Bagaimana Cara Untuk Mengelak Rumah Pusaka Daripada Terjual Akibat Waris Berebut Bahagian Faraid

Sub Topik

Sebenarnya kes urus pusaka akan menjadi sangat mudah apabila semua waris bersepakat dan membuat keputusan secara bersama-sama. Dan apabila satu kata sepakat boleh dibuat oleh semua waris, pengagihan mengikut faraid tidak perlu dilaksanakan pun.

Ini kerana kata muafakat yang telah dipersetujui oleh semua waris yang memudahkan urusan semua pihak.

Tapi masalah akan timbul hanya bila ada seorang sahaja waris yang tak bermuafakat. Maka akhirnya terpaksalah diagihkan harta mengikut bahagian faraid masing-masing.

Abang Tak Mahu Muafakat

Sebagai contoh, seorang ayah meninggal dunia, waris pusakanya adalah 3 orang anak lelaki dan 2 orang anak perempuan. Si ibu telah 10 tahun meninggal dunia.

Arwah hanya meninggalkan sebuah rumah di kampung dan sejumlah wang dalam beberapa akaun simpanan.

Semua adik-beradik sepakat untuk memberikan rumah dan tanah di kampung kepada adik bongsu mereka, kerana dialah yang menjaga arwah ayah di saat akhir hayatnya.

Lagipun, keempat-empat abang dan kakak semua tinggal di bandar. Memang jarang balik kampung pun.

Tetapi, abang yang sulung tidak bersetuju dengan keputusan tersebut. Dia tetap mahukan semua harta pusaka ayah dibahagikan mengikut hukum faraid.

Jadi bagaimanakah sepatutnya pembahagian harta pusaka arwah?

Adakah masih perlu ikut faraid kalau waris lain dah ada kata sepakat cara untuk membahagikan harta tersebut?

Kaedah Umum

Secara dasarnya, apabila seseorang meninggal dunia, harta yang ditinggalkannya menjadi harta pusaka. Sebelum diagih-agihkan, harta pusaka arwah mesti digunakan untuk menyelesaikan urusan arwah dulu.

Contohnya seperti, kos pengurusan jenazah dan membayar semua hutang arwah sekiranya ada. Dan selepas itu, barulah diagihkan kepada waris mengikut hukum faraid, kecuali dalam beberapa keadaan.

1. Wasiat

Jika arwah ada membuat wasiat, laksanakan dulu wasiat tersebut. Seperti wasiat sedekah kepada masjid dan sebagainya.

Baki harta selepas wasiat dilaksanakan barulah diagihkan kepada waris.

Rebut Saham Akhirat Dengan Infaq Dan Waqaf Bagi Pembinaan Bangunan Tahfiz Al Quran Al Ansar

2. Hibah

Sekiranya semasa hayat arwah, ada menyatakan hasratnya untuk memberikan sekian-sekian harta kepada sesiapa sahaja selepas kematiannya, maka itupun perlu dilaksanakan.

Tetapi perlu diingat, sekiranya arwah hanya menyatakan hasrat untuk hibah hartanya dengan mulut sahaja, tanpa ada dokumen hitam putih, maka dengan mudah dicabar oleh warisnya.

Oleh itu pastikan setiap hasrat dan perancangan harta kita semasa di dunia ini didokumentasikan dengan terperinci.

3. Permuafakatan Di Antara Waris

Ini adalah jalan penyelesaian yang lebih baik. Sekiranya SEMUA waris bersetuju dan bersepakat, maka pengagihan pusaka tersebut boleh dilaksanakan. Tetapi jika ada seorang sahaja waris yang tidak bersetuju, maka ia tidak boleh dilaksanakan.

Berbalik kepada masalah pengagihan pusaka tadi, walaupun majoiriti waris berhasrat untuk memberikan bahagian faraid mereka kepada adik bongsu mereka, tetapi apabila abang sulung tidak bersetuju maka ianya (pengagihah mengikut muafakat waris) tidak boleh dilaksanakan.

Oleh itu pembahagian faraid adik beradik ini adalah seperti berikut.

