Inflasi: Dua Faktor Berlakunya Peningkatan Harga Di Dalam Ekonomi

Sub Topik

Inflasi secara mudahnya adalah satu kenaikan harga. Secara teori inflasi bermaksud suatu kenaikan dalam tingkat harga umum barangan dan perkhidmatan dalam sesebuah ekonomi. Dengan peningkatan tingkat harga umum, wang yang ada pada kita hanya dapat membeli barangan dan perkhidmatan dalam jumlah yang kurang daripada sebelumnya.

Oleh itu, inflasi juga mencerminkan penurunan dalam kuasa beli wang iaitu satu kehilangan nilai sebenar untuk membeli. Satu ukuran utama bagi inflasi adalah perubahan peratusan tahunan di dalam sesuatu indeks harga umum iaitu Indeks Harga Pengguna.

Kenaikan harga sering dikaitkan dengan perkara negatif kerana kuasa beli yang merosot seiring dengan kenaikan inflasi. Namun dari sudut lain, kepentingan inflasi dalam perkembangan dan pertumbuhan ekonomi tidak dapat disangkal. Rasionalnya, hanya dengan kenaikan harga dapat memberikan keuntungan kepada perniagaan.

Walaubagaimanapun, inflasi yang tidak terkawal boleh menyebabkan kemelesetan ekonomi terhasil daripada kurangnya permintaan dan kegagalan majoriti perniagaan di sesebuah negara.

Kita akan cuba rungkaikan dua faktor yang menyebabkan kenaikan harga iaitu inflasi tarikan permintaan dan inflasi tolakan kos.

1. Inflasi Tarikan Permintaan (Demand-Pull Inflation)

Inflasi tarikan permintaan berlaku disebabkan oleh permintaan melebihi bekalan barangan atau perkhidmatan dalam jangka pendek.

Berdasarkan graf di bawah menunjukkan bagaimana harga berubah (Price level, PL) seiring dengan berlalunya waktu (Tahun, Y). Kita dapat lihat dalam rajah yang sama, pergerakan keluk permintaan agregat (Aggregate Demand, AD) pada keluk penawaran agregat jangka panjang (Long Run Agregate Supply, LRAS) menyebabkan kenaikan harga.

Antara contoh yang menyumbang kepada inflasi tarikan permintaan adalah globalisasi, peningkatan perbelanjaan negara dan rangsangan monetari oleh bank pusat.

Perkembangan ekonomi yang pesat di luar negara dan pasaran domestik merupakan di antara faktor yang memyumbang kepada permintaan terhadap barangan dan perkhidmatan di sesebuah negara. Contohnya Malaysia, dengan status sebagai pengeluar utama minyak sawit dan juga produk semikonduktor, globalisasi memberi banyak faedah kepada peningkatan eksport sekaligus memacu ekonomi tetapi kadangkala diiringi dengan inflasi.

Sebagai sebuah ekonomi yang kecil dan terbuka, inflasi dalam negeri juga telah dipengaruhi oleh perkembangan di luar negeri. Inflasi global menurun kepada paras terendah dalam sejarah pada fasa “penurunan besar”, iaitu inflasi global secara purata turun daripada 15.4% pada tempoh 1990-1999 kepada 3.9% pada tempoh 2000-2008.

Rangsangan fiskal melalui peningkatan perbelanjaan kerajaan juga dapat memacu kenaikan inflasi contohnya melalui belanjawan negara.

Rangsangan monetari oleh bank pusat juga dapat meningkatkan tingkat harga dalam ekonomi melalui peningkatan bekalan wang melalui penurunan kadar faedah asas dan juga pembelian bon-bon kerajaan.

Pelonggaran dasar oleh bank pusat ini pada akhirnya akan meningkatkan jumlah permintaan. Namun, jika penawaran barangan dan perkhidmatan tidak meningkat seiring dengan peningkatan permintaan, maka inflasi akan terhasil.

2. Inflasi Tolakan Kos (Cost-Push Inflation)

Inflasi jenis ini terhasil apabila harga keseluruhan meningkat disebabkan peningkatan kos operasi.

Kos operasi boleh meningkat dengan peningkatan kadar gaji dan juga bahan mentah. Peningkatan kos pengeluaran dapat mengurangkan penawaran produk atau perkhidmatan di dalam sesebuah ekonomi. Dengan andaian permintaan tidak berubah, peningkatan harga pembuatan akan dipindahkan kepada pengguna sekaligus menyebabkan inflasi.

Antara faktor terhasilnya inflasi tolakan kos adalah peningkatan harga sumber tenaga, kadar gaji minimum, kadar cukai, harga barangan import dan juga penyusutan nilai matawang.

Jika sesebuah syarikat itu banyak bergantung kepada penggunaan minyak petrol untuk tujuan logistik, maka kenaikan harga minyak mentah global sudah tentu memberi tekanan kepada syarikat untuk menaikkan harga. Peningkatan harga komoditi hitam sekitar tahun 2007-2008 banyak memberi tekanan kepada harga barangan global pada ketika itu.

