Heboh betul rakyat Malaysia, berikutan pengumuman hutang negara yang telah melepasi paras RM1 Trilion. Bagi mereka yang terlepas, boleh baca siaran media di bawah:
Setakat 1 Disember 2017, hutang rasmi kerajaan persekutuan adalah RM686.8 bilion atau 50.8% daripada Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) atau Gross Domestic Product (GDP).
Bagi suku pertama 2018 (Q1 2018) pula, ianya telah meningkat kepada RM705 bilion.
Tapi perasan tak bahagian ‘Debt guaranteed by Federal Government’ kini jadi N.A? Walaubagaimanapun, itu bukan topik perbincangan kita buat kali ini ya.
2. Hutang Kerajaan Akibat Menjadi Penjamin
Ingatkan individu saja yang biasa menjadi penjamin, tapi kerajaan juga boleh menjadi penjamin.
Hutang yang dijamin ini termasuklah hutang-hutang badan berkanun seperti Lembaga Pembiayaan Perumahan Sektor Awam (LPPSA), FELDA, PTPTN dan juga syarikat-syarikat berkaitan kerajaan. Butiran jaminan ini boleh didapati dalam Penyata Kewangan Kerajaan Persekutuan di laman web Jabatan Akauntan Negara.
Malaysia Rail-Link Sendirian Berhad (RM14.5 bilion)
1MDB (RM38 bilion)
Hutang yang dijamin kerajaan ini juga sebenarnya amalan biasa sejak dahulu, malah ketika zaman Tun Dr. Mahathir bin Mohamad menjadi Perdana Menteri ke-4. Apabila syarikat-syarikat yang dijamin tersebut tidak mampu membayar balik pinjaman mereka, maka kerajaan persekutuan yang terpaksa membayarnya.
Jika masih ingat kerajaan pada tahun 2001 melalui Prasarana Malaysia Berhad telah mengambil alih syarikat LRT STAR dan PUTRA dengan menerbitkan bon (hutang) yang dijamin oleh kerajaan sendiri. (Rujuk laporan Malaysiakini)
Sehingga hari ini sebahagian hutang tersebut masih ditanggung oleh kerajaan melalui jaminan yang diberikan.
Jumlah hutang kerana kerajaan menjadi penjamin adalah RM199.1 bilion atau 14.6% daripada KDNK.
Sekarang hutang kerajaan persekutuan berjumlah RM885.9 bilion atau 65.4% daripada KDNK.
3. Hutang PPP
Yang ini pula hutang disebabkan oleh Public Private Partnership (PPP) atau Kerjasama Awam Swasta. Nak biaya projek-projek seperti pembinaan sekolah, hostel, jalanraya, stesen polis, hospital dan lain-lain memerlukan dana.
Jadi kerajaan persekutuan yang menanggung sewa, kos penyelenggaraan dan lain-lain sejumlah RM201.4 bilion atau 14.9% daripada KDNK.
Contohnya kerajaan membayar sewa lebih RM1 bilion setahun kepada Putrajaya Holdings Berhad (PJH) yang membina Putrajaya sebagai pusat pentadbiran kerajaan. (Tempoh konsesi selama 25 tahun)
Dalam perakaunan, komitmen membayar sesuatu seperti bayaran sewa ini dikategorikan di bawah liabiliti.
Hutang Dalam Negara Pun Banyak
Sumber:Bank Negara Malaysia – 3.1.5 Hutang Kerajaan Persekutuan yang Diterbitkan Dalam Negeri: Pengkelasan mengikut Pemilik
Sebenarnya, bukan semua hutang adalah tidak baik. Ada kalanya kerajaan berhutang dengan ‘diri sendiri’ juga. Kerajaan terbitkan bon untuk kumpul dana, yang beli bon tersebut adalah KWSP, KWAP dan jerung-jerung lain. Baca lagi tentang pelaburan bon di sini.
