Ilmu Perancangan Harta

Siapa Patut Tanggung Kos Urus Harta Pusaka?

Photo by Roman Kraft on Unsplash

Apabila seorang individu meninggal dunia, si mati akan meninggalkan harta pusaka kepada waris. Bagi melindungi hak waris yang berhak, harta pusaka si mati yang berdaftar akan dibekukan daripada sebarang pengeluaran dan pindahmilik kepada sesiapa pun.

Pembekuan harta ini juga bertujuan untuk melindungi kepentingan si mati. Harta pusaka yang ditinggalkan inilah yang akan digunakan untuk untuk melangsaikan hutang yang si mati sekiranya ada.

Samada ianya hutang dengan manusia, atau pun hutang dengan Allah seperti badal haji, nazar dan sebagainya. Hutang wajib dilangsaikan sekalipun setelah kematian kita.

Kalau tak dilunaskan juga?

Maka tergantunglah roh si mati seperti mana yang disabdakan oleh Nabi Muhammad SAW.

“Jiwa seorang Mukmin tergantung dengan hutangnya sehingga dilunaskan hutang baginya.” (Hadis Riwayat at-Tirmidzi)

Seterusnya harta yang dibekukan tersebut tidak akan ‘cair’ dengan sendiri. Ianya perlu diurus oleh seseorang, iaitu pentadbir yang dilantik semasa si mati masih hidup atau pun pentadbir yang dipersetujui oleh semua waris (sekiranya tiada pentadbir atau penama yang dilantik semasa hayat si mati).

Ada pentadbir saja tidak cukup, perlu ada wang tunai yang cukup untuk menguruskan proses pencairan asset, pengeluaran dan pindah milik harta kepada waris.

Persoalannya, siapa yang nak kena keluarkan duit untuk uruskan?

Waris perlu keluar duit sendiri? Dari mana datangnya duit untuk membayar kos pengurusan harta pusaka si mati?

Disebabkan waris tiada wang tunai yang cukup, harta pusaka si mati terus terbeku dan tidak dapat dimanfaatkan oleh sesiapa pun.

Sebagai contoh, Amanah Raya Berhad (ARB) mengenakan fi sebanyak 5% bagi RM25,000 yang pertama untuk kerja-kerja yang dijalankan oleh Amanah Raya sebagai pentadbir kepada harta pusaka simati yang melibatkan tugas-tugas pendaftaran aset dan waris-waris, penyiasatan aset dan waris, pengesahan aset dan liabiliti dan pembahagian harta pusaka kepada waris-waris.

Contoh kedua, pihak hospital mengenakan cas sebanyak RM40 bagi satu laporan perubatan bagi si mati. Dan banyak lagi contoh-contoh lain yang terikat bersama pengurusan harta pusaka.

Ini tidak dikira lagi sekiranya proses urus pusaka tersebut memerlukan khidmat peguam, siapa yang nak bayar?

Jika tiada wang tunai, maka akan tertundalah urusan pencairan aset harta pusaka si mati. Hutang si mati tak dapat dilunaskan, waris pun tidak dapat menikmati manfaat daripada harta pusaka si mati.

Lebih-lebih lagi, jika waris adalah isteri dan juga anak-anak si mati yang sangat memerlukan harta tersebut bagi menampung perbelanjaan harian mereka.

Di sinilah penting membuat perancangan harta pusaka semasa masih hidup lagi.

Sediakan wang tunai secukupnya untuk waris gunakan semasa proses urus pusaka kita nanti.

Macam mana nak sediakan wang tunai secukupnya untuk proses urus pusaka?

Ada 3 tempat yang mudah dan praktikal kita sediakan:

  1. Simpanan Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP), letakkan penama* supaya mudah mereka keluarkan duit simpanan tersebut tanpa melalui proses probet.
  2. Simpanan Tabung Haji, letakkan penama* supaya mudah mereka keluarkan duit simpanan tersebut tanpa melalui proses probet.
  3. Pampasan takaful hayat yang diletakkan di bawah wasi atau pentadbir (bukan dihibahkan)

*Pastikan penama sudah sampai umur 18 tahun, mempunyai pertalian dengan kita dan tak perlu lebih daripada 2 orang.

