Kewangan

Konsep Dan Kategori Pemilikan Harta Dalam Islam

Image by THAM YUAN YUAN from Pixabay

Pemilikan dalam bahasa Arab disebut sebagai milk (ملك) atau milkiyyah (ملكیة). Daripada sudut bahasanya berdasarkan Kitab Lisan ul Arab, ia bermaksud keadaan menguasai sesuatu dan keupayaan bertindak melupuskan sesuatu yang dimiliki.  

Manakala daripada sudut istilah pula, terdapat definisi berbeza yang dikemukakan oleh para fuqaha mazhab empat.

1. Definisi Menurut Mazhab Hanafi

قدرة یثبتھا الشارع ابتداء على التصرف (إلا لمانع)

Kemampuan asal yang ditetapkan oleh syarak bagi mengendalikan sesuatu harta melainkan jika terdapat halangan.

2. Definisi menurut Mazhab Maliki

حكم شرعي مقدر في العین أو المنفعة یقتضي تمكن من یضاف إلیھ من انتفاعھ بالمملوك والعوض عنھ من حیث ھو كذلك

Hukum syarak (mengikut perundangan yang sah) ditetapkan terhadap fizikal harta ataupun manfaat harta yang membolehkan seseorang untuk mengambil faedah daripada harta yang dimiliki dan menerima pampasan daripadanya.

3. Definisi Menurut Mazhab Hanbali

القدرة الشرعیة على التصرف في الرقبة

Keupayaan yang sah untuk mengendalikan sesuatu harta.

4. Definisi Menurut Mazhab Syafie

حكم شرعي یقدر في عین أو منفعة یقتضي تمكن من ینسب إلیھ من انتفاعھ والعوض عنھ من حیث ھو كذلك

Hukum syarak (mengikut perundangan yang sah) yang ditetapkan terhadap fizikal harta ataupun manfaat yang diberikan kepada seseorang supaya beliau dapat mengambil faedah dan menerima pampasan daripadanya.

Photo by Pixabay from Pexels

Walaupun terdapat perbezaan definisi pemilikan harta, tetapi secara konsep dan unsur utamanya ia masih sama iaitu:

i. Pemilikan merupakan hubungan eksklusif dan absah di sisi perundangan.

ii. Hubungan eksklusif ini terbina di antara manusia dan harta yang dimiliki.

iii. Matlamat daripada hubungan eksklusif tersebut membawa kepada keupayaan seseorang (pemilik) untuk mengeksploitasi dan mengambil faedah daripada harta yang dimiliki. Hal ini bersesuaian dengan hakikat pemilikan.

iv. Keupayaan seseorang (pemilik) untuk mengeksploitasi dan mengambil faedah daripada harta yang dimiliki telah menjadi penghalang kepada orang lain (selain daripada pemilik) untuk mendapat hak yang sama.

v. Keupayaan mengeksploitasi dan mengambil faedah daripada harta boleh dilakukan samada melalui pemilik sendiri atau diwakilkan kepada orang lain.

2 Kategori Pemilikan Harta

Photo by Michael Steinberg from Pexels

Kategori pemilikan harta berdasarkan kapasiti pemilikan dapat dibahagikan kepada dua bahagian iaitu pemilikan penuh (milk tam) dan pemilikan separa penuh (milk naqis).

1. Pemilikan Sempurna (Milk Tam)

Pemilikan sempurna bermaksud seseorang memiliki fizikal dan manfaat harta tersebut secara bersama. Ibn Rajab menyatakan bahawa pemilikan ini terjadi disebabkan beberapa kaedah transaksi tertentu seperti jual beli, hibah, wasiat dan lain-lain.

Melalui pemilikan yang diperolehi daripada kaedah yang disebutkan, seseorang memiliki harta tersebut secara penuh iaitu beliau milik kepada fizikal dan manfaat harta tersebut.

Sebagai contoh, kita membeli sebuah jam tangan. Kita menjadi pemilik sempurna ke atas jam tersebut. Kita memiliki fizikal jam serta manfaat jam tersebut seperti melihat masa dan pelbagai fungsi lain jam tersebut.

Oleh itu kita berhak berbuat apa-apa terhadap jam tangan tersebut dan tiada sesiapa yang boleh menghalang, melainkan terdapat halangan syara’.