3 anak lelaki x 2 bahagian seorang = 6 bahagian
2 anak perempuan x 1 bahagian = 2 bahagian
Jumlah Bahagian = 8 Bahagian

Bahagian faraid abang sulung adalah 2/8 ataupun ¼.

Andaikanlah rumah tersebut dinilaikan berharga RM100,000. Maka bahagian abang sulung ¼ adalah RM25,000.

Oleh itu, bagi memenuhi tuntutan si abang yang mahukan bahagian faraidnya, maka terpaksalah si adik bongsu membayar RM25,000 sebagai pampasan kepada abangnya jika dia mahu juga rumah pusaka tersebut.

Jika si adik tidak mempunyai wang tunai, maka akhirnya terpaksalah dijual rumah tersebut dan dibahagi-bahagikan kepada semua adik beradik mengikut faraid.

Walaubagaimanapun, sebenarnya ada cara lain supaya rumah tersebut tidak perlu dijual, abang sulung mendapat bahagiannya dan si adik dapat duduk rumah pusaka bapanya.

Semasa perbincangan antara waris mengenai pengagihan harta pusaka, cuba dapatkan bantuan kaunselor pusaka, sebagai orang tengah.

Mereka adalah orang yang tidak mempunyai kepentingan dalam harta pusaka tersebut. Jadi tiada isu kalau meraka akan cenderung kepada mana-mana waris.

Kebiasaannya kaunselor akan cuba menasihati waris supaya memahami konsep harta pusaka yang sebenar dan juga konsep hukum faraid yang sering disalahertikan.

Hanya sekadar nak dapatkan hak tapi taknak bertanggungjawab. Apa yang dicapai dalam perbincangan tersebut adalah “win-win situation”.

Kesimpulan

Harta pusaka yang melibatkan hartanah adalah harta yang susah nak diuruskan dan agak sensitif untuk dibicarakan.

Kerana nilai hartanah yang tinggi, seringkali waris sukar untuk bersepakat dalam membahagikan bahagian masing-masing. Akhirnya, seringkali juga rumah-rumah pusaka ini terpaksa dijual untuk waris mendapatkan wang tunai.

Oleh itu, semasa masih hidup rancanglah harta agar dapat memudahkan urusan waris selepas kita meninggal dunia kelak.

Khususnya harta yang dalam bentuk rumah, lebih baik sekiranya kita hibahkan terus kepada waris.

Selama ini, apabila seorang suami meninggal dunia, ramai mungkin menganggap wang KWSP yang ditinggalkan akan terus menjadi harta pusaka dan dibahagikan kepada waris mengikut faraid.

Namun, perkembangan hukum dan keputusan Mahkamah Syariah menunjukkan perkara ini sebenarnya lebih kompleks.

Pada September 2025, Muzakarah Jawatankuasa Muzakarah Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama Islam Malaysia (MKI) Kali Ke-128 memutuskan bahawa tuntutan harta sepencarian terhadap wang KWSP oleh ahli beragama Islam adalah diharuskan, tertakluk kepada pertimbangan dan keputusan Mahkamah Syariah.

Keputusan ini membawa satu implikasi penting kepada pasangan yang berkahwin.

Wang KWSP tidak semestinya keseluruhannya menjadi harta pusaka untuk difaraidkan.

Sekiranya Mahkamah Syariah memutuskan sebahagian wang tersebut merupakan hak harta sepencarian pasangan, bahagian itu akan diberikan kepada pasangan terlebih dahulu. Bahagian yang diperintahkan sebagai harta sepencarian tersebut pula tidak dikira sebagai harta pusaka pencarum dan tidak tertakluk kepada pembahagian faraid.

Tetapi sebenarnya, isu ini bukan bermula pada 2025

Menariknya, beberapa negeri sudah mempunyai perkembangan berkaitan isu ini sebelum keputusan Muzakarah Kebangsaan tersebut.

Kelantan: kes KWSP sebagai harta sepencarian sejak 2000-an

Antara kes yang sering dirujuk ialah Norhayati binti Yusoff lwn Ahmad Shah bin Ahmad Tabrani, yang diputuskan di Mahkamah Tinggi Syariah Kota Bharu, Kelantan.

Dalam kes tersebut, wang KWSP suami menjadi antara aset yang dituntut sebagai harta sepencarian.