Bukan semua hutang ini due serentak. Hutang kerajaan kebanyakannya dalam bentuk bon. Untuk bon, kerajaan hanya perlu bayar ‘bunga’, nilai mukanya hanya dilangsaikan selepas tempoh matang. Ada yang kena bayar dalam kadar segera, ada yang kena bayar lagi 2-3 tahun, ada yang kena bayar lagi 10-20 tahun.
Berbeza Sistem Laporan Berbanding Dahulu
Kini Kerajaan Persekutuan tidak lagi menggunakan istilah hutang sahaja, tetapi juga liabiliti. Sekarang mereka sebut sebagai hutang dan liabiliti.
Maka jumlah hutang dan liabiliti setakat 31 Disember 2017 kini berjumlah RM1,087.3 bilion atau 80.3% daripada KDNK.
Hutang kerajaan sebanyak RM686.8 bilion adalah betul.
Hutang kerajaan sebanyak RM1 trilion juga adalah betul.
Bukan nak sembunyikan maklumat, tapi terjadinya isu hutang RM1 trilion adalah apabila berbezanya sistem laporan berbanding kerajaan terdahulu.
Hutang tetap hutang, penjamin tetap perlu bayar hutang kalau yang dijaminnya tidak mampu bayar. Takkan nak biarkan negara bankrap sebab tak mampu nak bayar hutang?
Apa Beza Hutang Kerajaan Dengan Hutang Negara?
Hutang Kerajaan adalah seperti di atas, bergantung kepada sistem laporan yang digunakan.
Untuk Hutang Negara pula, saya ingin memetik daripada saudara Ayman Rashdan Wong berkenaan ini:
Hutang Negara atau “National Debt” mengambil kira hutang kerajaan dan juga hutang swasta, termasuk hutang isi rumah (household debt), jadi angkanya sentiasa lebih besar.
Berapa pula hutang negara ini ya? Bersama-sama kita nantikan kupasan akan datang.
Jom lihat jumlah hutang negara-negara lain di laman web ini
Sejak kebelakangan ini, semakin ramai usahawan berkongsi pengalaman berhubung kewajipan Cukai Pegangan / Withholding Tax (WHT) ke atas bayaran kepada syarikat luar negara seperti Meta, Google dan platform digital lain.
Ada yang menganggap WHT sebagai cukai baharu LHDN. Ada pula yang mempersoalkan kenapa perlu membayar WHT sedangkan mereka sudah membayar SST.
Sebenarnya, konsep WHT bukan perkara baharu. Persoalannya ialah mengapa ia kini menjadi perhatian ramai, khususnya dalam kalangan usahawan digital. Kenapa sebenarnya Cukai Pegangan / Withholding Tax (WHT) ini menjadi isu dalam kalangan usahawan yang menggunakan platform pengiklanan digital?
Jawapannya terletak pada bagaimana cara perniagaan beroperasi hari ini.
Dulu, iklan banyak dibelanjakan dalam negara.
Syarikat akan beli ruang iklan di surat khabar, stesen TV atau radio tempatan.
Media tempatan memperoleh pendapatan.
Pekerja mereka dibayar gaji.
Syarikat pula membayar cukai pendapatan di Malaysia.
Hari ini, landskap sudah berubah.
Ramai usahawan beriklan di Facebook, Instagram, Google dan TikTok.
Setiap bulan, ada yang membelanjakan ribuan, malah jutaan ringgit.
Tetapi bayaran itu tidak lagi diterima oleh syarikat tempatan.
Ia dibayar kepada syarikat di luar negara.
Persoalannya…
Patutkah Malaysia mempunyai hak mengenakan cukai ke atas sebahagian daripada pendapatan yang dijana daripada pasaran Malaysia?
Di sinilah perlunya konsep Withholding Tax (WHT).