Nak jual, nak bagi hadiah, nak wasiatkan semuanya boleh kita lakukan kerana ianya milik kita.

2. Pemilikan Separa Penuh (Milk Naqis)

Pemilikan separa penuh (naqis) boleh dipecahkan kepada tiga pecahan. Pecahan tersebut ialah; pertama, pemilikan terhadap fizikal harta tanpa memiliki manfaatnya. Kedua, pemilikan terhadap manfaat harta tanpa memiliki fizikalnya dan ketiga ialah memiliki hak untuk mengambil manfaat daripada harta tetapi beliau tidak memiliki manfaat harta tersebut.

  • Pemilikan Fizikal Harta Tanpa Memiliki Manfaatnya (Milk ‘Ayn Bi La Manfaah)

Sebagai contoh mudah, kita membeli sebuah rumah, kemudian rumah tersebut disewakan. Oleh itu, kita sebagai pemilik rumah hanya memiliki fizikal rumah tersebut, tetapi penyewa yang menerima manfaat tinggal di dalam rumah tersebut (walaupun hakikatnya kita turut menerima manfaat sewa rumah).

  • Pemilikan Manfaat Harta Tanpa Memiliki Fizikalnya (Milk Manfaah Bi La ‘Ayn)

Contoh yang sama juga; rumah sewa. Si penyewa rumah yang bebas tinggal di dalam rumah tersebut kerana beliau memiliki manfaat rumah walaupun tidak memiliki fizikal rumah.

  • Hak Menerima Manfaat (Milk Intifa’)

Hak menerima manfaat lebih kurang sama seperti pemilikan manfaat harta tanpa fizikalnya Cuma bezanya, apabila penyewa mahu memiliki manfaat sesuatu harta, sebagai imbalannya, beliau perlu membayar harga sewa, tetapi untuk hak menerima manfaat, tidak disyaratkan membayar imbalan atau sewa. Pemilikan manfaat tanpa imbalan dapat dilihat menerusi akad pinjaman (i’arah).

Hak menerima manfaat ini secara mudahnya dapat difahami melalui situasi seperti penggunaan harta awam yang boleh dimanfaatkan bersama sebagai contoh, jalan raya, tempat letak kereta, jambatan dan lain-lain. Pihak yang menggunakan harta ini tidak memiliki manfaat harta tersebut, sebaliknya mendapat keizinan untuk menggunakannya semata-mata

Image by David Schwarzenberg from Pixabay

Apakah kesan kepada pemilikan harta yang tidak sempurna?

i. Pemilikan yang bersifat terbatas mengikut tempoh masa, dan/atau tempat;

ii. Pemilik tidak boleh mewariskan harta atau manfaat yang dimilikinya;

iii. Pemilik harta hanyalah selaku pentadbir, dan/atau pemegang amanah harta tersebut; dan

iv. Pemilik harta tidak bebas untuk melakukan transaksi jual beli, dan/atau gadai menggadai harta tersebut.

Ditulis oleh Fakhrur Radzi, seorang konsultan perwarisan harta Islam di sebuah syarikat amanah yang menguruskan perancangan harta dan pentadbiran pusaka secara Syariah.

Previous ArticleNext Article

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Hibah Amanah ASB Memudahkan Proses Tuntutan Waris Selepas Kita Meninggal Dunia

Ramai rakyat Malaysia mempunyai simpanan dalam unit amanah ASNB, termasuk ASB. Namun, pernahkah kita terfikir bagaimana simpanan tersebut akan diuruskan apabila kita meninggal dunia?

Tanpa perancangan harta yang sesuai, waris mungkin perlu melalui proses pentadbiran pusaka sebelum harta pelaburan dapat diserahkan kepada pihak yang berhak.

Bagi pemegang unit amanah ASNB yang beragama Islam, salah satu pilihan perancangan harta yang disediakan ialah Hibah Amanah ASNB.

Apa itu Hibah Amanah?

Secara umum, hibah ialah akad pemberian harta yang dilakukan oleh seseorang kepada orang lain ketika masih hidup, secara sukarela dan tanpa mengharapkan balasan.

Dalam konteks ASNB, Hibah Amanah merupakan perkhidmatan yang menggunakan pendekatan Hibah Ruqba yang diperhalusi mengikut prinsip Syariah.

