kadar cukai progresif.
Sebab itu, semak Borang EA atau EC dan pastikan jumlah pendapatan penggajian merangkumi gaji, bonus serta saraan bercukai lain yang berkaitan.
Dah hantar e-Filing? Jangan hantar borang baharu untuk tahun taksiran yang sama. Semak kaedah pindaan yang sesuai dengan HASiL kerana kesilapan ini melibatkan pendapatan terkurang lapor.
3. ❌ Tersalah pilih “Ya” untuk cukai ditanggung oleh majikan
Ada yang keliru antara cukai ditanggung majikan dengan Potongan Cukai Bulanan (PCB).
Ruangan “Cukai ditanggung oleh majikan” merujuk kepada keadaan majikan menanggung cukai pendapatan pekerja mengikut aturan pekerjaan. Ia bukan sekadar bermaksud majikan memotong PCB daripada gaji.
Bayangkan seorang pekerja sepatutnya menerima bayaran balik RM2,000, tetapi tersalah memilih “Ya” walaupun cukai sebenarnya ditanggung sendiri.
Kesilapan ini boleh menyebabkan bayaran balik tertangguh sementara maklumat disemak.
Isu ini pernah mendapat perhatian pada Mac 2026 apabila HASiL menjelaskan tindakan bagi kes pembayar cukai Tahun Taksiran 2025 yang tersilap memilih ruangan tersebut. Bagi kes yang disahkan, pembayar cukai tidak perlu meminda borang dan bayaran balik akan diproses secara berperingkat.
Jadi, jangan klik secara automatik. Fahami maksud setiap ruangan sebelum menghantar borang.
4. ❌ Tuntut Pelepasan Cukai untuk Perbelanjaan yang Sudah Dibayar oleh Majikan
Ramai tak sedar, bukan semua perbelanjaan yang layak mendapat pelepasan cukai boleh dituntut begitu sahaja, terutamanya apabila kos tersebut sudah ditanggung oleh majikan.
Contohnya, syarikat menyediakan manfaat perubatan yang menanggung 100% kos rawatan pekerja. Ali menerima rawatan penyakit serius bernilai RM5,000 dan keseluruhan bil dibayar oleh syarikat. Ali kemudian cuba menuntut RM5,000 yang sama sebagai pelepasan cukai perubatan dalam e-Filing.
Ini boleh menjadi kesilapan kerana Ali tidak menanggung sendiri perbelanjaan tersebut.
Apa yang perlu dibuat? Semak syarat khusus bagi setiap kategori pelepasan cukai dan pastikan tuntutan dibuat berdasarkan perbelanjaan yang benar-benar layak dituntut.
Ingat, tuntutan pelepasan cukai bukan sekadar tentang berapa banyak kita berbelanja, tetapi juga sama ada perbelanjaan itu memenuhi syarat yang ditetapkan.
Perbelanjaan perubatan bagi penyakit serius termasuk rawatan dibuat ke atas penyakit seperti sindrom Kurang Daya Ketahanan (AIDS), sindrom Parkinson, barah, penyakit buah pinggang, leukemia dan lain-lain penyakit yang serupa. ‘Lain-lain penyakit yang serupa’ termasuk serangan jantung, pulmonari hypertension, penyakit hati kronik, fulminant viral hepatitis, trauma kepala dengan defisit nurologikal, ketumbuhan otak dan kecacatan kepada pembuluh darah, melepuh dan melecur yang keterlaluan, pemindahan organ utama dan pemotongan kaki dan / atau tangan. Potongan sehingga RM10,000 dibenarkan ke atas amaun yang dibelanjakan untuk rawatan ke atas diri sendiri, pasangan atau anak. Rujuk Nota Penerangan BE
5. ❌ Tuntut pelepasan cukai, tetapi resit tak dapat dicari
Contohnya, seseorang menuntut pelepasan bagi pembelian komputer riba bernilai RM3,000 tetapi tidak dapat mengemukakan bukti pembelian apabila diminta.
Jika tuntutan itu tidak dapat disokong dan akhirnya ditolak, pendapatan bercukainya mungkin meningkat RM3,000.
Pada kadar marginal 19%, kesan cukai secara ilustrasi ialah:
RM3,000 × 19% = RM570
Dia mungkin perlu membayar cukai tambahan RM570, bergantung pada pengiraan cukai sebenar.
Sebab itu, pastikan tuntutan memenuhi syarat dan simpan resit, invois serta dokumen sokongan yang berkaitan.
HASiL secara amnya menetapkan rekod dan dokumen berkaitan cukai perlu disimpan selama tujuh tahun mengikut keperluan undang-undang.
6. ❌ Salah masukkan nombor akaun bank
Katakan seseorang layak menerima bayaran balik cukai sebanyak RM1,800, tetapi tersalah memasukkan nombor akaun bank.
Kesilapan ini boleh menyebabkan bayaran balik tertangguh atau memerlukan pengesahan lanjut.
Duit itu tidak semestinya hilang, tetapi pembayar cukai mungkin perlu menghubungi HASiL untuk menyelesaikan masalah tersebut.
7. ❌ Terlupa memasukkan maklumat anak
Ini juga boleh berlaku kepada ibu bapa yang mempunyai beberapa orang anak.