WHT bukan bermaksud syarikat luar negara tidak membayar cukai di negara mereka. Mereka mungkin tetap dikenakan cukai mengikut undang-undang negara masing-masing. Jadi kerajaan Malaysia berpendapat, negara ini juga patut ada sedikit hak untuk mengenakan cukai ke atas bayaran tertentu yang keluar ke luar negara.
Oleh sebab syarikat tersebut berada di luar bidang kuasa LHDN, undang-undang meletakkan tanggungjawab kepada pihak yang membuat bayaran di Malaysia untuk memotong dan meremit cukai tersebut jika bayaran itu tertakluk kepada WHT.
Contoh…
Bayangkan ada dua content creator.
Amir tinggal di Malaysia. Sebuah syarikat kosmetik Malaysia membayarnya RM100,000 untuk menghasilkan kandungan promosi. Amir akan melaporkan pendapatan itu dan membayar cukai di Malaysia.
Alex pula tinggal di Ireland. Syarikat kosmetik yang sama di Malaysia membayarnya RM100,000 untuk menghasilkan kandungan yang menyasarkan pelanggan di Malaysia. Alex juga mungkin akan membayar cukai di Ireland mengikut undang-undang negara tersebut.
Persoalannya, bayaran RM100,000 itu datang daripada syarikat Malaysia. Adakah Malaysia juga patut mempunyai hak untuk mengenakan cukai ke atas bayaran tersebut?
Inilah antara rasional kewujudan WHT.
WHT bukan bermaksud Alex tidak membayar cukai di Ireland. Sebaliknya, ia merupakan mekanisme yang membolehkan Malaysia mengenakan cukai ke atas bayaran tertentu kepada bukan pemastautin apabila syarat-syarat di bawah undang-undang dipenuhi.
Antara bayaran yang lazim tertakluk kepada WHT ialah:
Royalti(Seksyen 109)
Faedah (Seksyen 109)
Perkhidmatan, pengurusan atau khidmat khas(Seksyen 109B)
Pendapatan artis luar negara(Seksyen 109A)
Pendapatan kontrak(Seksyen 107A)
Namun, bukan semua bayaran kepada syarikat luar negara dikenakan WHT. Sama ada WHT terpakai bergantung kepada jenis bayaran, fakta sesuatu transaksi serta jika berkaitan, Perjanjian Pengelakan Pencukaian Dua Kali (DTA).
Apa jadi kalau WHT tidak dipatuhi?
Bayangkan sebuah syarikat kosmetik di Malaysia.
Setiap bulan syarikat ini beriklan di Facebook dan Instagram.
Sepanjang tahun, jumlah belanja iklan mencecah RM1 juta.
Walaupun jumlah itu terkumpul sepanjang tahun, kewajipan WHT tidak timbul di hujung tahun. Sebaliknya, ia perlu dipatuhi bagi setiap bayaran yang dibuat kepada Meta Platforms Ireland Ltd (dahulunya dikenali sebagai Facebook Ireland Ltd) .
Berapa kadar WHT yang perlu dibayar?
Bayaran kepada Meta Platforms Ireland Limited bagi pengiklanan digital tertakluk kepada WHT sebagai royalti. Ramai menyangka kadarnya sentiasa 10%.
Namun bagi Meta, keadaannya sedikit berbeza.
Ini kerana Meta mengeluarkan invois kepada pelanggan Malaysia melalui Meta Platforms Ireland Limited, manakala Malaysia dan Ireland mempunyai Perjanjian Pengelakan Pencukaian Dua Kali (DTA).
Jika syarat-syarat DTA dipenuhi, kadar WHT yang dikenakan ialah 8%, berbanding kadar domestik 10%.
Nota: Bagi TikTok Ads, oleh kerana invois dikeluarkan oleh TikTok Pte Ltd yang berpangkalan di Singapura, pembayar cukai perlu memastikan syarikat tersebut benar-benar merupakan pemastautin cukai Singapura sebelum menggunakan kadar WHT (8%) di bawah DTA Malaysia–Singapura.