Peningkatan dalam kos buruh atau kadar gaji pekerja contohnya melalui dasar kerajaan seperti gaji minimum juga meningkatkan kos pengeluaran syarikat secara langsung.

Faktor yang tidak dijangka seperti bencana alam termasuk banjir, gempa bumi, kebakaran dan ribut taufan yang berlaku di zon perindustrian sudah tentu mengurangkan bekalan di dalam ekonomi. Oleh itu, disebabkan permintaan yang kekal telah melebihi daripada bekalan yang dapat dikeluarkan; harga terpaksa dinaikkan.

Dari sudut lain, syarikat tidak mempunyai pilihan lain, selain daripada menaikkan harga bagi membiayai kerugian yang ditanggung selepas berlakunya bencana.

Sumber Rujukan:

Ditulis oleh Rolandshah Hussin, seorang pelabur runcit dalam pasaran kewangan. Beliau adalah graduan dari Fakulti Ekonomi dan Pentadbiran, Universiti Malaya dan kini memegang jawatan sebagai penganalisis konten di sebuah syarikat yang berpangkalan di China.

Parti BERSAMA sedang mendahului parti-parti lain dalam satu perkara yang jarang berlaku dalam politik Malaysia dengan mengemukakan data perbelanjaan pilihan raya kepada umum. Sumber: Malaysiakini – Bersama dedah belanja hampir RM800,000 kempen PRN Johor

Bagi sesetengah orang, mungkin ini sekadar laporan perbelanjaan kempen.

Tetapi kalau kita lihat dari sudut pelaburan dan kewangan, sebenarnya ada satu prinsip yang sangat mudah:

Kalau kita mahu orang percaya dan memberikan duit kepada kita, kita perlu bersedia untuk menunjukkan bagaimana duit itu diuruskan.

Bayangkan kita mahu melabur RM100,000 dalam sebuah syarikat.

Kita tentu mahu tahu berapa hasil syarikat, berapa kos operasi, berapa hutang, berapa keuntungan dan bagaimana pengurusan menggunakan wang syarikat.

Kalau pengurusan syarikat berkata,

“Percayalah. Kami akan urus duit dengan baik.”

Tetapi apabila kita minta penyata kewangan, mereka enggan tunjukkan, kita sendiri mungkin akan fikir dua tiga kali sebelum melabur.

Dalam pelaburan, ketelusan adalah sebahagian daripada kepercayaan.

Begitu juga dengan politik.

Dan di sinilah pendedahan BERSAMA menjadi menarik untuk diperhatikan.

Daripada jumlah perbelanjaan kepada sumber dana, rakyat diberikan peluang untuk melihat sendiri bagaimana wang kempen dikumpulkan dan dibelanjakan. Dalam penyata yang dilaporkan Malaysiakini, antara sumber dana ialah kutipan yuran keahlian, majlis makan malam pengumpulan dana dan sumbangan peribadi, manakala perbelanjaan termasuk deposit SPR, bahan kempen dan kerja pembersihan selepas kempen.

Patutkah ketelusan kewangan seperti ini menjadi satu standard baharu dalam politik Malaysia?

Menariknya, idea ketelusan kewangan politik ini bukanlah sesuatu yang baru. Pada 2012, Perdana Menteri ketika itu, Datuk Seri Najib Razak sendiri pernah mencadangkan supaya semua sumbangan kepada parti politik dimasukkan ke dalam akaun rasmi parti, disertakan resit dan akaun tersebut diaudit setiap tahun.

Lebih sedekad kemudian, isu yang sama masih relevan. Bezanya, kali ini kita mula melihat parti politik mengambil langkah untuk mendedahkan sendiri data perbelanjaan pilihan raya kepada umum.

1. Rakyat adalah penyumbang kepada sistem politik

Parti politik mungkin menerima sumbangan daripada individu atau organisasi, tetapi dalam konteks yang lebih luas, aktiviti politik akhirnya berkait dengan wang dan sumber awam.

Sebab itu rakyat mempunyai kepentingan untuk tahu bagaimana sesebuah parti menguruskan kewangan kempen mereka.

Kalau kita boleh meminta syarikat yang kita labur supaya telus, tidak salah untuk kita mengharapkan tahap ketelusan yang lebih tinggi daripada organisasi politik.

2. Duit yang masuk dan duit yang keluar perlu boleh dikesan

Dalam dunia kewangan, kita bukan hanya tengok jumlah duit.

Kita mahu tahu cash flow.

Berapa duit masuk?

Dari mana?

Berapa duit keluar?

Dibelanjakan untuk apa?

Siapa penerimanya?

Perkara yang sama boleh diaplikasikan kepada kewangan politik.