Perkhidmatan ini membolehkan pemegang unit amanah membuat perancangan mengenai penyerahan unit pelaburannya kepada penerima hibah selepas kematiannya, tertakluk kepada terma dan syarat yang ditetapkan oleh ASNB.

Bagaimana konsep Hibah Ruqba berfungsi?

Hibah Ruqba ialah hibah bersyarat yang menetapkan pemilikan harta berdasarkan kematian salah satu pihak.

Dalam penerangan ASNB, sekiranya pemberi hibah meninggal dunia terlebih dahulu, harta hibah akan menjadi milik penerima hibah.

Namun, jika penerima hibah meninggal dunia sebelum pemberi hibah, harta hibah akan kembali kepada pemberi hibah.

Pendekatan ini digunakan dalam perkhidmatan Hibah Amanah ASNB bagi memenuhi keperluan pemegang unit amanah, termasuk keadaan penerima meninggal dunia terlebih dahulu.

Bagaimana Hibah Amanah ASNB berfungsi?

Berdasarkan penerangan ASNB, proses Hibah Amanah melibatkan beberapa langkah utama:

  1. Semasa hidup, pemberi hibah melaksanakan akad hibah, iaitu pemberian dan penerimaan harta dengan kehadiran dua orang saksi.
  2. Pemberi dan penerima hibah bersetuju melantik ASNB sebagai pemegang amanah bagi mentadbir harta selepas kematian.
  3. Selepas kematian pemberi hibah, ASNB akan mengagihkan harta hibah kepada penerima seperti yang dinyatakan dalam Surat Ikatan Hibah Amanah.

Dengan adanya perancangan ini, pemegang unit amanah boleh menetapkan penerima yang dikehendaki ketika masih hidup.

Siapa yang layak memohon Hibah Amanah?

Menurut maklumat ASNB, syarat kelayakan yang dinyatakan adalah seperti berikut:

  • Pemegang unit mestilah warganegara Malaysia.
  • Beragama Islam.
  • Berumur 18 tahun ke atas.
  • Mempunyai baki unit pelaburan minimum 1,000 unit.
  • Unit yang diambil kira tidak termasuk unit yang bercagar, unit melalui pinjaman atau unit di bawah Skim Pelaburan Ahli KWSP.
  • Pendaftaran tertakluk kepada tabung unit amanah ASNB yang terbuka untuk pendaftaran Hibah Amanah.

Oleh itu, pemegang unit perlu menyemak sama ada dana pelaburan yang dimiliki layak untuk didaftarkan di bawah perkhidmatan ini.

Berapa Kos Hibah Amanah ASNB?

Selain syarat kelayakan, kos perkhidmatan juga merupakan perkara penting yang perlu dipertimbangkan sebelum membuat Hibah Amanah ASNB.

Berdasarkan jadual yuran ASNB, berikut ialah kadar yang dinyatakan:

Jenis yuranKadar
Yuran pendaftaran kali pertamaRM180
Yuran pendaftaran selanjutnyaRM90
Yuran pembatalanRM70
Yuran pindaan penerima hibah, penjaga sah, penambahan atau pengguguran tabungRM20
Yuran pentadbiranRM10 setiap tahun

Contoh pengiraan kos

Sebagai contoh, Encik Ahmad ingin mendaftarkan Hibah Amanah ASNB buat kali pertama.

Kos yang perlu diambil kira ialah:

  • Yuran pendaftaran kali pertama: RM180
  • Yuran pentadbiran tahunan: RM10

Jumlah kos pendaftaran dan pentadbiran bagi tahun pertama ialah RM190, berdasarkan kadar dalam jadual tersebut.

Pada tahun-tahun berikutnya, yuran pentadbiran ialah RM10 setahun, tertakluk kepada terma dan kadar yang berkuat kuasa.

Sekiranya Encik Ahmad ingin membuat pendaftaran selanjutnya, yuran pendaftaran yang dinyatakan ialah RM90. Jika beliau mahu membatalkan Hibah Amanah, yuran pembatalan pula ialah RM70.

Bagi perubahan tertentu, seperti pindaan penerima hibah, penjaga sah, penambahan atau pengguguran tabung, yuran yang dinyatakan ialah RM20.