Mahkamah mengiktiraf konsep sumbangan tidak langsung isteri. Walaupun isteri mungkin tidak membuat caruman KWSP secara langsung, sumbangan kepada rumah tangga boleh menjadi faktor dalam menentukan hak harta sepencarian.

Ini penting kerana ia menunjukkan bahawa persoalan harta sepencarian bukan semata-mata tentang siapa yang memasukkan duit ke dalam akaun.

Sumbangan pasangan kepada rumah tangga juga boleh mempunyai nilai dari sudut undang-undang Syariah.

Selangor pula mempunyai pendirian yang jelas

Dalam panduan Jabatan Mufti Selangor pada 2020 berkaitan wang KWSP selepas kematian suami, dinyatakan bahawa isteri boleh membuat tuntutan harta sepencarian sepanjang tempoh perkahwinan dengan arwah suami sebelum lebihan harta tersebut dibahagikan mengikut faraid.

Kemudian pada 2023, Selangor mempunyai fatwa khusus berkaitan harta sepencarian selepas kematian salah satu pihak dalam perkahwinan. Rujuk Fatwa Tentang Harta Sepencarian Selepas Kematian Salah Satu Pihak Dalam Perkahwinan Di Negeri Selangor.

Ini menunjukkan konsep tuntutan harta sepencarian selepas kematian bukan sesuatu yang hanya muncul selepas keputusan MKI pada 2025.

Johor: daripada pendirian lama kepada pendekatan baharu

Pendirian terdahulu di Johor menyatakan wang KWSP pencarum yang meninggal dunia merupakan harta pusaka dan tidak boleh dianggap sebagai harta sepencarian. Fatwa Johor yang lebih lama, dikeluarkan pada 2013, menyatakan:

“Apabila pencarum KWSP meninggal, wang KWSP ialah harta pusaka dan perlu difaraidkan; ia tidak boleh dijadikan harta sepencarian.

Namun, selepas keputusan MKI 2025, Johor mengambil pendekatan baharu yang membenarkan tuntutan harta sepencarian terhadap wang KWSP bagi ahli beragama Islam yang layak, tertakluk kepada keputusan Mahkamah Syariah. Rujuk Keputusan Jawatankuasa Fatwa Negeri Johor.

Perubahan ini menunjukkan bagaimana pendirian berkaitan KWSP dan harta sepencarian boleh berkembang mengikut keputusan hukum dan kerangka undang-undang semasa.

Negeri	Kedudukan yang ditemui	Tahun / status
Kelantan	Ada kes Mahkamah Tinggi Syariah yang membenarkan tuntutan terhadap KWSP sebagai harta sepencarian; turut ada fatwa berkaitan tuntutan harta sepencarian selepas kematian	Kes 2006; Fatwa Negeri 2002
Selangor	Secara rasmi mengiktiraf bahawa selepas kematian salah satu pihak, pasangan boleh menuntut harta sepencarian. Soal jawab Mufti Selangor juga secara jelas menyebut isteri boleh menuntut harta sepencarian terhadap KWSP arwah sebelum baki difaraidkan	Fatwa 2023; panduan 2020
Johor	Dahulu berpendirian sebaliknya: KWSP ialah harta pusaka dan tidak boleh dijadikan harta sepencarian. Tetapi pada 2026, Jawatankuasa Fatwa Negeri Johor mengeluarkan keputusan baharu yang membenarkan tuntutan KWSP sebagai harta sepencarian, selaras dengan MKI 2025	2013 → berubah 2026
Sarawak	Pernah memutuskan wang caruman KWSP tidak boleh dianggap harta sepencarian, sebaliknya harta pusaka yang difaraidkan	Keputusan terdahulu

Jadi, apa maksudnya kepada pasangan?

Kita ambil contoh mudah.

Katakan seorang suami meninggal dunia dan meninggalkan RM500,000 dalam KWSP.

Isteri membuat tuntutan harta sepencarian.

Jika Mahkamah Syariah selepas mempertimbangkan tuntutan tersebut memutuskan bahawa RM150,000 adalah hak harta sepencarian isteri, maka RM150,000 itu bukan lagi sebahagian daripada harta pusaka suami untuk difaraidkan.