Contohnya, seorang pembayar cukai terlupa menuntut pelepasan anak sebanyak RM2,000 yang sebenarnya layak.
Jika kadar marginal cukainya 19%, kesan cukai secara ilustrasi ialah:
RM2,000 × 19% = RM380
Dia mungkin terlepas peluang mengurangkan cukai sebanyak RM380.
Walau bagaimanapun, kelayakan dan jumlah pelepasan bergantung pada syarat yang ditetapkan bagi tahun taksiran berkenaan, termasuk keadaan dan status anak.
Jadi, jangan anggap maklumat yang diisi pada tahun sebelumnya semestinya sudah lengkap untuk tahun semasa.
8. ❌ Tak lapor pendapatan sewa rumah
Ini contoh yang dekat dengan kehidupan ramai pekerja makan gaji.
Amir bekerja dengan pendapatan tahunan RM90,000. Dalam masa yang sama, dia menyewakan sebuah rumah pada harga RM1,200 sebulan.
Pendapatan sewa setahun:
RM1,200 × 12 bulan = RM14,400
Katakan perbelanjaan sewa yang dibenarkan ialah RM3,000. Pendapatan sewa bersih untuk ilustrasi ialah RM11,400.
Jika pendapatan bercukai Amir sebelum mengambil kira pendapatan sewa ialah RM75,000 dan tambahan itu dikenakan cukai pada kadar marginal 19%, kesan cukai secara ilustrasi ialah:
RM11,400 × 19% = RM2,166
Jumlah sebenar bergantung pada pengiraan pendapatan berkanun sewa, perbelanjaan yang dibenarkan, pelepasan dan kadar cukai progresif.
Jangan anggap pendapatan sewa boleh diabaikan hanya kerana kita sudah mempunyai pekerjaan tetap dan PCB dipotong setiap bulan.
9. ❌ Tak lapor pendapatan freelance atau komisen
Siti bekerja sepenuh masa dan turut melakukan kerja freelance pada hujung minggu.
Sepanjang tahun, dia memperoleh pendapatan freelance bersih sebanyak RM18,000 daripada perkhidmatan reka bentuk dan pengurusan media sosial.
Dia menganggap pendapatan itu tidak perlu dilaporkan kerana bayaran diterima daripada pelanggan secara berasingan daripada gaji.
Jika pendapatan tersebut merupakan pendapatan perniagaan yang perlu dilaporkan, kesilapan ini boleh menyebabkan cukai terkurang dikira.
Dengan andaian keseluruhan RM18,000 itu merupakan tambahan kepada pendapatan bercukainya dan dikenakan cukai pada kadar marginal 19%, kesan cukai secara ilustrasi ialah:
RM18,000 × 19% = RM3,420
Pengiraan sebenar bergantung pada sifat pendapatan, perbelanjaan yang dibenarkan dan pengiraan cukai keseluruhan.
Perkara yang sama perlu diberi perhatian bagi pendapatan komisen, perniagaan dalam talian dan aktiviti lain yang menghasilkan pendapatan bercukai.
10. ❌ Tak lapor pendapatan luar negara kerana ingat semuanya bebas cukai
Ada orang bekerja di Singapura, kemudian memindahkan gaji ke akaun bank Malaysia. Ada juga yang menjalankan perniagaan melalui eBay.
Persoalannya, adakah semua pendapatan ini automatik bebas cukai di Malaysia?
Jawapannya, tidak semestinya. Layanan cukai bergantung pada jenis pendapatan, sumber pendapatan, status pemastautin cukai dan syarat pengecualian yang berkenaan.
Contohnya, Ali bekerja di Singapura dan menerima gaji SGD5,000 sebulan. Dia memindahkan gajinya ke akaun bank Malaysia. Pemindahan wang itu sahaja tidak bermaksud gajinya automatik dikenakan cukai di Malaysia. Ali lazimnya perlu membayar cukai pendapatan di Singapura kerana dia bekerja secara fizikal di sana.
Sebaliknya, Ali turut menjalankan perniagaan menjual barang melalui eBay. Jika perniagaan itu diuruskan dari Malaysia, keuntungan perniagaan tersebut perlu dinilai berdasarkan peraturan cukai Malaysia dan mungkin perlu dilaporkan dalam e-Filing.
Dah hantar e-Filing tetapi baru sedar ada kesilapan?
Jangan terus panik. Tetapi jangan biarkan kesilapan itu tanpa tindakan.
Langkah pertama ialah kenal pasti jenis kesilapan:
Terlupa tuntut pelepasan atau rebat: Semak sama ada pembetulan boleh dibuat melalui saluran pindaan yang dibenarkan.
Pendapatan terkurang lapor: Semak kaedah pindaan yang sesuai, termasuk Borang Nyata Terpinda jika memenuhi syarat.
Salah pilih ruangan atau maklumat peribadi: Semak dengan HASiL sama ada perlu meminda borang atau mengemas kini maklumat sahaja.
Salah maklumat akaun bank: Hubungi HASiL untuk mendapatkan panduan mengemas kini maklumat bayaran balik.
Kaedah pembetulan bergantung pada jenis borang, tahun taksiran, tempoh pindaan dan keadaan kes.