Ketiga-tiga jenis simpanan ini tidak akan terbeku lepas kita meninggal dunia. Waris boleh terus tuntut dan keluarkan wang tunai seterusnya gunakan untuk menguruskan harta pusaka.

Kesimpulannya, proses urus pusaka perlu dilaksanakan dengan sesegera mungkin bagi mengelakkan dari terjadinya hal-hal yang lebih rumit seperti bilangan waris bertambah disebabkan ada kematian yang berlapis, harta tidak terurus dan terbiar, juga kehilangan dokumen-dokumen penting antaranya sijil kematian, surat perjanjian, dokumen hak milik, perjanjian jual beli dan sebagainya.

Bagi melancarkan lagi proses tersebut, perlulah ada wang tunai yang cukup untuk waris gunakan seterusnya waris dapat menerima harta pusaka tersebut.

Ditulis oleh Fakhrur Radzi, konsultan di sebuah firma runding perancangan harta dan urus pusaka.

Previous ArticleNext Article
Seorang konsultan perwarisan harta Islam di sebuah syarikat amanah yang menguruskan perancangan harta dan pentadbiran pusaka secara Syariah.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

KWSP Suami Meninggal: Isteri Boleh Tuntut Sebagai Harta Sepencarian

Selama ini, apabila seorang suami meninggal dunia, ramai mungkin menganggap wang KWSP yang ditinggalkan akan terus menjadi harta pusaka dan dibahagikan kepada waris mengikut faraid.

Namun, perkembangan hukum dan keputusan Mahkamah Syariah menunjukkan perkara ini sebenarnya lebih kompleks.

Pada September 2025, Muzakarah Jawatankuasa Muzakarah Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama Islam Malaysia (MKI) Kali Ke-128 memutuskan bahawa tuntutan harta sepencarian terhadap wang KWSP oleh ahli beragama Islam adalah diharuskan, tertakluk kepada pertimbangan dan keputusan Mahkamah Syariah.

Keputusan ini membawa satu implikasi penting kepada pasangan yang berkahwin.

Wang KWSP tidak semestinya keseluruhannya menjadi harta pusaka untuk difaraidkan.

Sekiranya Mahkamah Syariah memutuskan sebahagian wang tersebut merupakan hak harta sepencarian pasangan, bahagian itu akan diberikan kepada pasangan terlebih dahulu. Bahagian yang diperintahkan sebagai harta sepencarian tersebut pula tidak dikira sebagai harta pusaka pencarum dan tidak tertakluk kepada pembahagian faraid.

Tetapi sebenarnya, isu ini bukan bermula pada 2025

Menariknya, beberapa negeri sudah mempunyai perkembangan berkaitan isu ini sebelum keputusan Muzakarah Kebangsaan tersebut.

Kelantan: kes KWSP sebagai harta sepencarian sejak 2000-an

Antara kes yang sering dirujuk ialah Norhayati binti Yusoff lwn Ahmad Shah bin Ahmad Tabrani, yang diputuskan di Mahkamah Tinggi Syariah Kota Bharu, Kelantan.

Dalam kes tersebut, wang KWSP suami menjadi antara aset yang dituntut sebagai harta sepencarian.

Mahkamah mengiktiraf konsep sumbangan tidak langsung isteri. Walaupun isteri mungkin tidak membuat caruman KWSP secara langsung, sumbangan kepada rumah tangga boleh menjadi faktor dalam menentukan hak harta sepencarian.

Ini penting kerana ia menunjukkan bahawa persoalan harta sepencarian bukan semata-mata tentang siapa yang memasukkan duit ke dalam akaun.