Jika bayaran kepada Meta Platforms Ireland Ltd tertakluk kepada WHT tetapi syarikat gagal mematuhi kewajipan tersebut, kesannya bukan sekadar perlu membayar WHT.
Perbelanjaan iklan RM1 juta itu juga boleh tidak dibenarkan sebagai potongan cukai di bawah perenggan 39(1)(j) Akta Cukai Pendapatan 1967 sehingga WHT dijelaskan.
Katakan syarikat itu memperoleh untung sebelum cukai RM2 juta.
Jika WHT dipatuhi
Untung sebelum cukai: RM2,000,000
Tolak kos iklan: RM1,000,000
Pendapatan bercukai: RM1,000,000
Anggaran cukai syarikat (24%): RM240,000
Jika WHT tidak dipatuhi
Untung sebelum cukai: RM2,000,000
Kos iklan RM1,000,000 tidak dibenarkan
Pendapatan bercukai: RM2,000,000
Anggaran cukai syarikat (24%): RM480,000
Perbezaan cukai: RM240,000.
Itu belum mengambil kira WHT yang masih perlu dijelaskan serta kenaikan jika lewat dibayar.
WHT bukan untuk iklan di sosial media sahaja
Ramai ingat WHT hanya berkaitan pengiklanan di Meta (Facebook & Instagram), Google Adwords atau TikTok Ads.
Sebenarnya tidak.
WHT telah lama wujud dan melibatkan pelbagai jenis bayaran kepada syarikat atau individu bukan pemastautin.
Antaranya ialah:
🛠️ Perkhidmatan
Contohnya sebuah kilang di Malaysia mengupah jurutera dari Jepun untuk memasang mesin.
💻 Perisian dan langganan digital
Contohnya bayaran lesen perisian, cloud computing atau platform AI kepada syarikat luar negara. (Tertakluk kepada fakta dan jenis bayaran.)
🎬 Content creator atau influencer luar negara
Contohnya syarikat kosmetik Malaysia membayar influencer di Korea Selatan untuk mempromosikan produk kepada pelanggan Malaysia.
🏷️ Royalti
Contohnya, sebuah syarikat Malaysia membayar royalti kepada pemilik jenama luar negara untuk menggunakan jenama tersebut di Malaysia.
Bagaimana hendak membayar WHT?
Jika sesuatu bayaran memang tertakluk kepada WHT, proses pembayarannya kini dibuat secara dalam talian melalui Portal MyTax menggunakan aplikasi e-WHT. LHDN menggalakkan pembayar cukai mengemukakan borang dan membuat bayaran melalui platform ini.
Secara ringkas, prosesnya adalah seperti berikut:
Log masuk ke MyTax.
Pilih ezHasil Services → e-WHT.
Pilih borang WHT yang berkaitan (contohnya CP37 untuk royalti).
Masukkan maklumat pembayar, penerima (termasuk TIN) dan butiran bayaran.
Jana Bill Number.
Buat pembayaran melalui ByrHASiL (FPX) atau saluran pembayaran yang dibenarkan.
Muat turun resit pembayaran untuk simpanan rekod.
Tip: Antara cabaran yang sering dihadapi usahawan ialah mendapatkan maklumat penerima seperti Tax Identification Number (TIN) bagi syarikat luar negara. Jika TIN penerima belum tersedia, pembayar cukai boleh mendapatkan bantuan daripada LHDN melalui [email protected]
Kesimpulannya
Kita perlu faham bahawa WHT adalah mekanisme yang digunakan untuk memberi hak percukaian kepada Malaysia ke atas bayaran tertentu yang mengalir ke luar negara.
Ramai usahawan bukanlah mempertikaikan hak kerajaan untuk mengutip cukai. Apa yang mereka rungutkan ialah beban yang semakin bertambah.