Apabila data perbelanjaan pilihan raya didedahkan, rakyat boleh mula melihat aliran wang tersebut, bukannya hanya mendengar dakwaan bahawa semuanya diuruskan dengan baik.

3. Ketelusan mengurangkan information asymmetry

Dalam pelaburan, ada masalah yang dipanggil information asymmetry.

Maksud mudahnya, pihak pengurusan mungkin mempunyai lebih banyak maklumat berbanding pelabur.

Sebab itu syarikat perlu menyediakan laporan kewangan supaya pelabur tidak membuat keputusan dalam keadaan terlalu banyak maklumat yang disembunyikan.

Politik pun sama.

Parti tahu berapa banyak duit yang mereka terima dan bagaimana ia dibelanjakan.

Rakyat pula hanya nampak kempen di luar.

Jadi apabila data kewangan dibuka, jurang maklumat antara parti dan rakyat dapat dikurangkan.

4. Rakyat boleh menilai kecekapan penggunaan wang

Dalam pelaburan, kita bukan sekadar bertanya:

“Berapa banyak duit syarikat belanjakan?”

Kita juga akan bertanya:

“Apa yang kita dapat daripada duit tersebut?”

RM1 juta dibelanjakan untuk pemasaran tetapi jualan tidak meningkat, kita akan mula persoalkan keberkesanannya.

Begitu juga perbelanjaan pilihan raya.

Apabila data tersedia, kita boleh mula bertanya:

Berapa kos kempen setiap kawasan? Berapa banyak dibelanjakan untuk media sosial? Berapa untuk logistik? Berapa untuk bahan kempen?

Ini membuka ruang untuk menilai kecekapan, bukan sekadar jumlah perbelanjaan.

5. Kita sebenarnya bukan pelik kalau melihat amalan ini di negara lain

Pendedahan kewangan politik bukan sesuatu yang asing di peringkat antarabangsa.

Di United Kingdom, Electoral Commission menerbitkan maklumat berkaitan sumbangan, pinjaman dan perbelanjaan parti politik serta calon kepada umum.

Di Amerika Syarikat, Federal Election Commission (FEC) pula menyediakan pangkalan data awam yang membolehkan orang ramai melihat maklumat kewangan kempen, termasuk sumbangan dan perbelanjaan calon serta jawatankuasa politik.

Di Australia, Australian Electoral Commission (AEC) juga mempunyai sistem funding and disclosure untuk meningkatkan ketelusan kewangan parti politik, calon dan pihak yang terlibat dalam pilihan raya.

Maknanya, idea untuk rakyat melihat money in dan money out dalam politik sebenarnya bukan sesuatu yang pelik.

Bezanya, di sesetengah negara ia merupakan sebahagian daripada sistem pendedahan yang diwajibkan dan diselia oleh badan pilihan raya.

Jadi kalau parti politik Malaysia mula mengambil inisiatif untuk membuka data kewangan mereka kepada umum, ia boleh dilihat sebagai satu langkah ke arah budaya politik yang lebih telus.

6. Boleh membina rekod kewangan yang boleh dibandingkan

Pelabur tidak menilai syarikat berdasarkan satu laporan sahaja.

Mereka melihat prestasi dari tahun ke tahun.

Begitu juga dengan parti politik.

Kalau setiap pilihan raya mereka mendedahkan data kewangan, lama-kelamaan akan wujud satu rekod yang boleh dibandingkan.

Berapa banyak dana diterima?

Berapa banyak yang dibelanjakan?

Adakah perbelanjaan semakin cekap?

Adakah kos kempen meningkat?

Adakah sumber pembiayaan berubah?

Ini menjadikan rakyat bukan sekadar pengundi, tetapi pihak yang boleh membuat penilaian berdasarkan data.

Sebab itu kami melihat pendedahan perbelanjaan pilihan raya sebagai satu langkah yang positif.

Bukan kerana mendedahkan data automatik bermaksud sesebuah parti itu lebih baik daripada parti lain.

Tetapi kerana ketelusan memberikan kita maklumat untuk membuat penilaian sendiri.

Dalam pelaburan, kita selalu diajar:

Jangan melabur hanya kerana percaya. Tengok laporan kewangan.

(Walaupun… tengok laporan kewangan pun belum tentu tak kena scam!)

Dalam politik pun mungkin prinsip yang sama patut digunakan:

Jangan hanya dengar janji. Tengok juga bagaimana wang diuruskan.

Kalau lebih banyak parti mula melakukan perkara yang sama, kita mungkin dapat membina satu budaya politik yang lebih matang di mana data kewangan menjadi sebahagian daripada akauntabiliti politik, bukan sesuatu yang perlu disembunyikan.

Kerana akhirnya, sama ada kita bercakap tentang melabur dalam sebuah syarikat atau memilih sebuah parti politik, prinsipnya hampir sama:

Beri kita data. Kemudian biar rakyat membuat penilaian.

Artikel Terkini

Social Connect