Baki RM350,000 pula barulah menjadi sebahagian daripada harta pusaka, tertakluk kepada proses pengurusan pusaka dan pembahagian mengikut faraid.

Jadi bukan bermaksud:

“Isteri automatik dapat separuh KWSP.”

Tidak.

Yang betul ialah:

“Isteri yang layak boleh membuat tuntutan, dan jumlah yang menjadi harta sepencarian bergantung kepada keputusan Mahkamah Syariah.”

Kenapa perkara ini penting untuk perancangan pusaka?

Sebab ramai orang melihat KWSP hanya daripada sudut simpanan persaraan.

Tetapi apabila berlaku kematian, ia menjadi sebahagian daripada proses pengurusan harta si mati.

Dalam konteks pasangan Islam, terdapat beberapa perkara yang perlu dibezakan:

Pertama, harta sepencarian.

Ini ialah tuntutan pasangan terhadap harta yang diperoleh sepanjang tempoh perkahwinan, tertakluk kepada undang-undang dan keputusan Mahkamah Syariah.

Kedua, harta pusaka.

Selepas hak-hak yang berkaitan seperti harta sepencarian ditentukan, baki harta si mati boleh menjadi harta pusaka.

Ketiga, faraid.

Baki harta pusaka kemudiannya dibahagikan kepada waris yang berhak mengikut hukum faraid.

Sebab itu seseorang tidak boleh terus melihat angka KWSP dan berkata:

“Ini semua akan difaraidkan.”

Ia bergantung kepada keadaan dan, bagi tuntutan harta sepencarian, keputusan Mahkamah Syariah.

Namun, jangan salah faham

Keputusan MKI 2025 bukan bermaksud setiap isteri automatik mendapat sebahagian daripada KWSP suami.

Ia hanya membuka ruang bahawa tuntutan tersebut diharuskan.

Tuntutan masih perlu dibuat dan dipertimbangkan oleh Mahkamah Syariah.

Jumlahnya juga tidak semestinya 50:50.

Mahkamah boleh melihat kepada pelbagai faktor dan bukti berkaitan sumbangan pasangan serta keadaan harta yang dituntut.

Satu lagi perkara penting ialah status keputusan hukum tersebut di setiap negeri. Keputusan Muzakarah MKI perlu dilihat bersama peruntukan dan proses undang-undang Syariah negeri masing-masing.

Daripada “siapa dapat KWSP?” kepada “apa hak setiap pihak?”

Ini sebenarnya perubahan cara kita melihat perancangan pusaka.

Bila seorang suami meninggal dunia, persoalannya bukan semata-mata:

“Berapa banyak isteri dapat?”

Tetapi:

“Apakah hak isteri sebagai pasangan? Apakah yang menjadi harta sepencarian? Apakah yang benar-benar menjadi harta pusaka? Dan siapa yang berhak menerima baki tersebut melalui faraid?”

Perbezaan ini nampak kecil, tetapi dari sudut nilai harta, ia boleh menjadi sangat besar.

Lebih-lebih lagi bagi keluarga yang mempunyai simpanan KWSP jutaan ringgit.

Maka, bagi pasangan yang beragama Islam, memahami kedudukan harta sepencarian dan faraid semasa masih hidup jauh lebih baik daripada cuba memahami semuanya selepas berlaku kematian.

KWSP bukan sekadar soal berapa banyak kita berjaya kumpul. Kita juga perlu tahu bagaimana wang itu akan diurus apabila kita sudah tiada.

Penafian: Artikel ini bertujuan memberikan maklumat umum dan bukan nasihat undang-undang, fatwa atau nasihat kewangan. Kedudukan harta sepencarian, tuntutan wang KWSP dan proses pembahagian harta pusaka boleh berbeza mengikut negeri, fakta kes dan keputusan Mahkamah Syariah. Pembaca disarankan mendapatkan nasihat daripada peguam syarie, pihak berkuasa agama negeri atau pihak yang berkelayakan sebelum membuat sebarang tuntutan atau keputusan berkaitan harta pusaka.

Artikel Terkini

Social Connect