Hari ini, mereka sudah pun membayar SST 8% ke atas perkhidmatan iklan digital. Dalam masa yang sama, timbul pula isu WHT yang memerlukan proses pengemukaan borang CP37 dan bayaran secara manual kepada LHDN.
Sebab itulah ada yang merasakan kos semakin tinggi, walaupun SST dan WHT sebenarnya merupakan dua cukai yang berbeza.
Namun, dalam era ekonomi digital hari ini, mungkin sudah tiba masanya mekanisme ini ditambah baik.
Antara cadangan yang boleh dipertimbangkan ialah:
Mewujudkan nilai ambang (threshold), sebagai contoh, hanya syarikat yang mempunyai hasil jualan tahunan melebihi jumlah tertentu diwajibkan mematuhi WHT bagi transaksi digital, manakala perusahaan mikro dan kecil diberi pengecualian
Menyediakan mekanisme pemotongan automatik melalui platform seperti Meta atau Google, seperti mana SST digital dikutip hari ini. Ini mengurangkan beban usahawan yang perlu memproses dan meremit sendiri WHT.
Memberikan tempoh pengampunan kepada pembayar cukai yang ingin membuat pengakuan secara sukarela tanpa dikenakan penalti 10%.
Bagi pembaca yang ingin memahami bagaimana mahkamah mentafsirkan isu Withholding Tax, berikut beberapa keputusan kes yang boleh dijadikan rujukan:
Kes Mahkamah Berkaitan WHT: Glocomp Systems (M) Sdn Bhd
Mahkamah Tinggi (Glocomp Systems (M) Sdn Bhd v KPHDN) Glocomp mencabar tindakan LHDN yang mengenakan WHT ke atas bayaran kepada Symantec Singapura. Mahkamah Tinggi memihak kepada Glocomp dan memutuskan bahawa bayaran tersebut bukan royalti, sebaliknya merupakan business profits di bawah DTA Malaysia–Singapura.
Mahkamah Rayuan (KPHDN v Glocomp Systems (M) Sdn Bhd) LHDN merayu keputusan tersebut. Mahkamah Rayuan membenarkan rayuan LHDN. Namun, keputusan itu bukan kerana mahkamah memutuskan bayaran tersebut semestinya tertakluk kepada WHT. Sebaliknya, Mahkamah Rayuan memutuskan bahawa Glocomp sepatutnya menggunakan saluran rayuan cukai yang disediakan oleh Akta Cukai Pendapatan, iaitu melalui Pesuruhjaya Khas Cukai Pendapatan (SCIT), dan bukannya terus memfailkan semakan kehakiman di Mahkamah Tinggi.
Wira Swire Sdn Bhd v Ketua Pengarah Hasil Dalam Negeri (Seksyen 109B ITA 1967) – Kes ini menunjukkan bahawa tidak semua bayaran kepada syarikat luar negara dikenakan WHT. Jika terdapat Perjanjian Pengelakan Pencukaian Dua Kali (DTA), hak Malaysia untuk mengenakan WHT mungkin terhad. Dalam keadaan tertentu, pendapatan tersebut hanya dikenakan cukai di negara tempat syarikat itu bermastautin.
Artikel ini bertujuan memberi penerangan umum mengenai konsep Withholding Tax (WHT). Contoh yang diberikan adalah untuk tujuan ilustrasi bagi memudahkan pemahaman pembaca. Sama ada sesuatu bayaran kepada bukan pemastautin tertakluk kepada WHT bergantung kepada fakta transaksi, jenis bayaran, peruntukan Akta Cukai Pendapatan 1967 serta, jika berkaitan, Perjanjian Pengelakan Pencukaian Dua Kali (DTA). Pembaca disarankan mendapatkan nasihat daripada penasihat cukai berlesen atau merujuk LHDN bagi menentukan layanan cukai yang tepat mengikut keadaan masing-masing.