Kesimpulannya, kos Hibah Amanah ASNB bukan sekadar RM180. Terdapat juga yuran pentadbiran tahunan serta caj tertentu bagi pendaftaran selanjutnya, pembatalan atau pindaan, bergantung pada perkhidmatan yang digunakan.

Berapa Yuran Tuntutan Hibah Amanah ASNB?

Selain yuran pendaftaran dan pentadbiran, penerima hibah perlu mengambil kira yuran tuntutan berdasarkan jumlah baki pelaburan yang dituntut.

Menurut jadual yuran ASNB, kadar tuntutan adalah seperti berikut:

Baki pelaburanKadar yuran tuntutan
RM25,000 yang pertama1.50%
RM225,000 yang berikutnya1.00%
RM250,000 yang berikutnya0.50%
RM500,000 yang berikutnya0.25%
Baki selebihnya0.10%

Kadar ini dikenakan secara berperingkat mengikut jumlah baki pelaburan, bukannya satu kadar yang sama untuk keseluruhan nilai tuntutan.

Contoh pengiraan yuran tuntutan

Sebagai contoh, katakan Encik Ahmad mempunyai baki pelaburan sebanyak RM300,000 di bawah Hibah Amanah ASNB. Selepas kematiannya, penerima hibah membuat tuntutan terhadap keseluruhan baki tersebut.

Pengiraan yuran tuntutan adalah seperti berikut:

Baki pelaburanPengiraanYuran
RM25,000 pertamaRM25,000 × 1.50%RM375
RM225,000 berikutnyaRM225,000 × 1.00%RM2,250
RM50,000 berikutnyaRM50,000 × 0.50%RM250
JumlahRM2,875

Berdasarkan kadar dalam jadual tersebut, jumlah yuran tuntutan bagi baki pelaburan RM300,000 ialah RM2,875.

Dengan itu, penerima hibah perlu memahami bahawa selain kos pendaftaran, terdapat juga yuran tuntutan yang bergantung pada nilai pelaburan.

Jumlah sebenar yang dikenakan hendaklah dirujuk kepada pengiraan dan terma ASNB yang berkuat kuasa pada masa tuntutan dibuat.

Berapa lama proses tuntutan Hibah Amanah?

Ini merupakan salah satu maklumat penting yang perlu diperbetulkan daripada artikel lama.

ASNB memaparkan perbandingan proses tuntutan seperti berikut:

KaedahTempoh yang dipaparkan
Hibah Amanah21 hari*
Wasiat18 bulan
Tidak membuat perancangan harta3 tahun

*Tempoh 21 hari bagi Hibah Amanah adalah untuk pindahan unit sahaja.

Maksudnya, angka 21 hari tidak wajar ditulis sebagai jaminan bahawa keseluruhan proses tuntutan harta pusaka akan selesai dalam tempoh tersebut. Ia merujuk kepada pindahan unit sahaja, berdasarkan perbandingan yang dipaparkan oleh ASNB.

Perbandingan dengan harta pusaka tanpa perancangan

Bagi pemegang unit yang tidak membuat perancangan harta, waris mungkin perlu mengenal pasti dan mengumpulkan harta pusaka terlebih dahulu sebelum proses pentadbiran dapat dijalankan.

Dalam perbandingan ASNB, proses tanpa perancangan harta dianggarkan mengambil masa sehingga tiga tahun, manakala proses melalui wasiat pula dipaparkan mengambil masa sehingga 18 bulan.

Tempoh sebenar sesuatu urusan pusaka boleh bergantung pada keadaan harta, dokumen yang diperlukan, pihak pentadbir serta proses undang-undang yang berkaitan.

Hibah Amanah pula menyediakan mekanisme khusus untuk penyerahan unit kepada penerima yang telah ditetapkan, tertakluk kepada syarat dan dokumen yang diperlukan.

Berapa Kos Hibah Amanah ASNB?

Salah satu perkara yang perlu dipertimbangkan sebelum membuat Hibah Amanah ialah kos pendaftaran.

Berdasarkan maklumat yang dipaparkan oleh ASNB, yuran pendaftaran Hibah Amanah ialah RM180.

Sebagai contoh, sekiranya Encik Ahmad ingin mendaftarkan simpanan unit amanahnya di bawah Hibah Amanah ASNB, beliau perlu membayar yuran pendaftaran sebanyak RM180, tertakluk kepada terma dan caj yang berkuat kuasa.