Sumbangan pasangan kepada rumah tangga juga boleh mempunyai nilai dari sudut undang-undang Syariah.

Selangor pula mempunyai pendirian yang jelas

Dalam panduan Jabatan Mufti Selangor pada 2020 berkaitan wang KWSP selepas kematian suami, dinyatakan bahawa isteri boleh membuat tuntutan harta sepencarian sepanjang tempoh perkahwinan dengan arwah suami sebelum lebihan harta tersebut dibahagikan mengikut faraid.

Kemudian pada 2023, Selangor mempunyai fatwa khusus berkaitan harta sepencarian selepas kematian salah satu pihak dalam perkahwinan. Rujuk Fatwa Tentang Harta Sepencarian Selepas Kematian Salah Satu Pihak Dalam Perkahwinan Di Negeri Selangor.

Ini menunjukkan konsep tuntutan harta sepencarian selepas kematian bukan sesuatu yang hanya muncul selepas keputusan MKI pada 2025.

Johor: daripada pendirian lama kepada pendekatan baharu

Pendirian terdahulu di Johor menyatakan wang KWSP pencarum yang meninggal dunia merupakan harta pusaka dan tidak boleh dianggap sebagai harta sepencarian. Fatwa Johor yang lebih lama, dikeluarkan pada 2013, menyatakan:

“Apabila pencarum KWSP meninggal, wang KWSP ialah harta pusaka dan perlu difaraidkan; ia tidak boleh dijadikan harta sepencarian.

Namun, selepas keputusan MKI 2025, Johor mengambil pendekatan baharu yang membenarkan tuntutan harta sepencarian terhadap wang KWSP bagi ahli beragama Islam yang layak, tertakluk kepada keputusan Mahkamah Syariah. Rujuk Keputusan Jawatankuasa Fatwa Negeri Johor.

Perubahan ini menunjukkan bagaimana pendirian berkaitan KWSP dan harta sepencarian boleh berkembang mengikut keputusan hukum dan kerangka undang-undang semasa.

NegeriKedudukan yang ditemuiTahun / status
KelantanAda kes Mahkamah Tinggi Syariah yang membenarkan tuntutan terhadap KWSP sebagai harta sepencarian; turut ada fatwa berkaitan tuntutan harta sepencarian selepas kematianKes 2006; Fatwa Negeri 2002
SelangorSecara rasmi mengiktiraf bahawa selepas kematian salah satu pihak, pasangan boleh menuntut harta sepencarian. Soal jawab Mufti Selangor juga secara jelas menyebut isteri boleh menuntut harta sepencarian terhadap KWSP arwah sebelum baki difaraidkanFatwa 2023; panduan 2020
JohorDahulu berpendirian sebaliknya: KWSP ialah harta pusaka dan tidak boleh dijadikan harta sepencarian. Tetapi pada 2026, Jawatankuasa Fatwa Negeri Johor mengeluarkan keputusan baharu yang membenarkan tuntutan KWSP sebagai harta sepencarian, selaras dengan MKI 20252013 → berubah 2026
SarawakPernah memutuskan wang caruman KWSP tidak boleh dianggap harta sepencarian, sebaliknya harta pusaka yang difaraidkanKeputusan terdahulu

Jadi, apa maksudnya kepada pasangan?

Kita ambil contoh mudah.

Katakan seorang suami meninggal dunia dan meninggalkan RM500,000 dalam KWSP.

Isteri membuat tuntutan harta sepencarian.

Jika Mahkamah Syariah selepas mempertimbangkan tuntutan tersebut memutuskan bahawa RM150,000 adalah hak harta sepencarian isteri, maka RM150,000 itu bukan lagi sebahagian daripada harta pusaka suami untuk difaraidkan.

Baki RM350,000 pula barulah menjadi sebahagian daripada harta pusaka, tertakluk kepada proses pengurusan pusaka dan pembahagian mengikut faraid.