Namun, perlu difahami bahawa RM180 tersebut ialah yuran pendaftaran, bukannya nilai pelaburan yang dihibahkan. Simpanan unit amanah yang hendak dihibahkan adalah berasingan daripada kos pendaftaran.

Pemegang unit disarankan menyemak dengan ASNB sama ada terdapat caj lain yang berkaitan dengan pindahan unit atau proses tuntutan selepas kematian.

Adakah Hibah Amanah sesuai untuk semua pelabur ASNB?

Tidak semestinya. Kesesuaian Hibah Amanah bergantung pada keadaan kewangan, jenis pelaburan, keperluan keluarga dan matlamat perancangan harta seseorang.

Pemegang unit yang ingin membuat perancangan harta boleh mendapatkan penjelasan terus daripada ASNB tentang:

  • Dana yang layak didaftarkan.
  • Syarat pemberi dan penerima hibah.
  • Dokumen yang diperlukan.
  • Terma Surat Ikatan Hibah Amanah.
  • Prosedur tuntutan selepas kematian.
  • Yuran dan caj semasa.

Contoh situasi:

Encik Ahmad, seorang pemegang unit amanah ASNB, mempunyai 20,000 unit pelaburan. Beliau ingin memastikan simpanan tersebut diserahkan kepada anaknya, Ali, sekiranya beliau meninggal dunia.

Semasa hidup, Encik Ahmad boleh membuat perancangan Hibah Amanah dengan menamakan Ali sebagai penerima hibah, tertakluk kepada syarat dan terma ASNB.

Sekiranya Encik Ahmad meninggal dunia terlebih dahulu, ASNB akan menguruskan penyerahan harta hibah kepada penerima seperti yang dinyatakan dalam Surat Ikatan Hibah Amanah, tertakluk kepada dokumen dan prosedur tuntutan yang ditetapkan.

Perkara penting: Hibah Amanah bukan bermaksud wang akan terus masuk ke akaun penerima secara automatik. Penerima masih perlu membuat tuntutan dan memenuhi keperluan ASNB.

Contoh 2: Bagaimana jika penerima meninggal dunia dahulu?

Contoh situasi:

Encik Ahmad menamakan anaknya, Ali, sebagai penerima Hibah Amanah. Namun, Ali meninggal dunia sebelum Encik Ahmad.

Oleh sebab perkhidmatan Hibah Amanah ASNB menggunakan pendekatan Hibah Ruqba, harta hibah tersebut akan kembali kepada pemberi hibah, iaitu Encik Ahmad, berdasarkan konsep yang diterangkan oleh ASNB.

Ini menunjukkan bahawa pemegang unit perlu memahami syarat hibah, termasuk keadaan apabila penerima meninggal dunia terlebih dahulu.

Di manakah permohonan pendaftaran Hibah Amanah boleh dibuat?

Permohonan boleh dibuat di seluruh cawangan ASNB dan ejen yang mengambil bahagian (bagi pendaftaran pertama sahaja).

Kesimpulan

Hibah Amanah ASNB merupakan salah satu pilihan perancangan harta bagi pemegang unit amanah ASNB yang memenuhi syarat kelayakan.

Melalui perkhidmatan ini, pemegang unit boleh membuat persediaan semasa hidup dan menetapkan penerima hibah mengikut mekanisme yang disediakan.

Namun, penting untuk memahami bahawa tempoh 21 hari yang dinyatakan ASNB adalah bagi pindahan unit sahaja, bukan semestinya tempoh keseluruhan penyelesaian tuntutan pusaka.

Perancangan harta yang lebih awal dapat membantu keluarga memahami hak dan tanggungjawab masing-masing apabila berlaku kematian. Sebelum membuat keputusan, pemegang unit disarankan merujuk maklumat rasmi ASNB serta mendapatkan nasihat daripada pihak yang berkelayakan jika diperlukan.

Artikel ini bertujuan memberikan maklumat umum mengenai Hibah Amanah ASNB dan bukan nasihat undang-undang, Syariah atau kewangan. Syarat, yuran dan prosedur adalah tertakluk kepada ketetapan ASNB yang berkuat kuasa.