Jadi bukan bermaksud:

“Isteri automatik dapat separuh KWSP.”

Tidak.

Yang betul ialah:

“Isteri yang layak boleh membuat tuntutan, dan jumlah yang menjadi harta sepencarian bergantung kepada keputusan Mahkamah Syariah.”

Kenapa perkara ini penting untuk perancangan pusaka?

Sebab ramai orang melihat KWSP hanya daripada sudut simpanan persaraan.

Tetapi apabila berlaku kematian, ia menjadi sebahagian daripada proses pengurusan harta si mati.

Dalam konteks pasangan Islam, terdapat beberapa perkara yang perlu dibezakan:

Pertama, harta sepencarian.

Ini ialah tuntutan pasangan terhadap harta yang diperoleh sepanjang tempoh perkahwinan, tertakluk kepada undang-undang dan keputusan Mahkamah Syariah.

Kedua, harta pusaka.

Selepas hak-hak yang berkaitan seperti harta sepencarian ditentukan, baki harta si mati boleh menjadi harta pusaka.

Ketiga, faraid.

Baki harta pusaka kemudiannya dibahagikan kepada waris yang berhak mengikut hukum faraid.

Sebab itu seseorang tidak boleh terus melihat angka KWSP dan berkata:

“Ini semua akan difaraidkan.”

Ia bergantung kepada keadaan dan, bagi tuntutan harta sepencarian, keputusan Mahkamah Syariah.

Namun, jangan salah faham

Keputusan MKI 2025 bukan bermaksud setiap isteri automatik mendapat sebahagian daripada KWSP suami.

Ia hanya membuka ruang bahawa tuntutan tersebut diharuskan.

Tuntutan masih perlu dibuat dan dipertimbangkan oleh Mahkamah Syariah.

Jumlahnya juga tidak semestinya 50:50.

Mahkamah boleh melihat kepada pelbagai faktor dan bukti berkaitan sumbangan pasangan serta keadaan harta yang dituntut.

Satu lagi perkara penting ialah status keputusan hukum tersebut di setiap negeri. Keputusan Muzakarah MKI perlu dilihat bersama peruntukan dan proses undang-undang Syariah negeri masing-masing.

Daripada “siapa dapat KWSP?” kepada “apa hak setiap pihak?”

Ini sebenarnya perubahan cara kita melihat perancangan pusaka.

Bila seorang suami meninggal dunia, persoalannya bukan semata-mata:

“Berapa banyak isteri dapat?”

Tetapi:

“Apakah hak isteri sebagai pasangan? Apakah yang menjadi harta sepencarian? Apakah yang benar-benar menjadi harta pusaka? Dan siapa yang berhak menerima baki tersebut melalui faraid?”

Perbezaan ini nampak kecil, tetapi dari sudut nilai harta, ia boleh menjadi sangat besar.

Lebih-lebih lagi bagi keluarga yang mempunyai simpanan KWSP jutaan ringgit.

Maka, bagi pasangan yang beragama Islam, memahami kedudukan harta sepencarian dan faraid semasa masih hidup jauh lebih baik daripada cuba memahami semuanya selepas berlaku kematian.

KWSP bukan sekadar soal berapa banyak kita berjaya kumpul. Kita juga perlu tahu bagaimana wang itu akan diurus apabila kita sudah tiada.

Penafian: Artikel ini bertujuan memberikan maklumat umum dan bukan nasihat undang-undang, fatwa atau nasihat kewangan. Kedudukan harta sepencarian, tuntutan wang KWSP dan proses pembahagian harta pusaka boleh berbeza mengikut negeri, fakta kes dan keputusan Mahkamah Syariah. Pembaca disarankan mendapatkan nasihat daripada peguam syarie, pihak berkuasa agama negeri atau pihak yang berkelayakan sebelum membuat sebarang tuntutan atau keputusan berkaitan harta pusaka.